II OSK 339/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser, Sędziowie NSA Zofia Flasińska, Barbara Gorczycka - Muszyńska (spr.), Protokolant Łukasz Celiński, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Uniwersytetu Szczecińskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2004 r. sygn. akt SA/Sz 697/03 w sprawie ze skargi Uniwersytetu Szczecińskiego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku ograniczenia hałasu 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz Uniwersytetu Szczecińskiego w Szczecinie kwotę 220 (słownie: dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 9 grudnia 2004 r. oddalił skargę Uniwersytetu Szczecińskiego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, uchylającą decyzję Prezydenta Miasta Szczecina i umarzającą postępowanie w sprawie ograniczenia hałasu emitowanego przez głośniki (kuranty) zainstalowane na budynku Uniwersytetu przy ul. [...] w Szczecinie. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że używanie urządzeń nagłaśniających na publicznie dostępnych terenach, zgodnie z art. 156 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) jest zabronione, zakaz ten ma charakter bezwzględny. Odstępstwa od stosowania tego przepisu zostały enumeratywnie wymienione w ust. 2 tego artykułu, który nie obejmuje rozpatrywanego przypadku. Zakaz ten wynika wprost z przepisu ustawy, która nie przewiduje indywidualizowania go w drodze decyzji administracyjnej. Złamanie zakazu zagrożone jest sankcją przewidzianą w art. 343 ust. 1 pow. ustawy i może być egzekwowany w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Nie mogła być więc wydana decyzja administracyjna w tej sprawie. Przepis art. 362 ustawy Prawo o ochronie środowiska nie mógł mieć zastosowania w omawianej sprawie. Sytuacja polegająca na emisji dźwięku przy użyciu urządzeń nagłaśniających dla samej ich emisji, nie jest objęta zakresem tego przepisu, lecz dotyczy tej sytuacji art. 156 pow. ustawy. Z tych względów decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu I instancji i umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie, jest słuszna i nie narusza prawa. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Uniwersytet Szczeciński, reprezentowany przez radcę prawnego J. S. R. Jako podstawy kasacji wskazano: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), polegające na uznaniu, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie przepis art. 156 ustawy – Prawo ochrony środowiska, a nie ma zastosowania przepis art. 362 tej ustawy oraz 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. na okoliczności związane z natężeniem emitowanych przez kurant dźwięków. Z tych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna mimo, iż bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Przepis ten stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek strony, przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Przede wszystkim należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolował decyzję ostateczną, umarzającą postępowanie w sprawie. Kontrola ta dotyczyć więc mogła wyłącznie tego, czy w sprawie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania, czy też przesłanki takie nie zachodziły. Żadne zatem dowody dotyczące natężenia dźwięku emitowanego przez kurant, nie miały znaczenia dla wyniku postępowania sądowo-administracyjnego. Trafnie natomiast zarzucono w skardze kasacyjnej błędną wykładnię prawa materialnego polegającą na uznaniu, że w sprawie ma zastosowanie art. 156 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, a nie ma zastosowania przepis art. 362 tej ustawy. W powyższej ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, ustawodawca w tytule VI "Odpowiedzialność w ochronie środowiska" przewidział trzy podstawowe rodzaje odpowiedzialności za negatywne oddziaływanie na środowisko: odpowiedzialność cywilną, karną i administracyjną. Każdy z tych rodzajów odpowiedzialności charakteryzuje się inną rolą, innymi metodami, a także innymi instrumentami prawnymi. Odpowiedzialności te, nie tylko nie wykluczają się wzajemnie, lecz przeciwnie – uzupełniają się. Jeżeli podmiot narusza środowisko, co spowoduje powstanie szkody – to w grę wchodzi przede wszystkim odpowiedzialność cywilna. Jeżeli czyn ten wypełnia także znamiona przestępstwa (wykroczenia) w grę wchodzi dodatkowo odpowiedzialność karna. Trzecim rodzajem odpowiedzialności jest odpowiedzialność administracyjna, oparta o prawo administracyjne, bez uwarunkowującego związku z prawem cywilnym, czy czynem w postaci przestępstwa lub wykroczenia. Rolą tej odpowiedzialności jest ochrona środowiska jako dobra publicznego. Jeśli więc podmiot naruszający środowisko poniesie jednego rodzaju odpowiedzialność, nie zwalnia go to od innego rodzaju odpowiedzialności. Innymi słowy – podmiot, korzystający ze środowiska w sposób wpływający szkodliwie na środowisko, ponosi odpowiedzialność administracyjną, niezależnie od odpowiedzialności cywilnej i karnej. Unormowania dotyczące odpowiedzialności administracyjnej wyposażają organy ochrony środowiska w możliwości decyzyjnego ingerowania w sposoby działania podmiotów, jeżeli działania te szkodliwie oddziaływują na środowisko. Przepis art. 362 ust. 1 pow. ustawy, zamieszczony w tytule VI dziale III tej ustawy zatytułowanym "Odpowiedzialność administracyjna" stanowi, że jeżeli podmiot korzystający ze środowiska oddziaływuje negatywnie na środowisko – organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nakazać mu - ograniczenie oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia, - przywrócenie środowiska do właściwego stanu. Przepis ten dotyczy więc wszelkich postaci naruszenie środowiska, w sposób prawem zakazany. Fakt, iż za jedną z postaci tego naruszenia – czyn określony w art. 156 pow. ustawy – ustawodawca przewidział odpowiedzialność karną, nie wyklucza ponoszenia przez sprawcę tego czynu odpowiedzialności administracyjnej i nie wyklucza kompetencji organów administracji do wydawania decyzji, o których mowa w art. 363 § 1 powyższej ustawy za tę postać negatywnego oddziaływania na środowisko. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) – orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 1 powyższej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.