VII SA/Wa 1480/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), , Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant Marzena Godlewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2006 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...]czerwca 2004r., działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U.z 2003r. Nr 207 poz. 2016) oraz w oparciu o art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – zatwierdził projekt budowlany i udzielił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w R. pozwolenia na budowę inwestycji pn: rozbudowa, nadbudowa i budowa budynku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. na działkach nr [...] obr. [...] z przyłączami elektrycznym, wody, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, sieci ciepłowniczej i drenażem na działkach nr [...] , obr. [...] przy ul. K. w R.. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]czerwca 2005r., działając na podstawie art. 157 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 poz. 1071 z 2000r. z późn.zm.) po rozpatrzeniu wniosku H. S. i T. Z. – odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...]czerwca 2004r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż skuteczny wniosek o stwierdzenie nieważności może wnieść tylko strona. O uznaniu za stronę postępowania decyduje fakt posiadania przez jednostkę interesu prawnego czyli normy prawnej, z której dla danego podmiotu będą wynikały określone prawa lub obowiązki. Ponadto Wojewoda [...] wskazał, iż działka nr [...] jak i blok mieszkalny przy ul. K., w którym posiada mieszkanie H. S. należy do Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko Własnościowej z siedzibą w R. przy ul. R.. W takiej sytuacji członkowi spółdzielni nie przysługują prawa strony, ponieważ ustawodawca nie przyznał członkom spółdzielni prawa do korzystania z majątku spółdzielczego oraz do rozporządzania rzeczą w sensie art. 140 Kodeksu cywilnego. W obrocie publiczno prawnym członków spółdzielni reprezentuje zarząd. W sprawie pozwolenia na budowę spornej inwestycji na prawach strony uczestniczył Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko Własnościowej z siedzibą w R. przy ul R.Z tych też względów H. S. nie posiada przymiotu strony. W ocenie organu administracji również T. Z. nie posiada przymiotu strony umożliwiającego skuteczne wniesienie wniosku o stwierdzenia nieważności. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele i użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu. Z projektu zagospodarowania działek objętych projektowaną inwestycją wynika, iż działka [...], na której znajduje się blok mieszkalny przy ul. P.nie graniczy bezpośrednio z działką inwestora, przy czym blok przy ul. P.jest przesunięty w stosunku do projektowanej inwestycji o około 17, 5 m w kierunku północno - zachodnim. Stąd też projektowany obiekt, w opinii organu, nie powoduje żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu działki nr [...], nie powoduje ograniczenia naturalnego oświetlenia pomieszczeń mieszkalnych w przedmiotowym bloku oraz nie powoduje ograniczenia czasu nasłonecznienia pokoi mieszkalnych. Skoro zatem działka nr [...] na której zlokalizowany jest blok mieszkalny przy ul. P.a w którym posiada lokal T. Z. położony jest poza obszarem oddziaływania inwestycji, to należało uznać, iż wnioskodawczyni nie posiada przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. Główny Inspektor Nadzoru Budowanego decyzją z dnia[...] września 2005r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania H. S. – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005r. Organ odwoławczy podniósł, iż stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji będą podmioty, które uczestniczyły w postępowaniu zakończonym weryfikowaną decyzją, a także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Mając na uwadze fakt, iż realizacja obiektu może powodować konkretne naruszenie warunków korzystania z lokalu spółdzielczego członka spółdzielni zajmującego lokal na podstawie własnościowego prawa do lokalu co mogło by w szczególnej sytuacji stanowić naruszenie posiadanego interesu prawnego - organ odwoławczy dokonał analizy Ekspertyzy naświetlenia i nasłonecznienia wykonanej w lipcu 2005r. na zlecenie Wojewody [...]. Powyższa ekspertyza stanowi, iż rozbudowa siedziby WSA w R. nie narusza warunków naświetlenia światłem dziennym i nasłonecznienia budynku usytuowanego przy ul. P. w ., oraz budynku nr [...] przy ul. K.w R.. Przedmiotowa rozbudowa znacząco zacienia usytuowane po stronie zachodniej dwa pokoje mieszkania narożnego na parterze budynku nr [...] przy ul. K. umożliwiając nasłonecznienie pokoju dziennego jedynie przez 1 godz. 40 min, oraz pokoju sypialnego przez 1 godz. 30 min. W ekspertyzie wskazano ponadto, iż usytuowany po stronie wschodniej budynku pokój sypialny posiada nasłonecznienie przez 2 godz. 45 min., jednakże ponieważ docieplenie budynku w strefie śródmiejskiej ogranicza dostęp promieni słonecznych przy zachowaniu obowiązujących przepisów należy stwierdzić, iż warunki nasłonecznienia tego pokoju są spełnione. Organ II instancji dokonując porównania ww. ekspertyzy z treścią przepisu § 60 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zgodnie, z którym w mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania określonego w ust 1 co najmniej do jednego pokoju przy czym w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia – ustalił, iż usytuowanie spornego obiektu nie narusza interesu prawnego H. S.. W związku z powyższym odwołującemu się nie można przypisać przymiotu strony. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2005r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. S. wnosząc o jej uchylenie. W skardze podniesiono, iż wybudowanie budynku WSA spowodowało zacienienie mieszkania w stopniu uniemożliwiającym jego użytkowanie, co potwierdza przeprowadzona ekspertyza naświetlenia i nasłonecznienia. W ocenie skarżącego decyzja o pozwoleniu na budowę naruszyła przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r., a w szczególności § 13 ust. 1 pkt 1a i pkt 1b, § 13 ust. 3 oraz § 60 ust. 1. Ponadto naruszono przepisy art. 5 ust.1 pkt 1d, 1 f i pkt 8 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga została uwzględniona. Postępowanie administracyjne prowadzone w trybie stwierdzenia nieważności umożliwia weryfikację poza kontrolą instancyjną, rozstrzygnięć organów administracji publicznej posiadających przymiot trwałości. Służy ono sprawdzeniu, czy w trybie zwykłym sprawa została rozstrzygnięta zgodnie z prawem. Tryb ten, może zostać uruchomiony tylko w przypadkach, określonych w art. 156 § 1 kpa. Według art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przy czym zasady określone w art. 28 kpa obowiązują również w tym postępowaniu. W oparciu o przepisy art. 157 § 3 odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych oznacza, że wniesienie żądania przez dany podmiot nie może wywoływać skutku w postaci wszczęcia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że podmiot żądający stwierdzenia nieważności decyzji nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa lub gdy żądanie wszczęcia postępowania złożyła strona niemająca zdolności do czynności prawnych. W niniejszej sprawie organ administracji, nie wyjaśnił w sposób bezsporny, iż skarżący nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Wskazać należy, iż pojęcie strony jakim posługuje się art. 28 kpa oraz pozostałe przepisy kodeksu może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (wyrok NSA z 2 czerwca 1998 r., IV SA 2164/97). Podnieść trzeba, iż artykuł 28 ust. 2 Prawa budowlanego stanowi lex specialis do art. 28 kpa i określa, że stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się na obszarze oddziaływania obiektu, będącego przedmiotem tego postępowania. Natomiast stosownie do art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego przez pojęcie: "obszar oddziaływania obiektu" należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, w których przewidziano ograniczenia w zagospodarowaniu terenu związane z tym obiektem. Z załączonej do akt sprawy Ekspertyzy naświetlenia i nasłonecznienia z lipca 2005r. wynika, iż "przedmiotowa rozbudowa znacząco zacienia usytuowane po stronie zachodniej dwa pokoje mieszkania narożnego na parterze budynku nr 2 umożliwiając nasłonecznienie pokoju dziennego jedynie przez 1 godz. 40 min. tj. w godz. 13.50 – 15.30, oraz pokoju sypialnego przez 1 godz. 30 min. tj. w godz. 13.15 – 14.45." W związku z powyższym mimo, iż skarżący jako członek spółdzielni w obrocie publicznoprawnym reprezentowany jest przez zarząd tej spółdzielni, to w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjątkowo możliwe jest dopuszczenie go do udziału w postępowaniu jako strony. Może to nastąpić, gdy członek spółdzielni legitymuje się spółdzielczym prawem do lokalu, posiada współudział w użytkowaniu wieczystym działki na której budynek mieszkalny obejmujący dany lokal został wzniesiony i gdy realizacja planowanej inwestycji spowoduje naruszenie warunków korzystania z tego lokalu mieszkalnego, które są chronione przepisami prawa materialnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2003r. IV SA 2995/01). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2001r. ( IV SA 1610/99, LEX nr 53445), stwierdzając, iż członkowi spółdzielni w szczególnej sytuacji może być przyznany przymiot strony, gdy członek spółdzielni wykaże, iż w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego naruszony został jago własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany interes. Mając powyższe na uwadze organ administracji winien rozważyć, czy strona skarżąca nie spełnia wymienionych wymogów, przy czym podstawowe znaczenie będzie miała kwestia czy planowana inwestycja narusza interes skarżącego chroniony przepisami prawa materialnego. Należy mieć na względzie, że postępowanie wyjaśniające poprzedzające odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć jedynie kwestii formalnych. Nie może ono natomiast dotyczyć zagadnienia czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce. To może być wyjaśnione dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji (wyrok NSA z 8.12.1999r, IV SA 2152/97). Ujawnione naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji pierwszej instancji z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze.zm.).