II SA/Ol 317/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak- Sikora Asesor WSA Beata Jezielska (spr.) Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego I. Uchyla zaskarżoną decyzję. II. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 26 stycznia 2005r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. odmówił przyznania S. M. zasiłku stałego wyrównawczego za okres od l lipca 2003r. do l maja 2004r. W uzasadnieniu podano, iż wnioskiem z dnia 28 grudnia 2004r. wnioskodawca wystąpił o przyznanie mu zasiłku stałego wyrównawczego za wskazany okres powołując się na orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w E., z którego wynika iż jest on osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym od dnia l lipca 2003r. do 30 listopada 2005r. Orzeczenie to zostało wydane na skutek wyroku Sądu Okręgowego. Wskazano, iż postępowanie w powyższym przedmiocie prowadzone było w oparciu o obowiązującą wówczas ustawę z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Jednakże z dniem l maja2004r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 150 tej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy tej ustawy. Wyjaśniono, iż regulacje obecnie obowiązującej ustawy o pomocy społecznej nie przewidują przyznania i wypłacenia zasiłku stałego wyrównawczego, a jedynie zasiłku stałego o ile spełnione są przesłanki określone w art. 37 tej ustawy. Jednakże w art. 13 ustawy zawarto zakaz przyznawania świadczeń z pomocy społecznej osobie odbywającej karę pozbawienia wolności. W związku z tym brak jest podstaw do przyznania żądanego świadczenia. Wskazano przy tym, iż takie stanowisko jest zasadne, gdyby uznać iż sprawa wnioskodawcy ze względu na wcześniej wydane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności została wszczęta pod rządami poprzedniej ustawy. Biorąc jednak pod uwagę także aktualne regulacje pomoc wnioskodawcy nie przysługuje ze względu na to, że przebywa on w zakładzie karnym. Od decyzji tej odwołał się S. M. Podniósł, iż w okresie za jaki domaga się zasiłku stałego wyrównawczego obowiązywały inne przepisy niż obecnie, a prawo nie działa wstecz. Podał, iż w wyroku Sądu Okręgowego wyraźnie stwierdzono, iż jego niepełnosprawność istnieje od l lipca 2003r. co wskazuje na charakter ciągły niepełnosprawności, a jego sprawa trafiła do sądu, gdyż badające go komisje lekarskie nie wykazały się wystarczającą wiedzą medyczną. W ocenie strony aktualnie obowiązująca ustawa korzystnie reguluje takie sprawy jak jego. Odwołujący się zarzucił, iż organ dokonał niekorzystnej dla niego interpretacji przepisów wiedząc o jego pobycie w zakładzie karnym i ograniczonej możliwości dostępu do uzyskania pomocy prawnej. Podał, iż podobnie postępował organ przy poprzedniej decyzji w jego sprawie, w związku z tym w ocenie strony Kierownik MOPS-u w O. celowo podejmuje decyzje na jego szkodę. Decyzją z dnia 21 marca 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, iż należy oddzielić postępowanie przed organem pomocy społecznej od postępowania w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wskazano, iż postępowanie w przedmiocie stopnia niepełnosprawności prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Natomiast postępowanie administracyjne przez MOPS w O. zostało zainicjowane dopiero z momentem wpływu do organu wniosku o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego za okres od l czerwca 2003r. do l maja 2004r. Wskazano, iż uprzednio wydana decyzja wygasła z dniem 30 czerwca 2002r., a zainteresowany nie podejmował wówczas żadnych działań przed organem uprawnionym do przyznawania pomocy społecznej. Zatem w ocenie Kolegium pod rządami ustawy o pomocy społecznej z 1990r. nie toczyło się żadne postępowanie w przedmiocie przyznania świadczeń, a w związku z tym organ pierwszej instancji nie był uprawniony do zastosowania art. 150 ustawy o pomocy społecznej z 2004r. Podniesiono, iż wnioskodawca wyraźnie określił jakiego świadczenia się domaga i za jaki okres, lecz nowa ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje pomocy w formie zasiłku stałego wyrównawczego a organ nie jest uprawniony do orzekania o takim zasiłku wstecz. Zatem podanie należało rozpatrzyć pod rządami nowej ustawy, a skoro brak było podstaw do wydania decyzji merytorycznej - umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Na tę decyzję skargę wniósł S. M., zarzucając iż rozstrzygnięcie Kolegium jest krzywdzące i tendencyjne. Podniósł, iż MOPS jest podmiotem wykonawczym w stosunku do orzeczeń wydanych przez Powiatowy lub Wojewódzki Zespół d/s Niepełnosprawności. Zatem w jego ocenie błędne jest twierdzenie Kolegium, iż są to dwa niezależnie od siebie działające organy. Podał, iż dokumentację do Zespołu złożył na długo przed upływem terminu ważności poprzedniej decyzji MOPS, tj. przed 30 czerwca 2003r. Jednakże dopiero wyrok sądu był podstawą do wydania właściwego orzeczenia i dopiero to pozwoliło mu na złożenie wniosku do organu pomocy. Zakwestionował stanowisko Kolegium, iż w okresie oczekiwania na wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne. W jego ocenie istnieją regulacje, które obligują podmioty wykonawcze do wypłaty świadczenia z wyrównaniem za ten okres. Powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r. Podniósł, iż zaskarżona decyzja jest manipulacją prawa na jego niekorzyść, zwłaszcza iż obecne przepisy obowiązują od l maja 2004r., zaś postępowanie w jego sprawie zostało wszczęte znacznie przed 30 czerwca 2003r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wyjaśniono, iż wbrew twierdzeniom skarżącego Ośrodek Pomocy Społecznej i Powiatowy Zespół d/s Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności to dwa odrębne organy i prowadzenie postępowania przed jednym z nich nie może być utożsamiane z prowadzeniem postępowania przed drugim. Wskazano, iż obowiązek skompletowania odpowiedniej dokumentacji został nałożony na wnioskodawcę i organ pomocy społecznej jest związany datą wpłynięcia wniosku wraz z tą dokumentacją. Podanie o przyznanie świadczenia — jak podaje sam skarżący — wpłynęło dopiero po uzyskaniu korzystnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zatem nie miał w tej sprawie zastosowania art. 150 ustawy o pomocy społecznej z 2004r. Wskazano, iż organ nie mógł wydać decyzji wstecz na podstawie nieobowiązującej już ustawy z 1990r., a nowa ustawa nie przewiduje możliwości przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego wyrównawczego. Odnosząc się zaś do powołanego przez skarżącego wyroku NSA wyjaśniono, iż dotyczył on innego stanu faktycznego i prawnego. Orzeczenie to zostało wydane pod rządami poprzedniej ustawy o pomocy społecznej i w związku z tym nie może być brane pod uwagę w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Podnieść należy, iż z dniem l maja 2004r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593 ze zm.), która zastąpiła dotychczasową ustawę o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r. Powołując się na tę okoliczność zaskarżoną decyzją Kolegium uchyliło decyzję pierwszej instancji i umorzyło postępowanie tego organu, uznając iż jest ono bezprzedmiotowe. W ocenie organu odwoławczego bowiem sprawa z wniosku S. M. została wszczęta pod rządami nowej ustawy o pomocy społecznej (z 12 marca 2004r.), a w związku z tym winna być rozpatrywana zgodnie z jej przepisami, a te nie przewidują świadczenia w formie zasiłku stałego wyrównawczego. Z taki stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim wskazać należy, iż z chwilą wejścia w życie nowej ustawy o pomocy społecznej dotychczasowe formy świadczeń uległy jedynie konwersji, lecz nie zostały wyeliminowane. Na ten fakt wskazał zresztą Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 marca 2005r. (Sygn. akt P 15/04). Nie ulega przy tym wątpliwości, iż zasiłek stały wyrównawczy przekształcił się w zasiłek stały, co potwierdza zresztą zapis art. 144 pkt l ustawy o pomocy społecznej z 12 marca 2004r. Nie jest zatem usprawiedliwione twierdzenie, iż postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak wnioskowanego świadczenia w aktualnym stanie prawnym (nawet gdyby przyjąć, iż postępowanie w sprawie wszczęto pod rządami nowej ustawy o pomocy społecznej). Nie można jednak także zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego odnośnie braku kontynuacji świadczenia. Wprawdzie w aktach sprawy brak jest poprzedniej decyzji przyznającej zasiłek stały wyrównawczy, lecz organ faktu tego nie kwestionuje. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się zaś pogląd, iż w takim przypadku datą wszczęcia postępowania jest moment złożenia pierwotnego wniosku, o ile niepełnosprawność — potwierdzona orzeczeniem właściwego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności - istnieje przez cały okres (tak np. w wyroku NSA z 23 kwietnia 2001r. Sygn. akt I SA 2324/00, LEX 54541, w wyroku NSA z 20 lipca 2001r. Sygn. akt I SA 2550/00 LEX 53939). Wprawdzie orzecznictwo to dotyczyło kwestii przyznawania renty socjalnej, ale z uwagi na bardzo zbliżony charakter tego świadczenia do zasiłku stałego wyrównawczego (obecnie zasiłku stałego), zasada ta znajduje zastosowanie także w przypadku tego zasiłku. Przy czym wskazać należy, iż nie pozbawia aktualności tej tezy fakt, iż była podjęta w starym stanie prawnym, gdyż Sąd wywodził ją z treści przepisu art. 43 ust 6 poprzednio obowiązującej ustawy o pomocy społecznej, który ma swój odpowiednik w art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. Reguły tej nie można by jedynie zastosować do świadczeń przyznawanych po l maja 2004r., gdyż zgodnie z art. 149 ust. l obecnie obowiązującej ustawy wygasły wszystkie decyzje wydane na podstawie poprzedniej ustawy. Jednakże w niniejszej sprawie wniosek dotyczy świadczenia za okres od 30 czerwca 2003r. do l maja 2004r. Zatem sprawę należałoby uznać za wszczętą i niezakończoną przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 2004r. W związku z tym organ odwoławczy winien rozpoznać odwołanie skarżącego merytorycznie i wydać rozstrzygnięcie w oparciu o aktualnie obowiązującą ustawę o pomocy społecznej. W związku z tym zaskarżoną decyzję należało uchylić w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.