II FSK 708/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Rypina (spr.), Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Anna Maria Świderska, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Stefanii i Jana H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Kr 1678/05 w sprawie ze skargi Stefanii i Jana H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 27 października 2005 r. (...) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 30 marca 2006 r., I SA/Kr 1678/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Stefanii H. i Jana H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 27 października 2005 r. (...), w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. W pierwszej kolejności Sąd I instancji przybliżył stan faktyczny sprawy. W tych ramach wskazano, iż pełnomocnik skarżących, na podstawie zarządzenia z dnia 29 grudnia 2005 r., wydanego przez Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi przez przedłożenie pełnomocnictwa procesowego oraz uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. W wezwaniu zawarto pouczenie, że nieusunięcie wymienionych braków w terminie siedmiu dni spowoduje odrzucenie skargi. Wezwanie do sanowania - uzupełnienia skargi doręczone zostało w dniu 5 stycznia 2006 r., a zatem wskazany w nim siedmiodniowy termin upływał w dniu 12 stycznia 2006 r. W dniu 6 stycznia 2006 r. uiszczono wpis od skargi. Wobec nieuzupełnienia wszystkich braków skargi w wyznaczonym terminie, powołując się na przepis art. 58 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a./ - Sąd skargę odrzucił. W skardze kasacyjnej pełnomocnika skarżących wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, zarzucając: 1/ obrazę przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, z uwagi na nieuwzględnienie przez Sąd treści zalegających w aktach sprawy pełnomocnictw z dnia 8 lipca 2005 r., udzielonych przez strony postępowania - Jana oraz Stefanię H.; 2/ obrazę przepisów postępowania, to jest art. 174 pkt 2 p.p.s.a., poprzez niedopełnienie przez Sąd obowiązku zbadania, czy pełnomocnictwo zostało dołączone do akt sprawy, które to uchybienie ma istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W ocenie strony skarżącej, stwierdzenie Sądu, iż "pełnomocnik nie przedłożył pełnomocnictwa", w sytuacji gdy zalega ono w aktach sprawy /karta 64 i 65/, jest niezgodne ze stanem faktycznym; 3/ obrazę przepisu art. 183 par. 1 pkt 5 p.p.s.a., poprzez uniemożliwienie stronom obrony swoich interesów na skutek błędu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie poprzez niezauważenie w aktach właściwego umocowania do działania w imieniu stron. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wywodził, iż pełnomocnictwa procesowe /z dnia 8 lipca 2005 r./ dla pełnomocnika stron postępowania - Stefanii H. i Jana H. zostały dołączone do pisma tegoż pełnomocnika z dnia 8 sierpnia 2005 r. (...), skierowanego do Dyrektora Izby Skarbowej w K. i znajduje się, według strony, na kartach 64 i 65 sprawy I SA/Kr 1678/05. Pełnomocnik skarżących wskazał także, iż pełnomocnictwa te obejmowały swoim zakresem legitymację do reprezentowania stron przed "(...) sądami powszechnymi, sądami administracyjnymi, urzędami władzy rządowej i samorządowej, urzędem skarbowym, właściwym ZUS, a także wszelkimi innymi podmiotami nie wskazanymi wyżej, a w szczególności związanymi z toczącymi się postępowaniami związanymi z decyzją Urzędu Skarbowego K.-M. z dnia 23 maja 2005 r. (...), toczącym się postępowaniem przed Izbą Skarbową w K. (...)". W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej odrzucenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Podatkowy organ odwoławczy, powołując się na art. 37 par. 1 p.p.s.a. argumentował, iż pełnomocnik skarżących powinien przedłożyć stosowne pełnomocnictwo, dokonując pierwszej czynności procesowej w postępowaniu przed Sądem, to jest składając przedmiotową skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia pierwszego i drugiego zarzutu rozpatrywanej skargi, ponieważ nie spełniają one dostatecznie wymogów prawnych przewidzianych dla skargi kasacyjnej. W zarzutach tych autor skargi kasacyjnej przywołuje tylko i wyłącznie przepisy art. 174 pkt 1 i art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zważyć w związku z tym należy, że wymienione zapisy prawne statuują podstawy kasacyjne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołanie ich w skardze kasacyjnej jako jedynej podstawy prawnej zarzutu kasacyjnego nie wskazuje jeszcze i nie uzasadnia jakie konkretnie przepisy prawa zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może naruszyć art. 174 pkt 1 i art. 174 pkt 2 p.p.s.a.; nie jest nawet adresatem unormowań z przepisów tych wynikających. Określone naruszenia prawa przez sąd pierwszej instancji mogą doprowadzić do oceny i stwierdzenia ziszczenia się przesłanek danej podstawy kasacyjnej, nie wyczerpują się jednak w wyłącznym przywołaniu przepisu, który o podstawach kasacyjnych stanowi. Powołanie w skardze kasacyjnej przepisu statuującego podstawę kasacyjną nie wyczerpuje i nie zastępuje zarzutu kasacyjnego wskazującego konkretne, normatywnie zidentyfikowane naruszenia prawa, dla danej podstawy kasacyjnej istotne. Skarga kasacyjna, której zarzuty i uzasadnienie obejmują swą treścią wyłącznie art. 174 pkt 1 lub art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie spełnia /więc/ dostatecznie wymogów wynikających z art. 176 p.p.s.a. Wobec powyższego, dodatkowo już tylko podnieść można i należy, że żaden przepis prawa nie upoważniał mieniącego się pełnomocnikiem skarżących do zignorowania całkowitym milczeniem wezwania sądu do nadesłania pełnomocnictwa, nawet w przypadku gdy zostało ono udzielone ale znajdowało się w aktach administracyjnych innej sprawy sądowej. Trafnie natomiast - w zarzucie trzecim - autor skargi kasacyjnej powołuje się na okoliczności prawnie znaczące dla unormowania art. 183 par. 2 pkt 5 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest brać z urzędu pod rozwagę. Niedopuszczalność skargi z powodu nieuzupełnienia w terminie jej braków formalnych ma miejsce wówczas, gdy wadliwości tych w wyznaczonym terminie nie usunięto, mimo prawidłowego wezwania w tym przedmiocie. Brak formalny, o którym mowa w art. 58 par. 1 pkt 3 p.p.s.a., musi być istotny, to znaczy taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Na podstawie art. 50 par. 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W sprawie niniejszej stroną postępowania są podatnicy i to do nich, w przypadku braku odpowiedzi od osoby powołującej się na niezałączone do skargi pełnomocnictwo, powinien zwrócić się sąd pierwszej instancji z wezwaniem do podpisania skargi. Odrzucenie skargi tylko z tego powodu, że pełnomocnik nie złożył w wyznaczonym terminie pełnomocnictwa w sposób ewidentny pozbawia stronę możności obrony swych praw przed sądem, co skutkuje nieważnością postępowania sądowego /art. 183 par. 2 pkt 5 p.p.s.a./. Zważyć należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, na żadnym jego etapie nie obowiązuje przymus prawny ustanowienia pełnomocnika. Jeżeli osoba, która, powołując się na udzielone mu pełnomocnictwo, sporządziła i podpisał skargę sądowoadministracyjną, pełnomocnictwa tego w wyznaczonym terminie nie przedstawia, zachodzi wówczas sytuacja braku podpisania skargi. Podpis osoby, która nie przedstawiła pełnomocnictwa nie stanowi podpisania skargi. Brak podpisu jest wadą formalną skargi w rozumieniu art. 57 par. 1 in initio w zw. z art. 46 par. 1 pkt 4 p.p.s.a. i uzasadnia wezwanie do jego usunięcia na podstawie art. 49 par. 1 p.p.s.a. Odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braku formalnego w postaci podpisu strony następuje dopiero wówczas, gdy nie uzupełniono w terminie tego braku, pomimo prawidłowego wezwania do jego usunięcia. W sprawie niniejszej skonstatowany brak pełnomocnictwa dla osoby, która w imieniu skarżących podpisała skargę, nie spowodował wezwania stron postępowania do jej podpisania. W ten sposób i z tego powodu spełniona została przesłanka nieważności postępowania sądowego z art. 183 par. 2 pkt 5 p.p.s.a., co, na podstawie wymienionego przepisu prawa w zw. z art. 185 par. 1 p.p.s.a., uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził natomiast dochodzonego w skardze kasacyjnej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, ponieważ art. 203 pkt 1 p.p.s.a. nie przewiduje takiego rozstrzygnięcia w przypadku uchylenia postanowienia sądu pierwszej instancji.