IV SA/Gl 1036/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz, Sędziowie WSA Stanisław Nitecki (spr.), WSA (del.) Barbara Rymaszewska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na decyzję Rektora [...] Akademii [...] w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie spraw kandydatów na studia i studentów 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dziekana Wydziału [...] [...] Akademii [...] w K. z [...] r., 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3) zasądza od Rektora [...] Akademii [...] w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dziekan Wydziału [...] [...] Akademii [...] w K. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 148 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego skreślił M. K. z listy studentów – kandydatów I-go roku zaocznych studiów uzupełniających do licencjatu na kierunku [...] Wydziału [...] [...] Akademii [...] w K.. Jako uzasadnienie decyzji podał, nie rozpoczęcie kształcenia w trybie studiów 4-semestralnych z uwagi na stanowisko Ministerstwa [...]. Odwołanie od tej decyzji wniosła M. K.. W odwołaniu tym wskazała, że nie wiedziała o prowadzonym postępowaniu, a tym samym nie zagwarantowano jej czynnego udziału w postępowaniu. Zarzuciła także decyzji organu pierwszej instancji wadliwe powołanie podstawy prawnej decyzji, a mianowicie art. 148 ustawy o szkolnictwie wyższym w sytuacji, gdy nie dopuściła się żadnego naruszenia przepisów regulaminu studiów. Podniosła również wadliwość uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ nie wyjaśnia ono przyczyn skreślenia jej z listy studentów. Rektor [...] Akademii [...] w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 148 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) oraz § [...] ust. [...] pkt [...] i [...] regulaminu studiów, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podał, że skarżąca nie dopełniła formalności związanych z wpisem na studia, jak również nie uiściła wymaganych opłat za studia, co daje formalną podstawę do skreślenia z listy studentów w oparciu o przywołane przepisy. Nadto organ ten wskazał, że nie wywiązanie się z tych obowiązków związane było ze stanowiskiem Ministerstwa [...] i Państwowej Komisji Akredytacyjnej w sprawie nie uruchomienia tego typu studiów i przyczyna nie uruchomienia studiów nastąpiła z przyczyn niezależnych od Akademii. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła M. K., która wystąpiła o jej uchylenie. W motywach swojej skargi wskazała, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie zapewniono jej czynnego udziału w postępowaniu. Wskazała na naruszenie postanowień art. 148 ustawy o szkolnictwie wyższym, który został w sprawie tej wadliwie zastosowany. Podniosła także, że nie dopuściła się naruszenia żadnego z postanowień § [...] regulaminu studiów, ponieważ nie mogła dopełnić wskazanych w nim obowiązków z winy Uczelni a nie z powodu własnego zaniedbania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej jaką zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po myśli art. 145 § 1 pkt 1 wskazanej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a według pkt 2 tegoż przepisu stwierdza nieważność decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie wpierw przyjdzie odwołać się do Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] [...] Akademii [...] w K. z [...] r., mocą której przyjęto skarżącą na I rok uzupełniających studiów licencjackich - kierunek [...] Wydziału [...] [...] Akademii [...] w K.. Skarżąca pomimo otrzymania wskazanej decyzji nie rozpoczęła studiów, ponieważ w następstwie przeprowadzonej kontroli przez Państwową Komisję Akredytacyjną studia na wskazanym kierunku w roku akademickim [...]/[...] nie zostały uruchomione. Skutkiem nieuruchomienia wskazanego kierunku studiów stało się podjęcie przez Dziekana Wydziału [...] decyzji z dnia [...] r. o skreśleniu skarżącej z listy studentów. Decyzję tę utrzymał w mocy Rektor [...] Akademii [...] jako organ odwoławczy w sprawie. Jako podstawę prawną decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów organy te przywołały treść art. 148 ustawy o szkolnictwie wyższym. Stosownie do postanowień tegoż przepisu dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadkach określonych w regulaminie studiów. W aktach sprawy brak jest regulaminu studiów, jednakże z treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego jak również z treści pism skarżącej wynika, że stosownie do brzmienia § [...] regulaminu studiów dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku niedopuszczenia do sesji egzaminacyjnej, niezaliczenia roku studiów lub semestru, nieuiszczenia wymaganych odrębnymi przepisami opłat za studia, niedopełnienia formalności związanych z wpisem na kolejny rok studiów oraz wymierzenia studentowi kary dyscyplinarnej wydalenia z uczelni. Z przywołanego powyżej art. 148 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz postanowień regulaminu studiów wynika, że przepisy te odnoszą się do studentów. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 142 ustawy o szkolnictwie wyższym przyjęcie w poczet studentów następuje z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania, którego treść określa statut uczelni, a według art. 143 ust. 1 i 2 wskazanej ustawy prawa i obowiązki studenta związane z tokiem studiów określa regulamin studiów, a student obowiązany jest postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów. Oznacza to, że skreślenie z listy studentów przewidziane treścią art. 148 ustawy o szkolnictwie wyższym możliwe jest do wykorzystania jedynie w odniesieniu do studenta, a osoba, która otrzymała decyzję o przyjęciu na studia lecz jeszcze nie przeszła immatrykulacji i nie złożyła ślubowania nie jest studentem. Zatem w odniesieniu do takiej osoby nie można wydać decyzji w oparciu o postanowienia art. 148 ustawy o szkolnictwie wyższym, a decyzja wydana w oparciu o wskazany przepis jest decyzją wydaną z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ w stosunku do osoby nie będącej studentem zastosowano przepis odnoszący się do studenta, a okoliczność ta wyczerpuje przesłankę stwierdzenia nieważności takiej decyzji przewidzianą art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie Sąd zetknął się z tego typu sytuacją, ponieważ jak zostało to zaznaczone, skarżąca otrzymała decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] [...] Akademii [...] w K. z dnia [...] r., o przyjęciu w poczet studentów pierwszego roku uzupełniających studiów licencjackich – kierunek [...], jednakże skarżąca, jak wynika to z akt sprawy nie przeszła immatrykulacji i nie składała ślubowania, zatem nie stała się studentką [...] Akademii [...] w K.. Tym samym w stosunku do niej nie można było wydać decyzji o skreśleniu z listy studentów, ponieważ nigdy takim studentem się nie stała. Wobec powyższego zdaniem Sądu wyczerpane zostały przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji oraz organu odwoławczego, określone w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, skoro obie decyzje oparte były o postanowienia art. 148 ustawy o szkolnictwie wyższym, a skarżąca nie była studentką. Na marginesie powyższych rozważań przyjdzie podzielić stanowisko skarżącej o naruszeniu przez organy rozstrzygające w sprawie zasady postępowania administracyjnego przewidzianej postanowieniami art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie zasady czynnego udziału w postępowaniu. Otóż organ pierwszej instancji nie tylko, że nie poinformował skarżącej o wszczęciu postępowania to także uniemożliwił jej wzięcie udziału w prowadzonym postępowaniu. Organ odwoławczy wskazanego uchybienia nie usunął, tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi z uwagi na naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu uzasadnienie rozstrzygnięcia obu organów jest wadliwe, ponieważ w przypadku decyzji organu pierwszej instancji, trudno jest mówić o jej uzasadnieniu, gdyż składa się ono z jednego zdania, w którym organ ten rozstrzygnięcie swoje motywuje stanowiskiem Ministerstwa. Bardziej rozbudowane uzasadnienie zawiera decyzja organu odwoławczego. Jednakże i to uzasadnienie nie spełnia wymogów przewidzianych treścią art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ sprowadza się ono głównie do wyjaśnienia stanowiska Ministerstwa, które zasugerowało nie uruchomienie w roku akademickim [...]/[...] kierunku na który została przyjęta skarżąca. Należy jednoznacznie stwierdzić, że wskazane stanowisko Ministerstwa nie może stanowić podstawy skreślenia studenta z listy studentów w trybie przewidzianym art. 148 ustawy o szkolnictwie wyższym. Nadto organ odwoławczy wskazał, że skarżąca nie uiściła wpisu na studia oraz opłat za studia. Argumentacja taka nie może zostać uwzględniona, ponieważ skarżąca jeszcze nie jest studentką, a gdyby nią była to w rozpatrywanej sprawie [...] Akademia [...] w K. nie umożliwiła skarżącej dopełnienie wskazanych obowiązków, a tym samym nie może z tego powodu skreślać z listy studentów. Zatem i w tym przypadku zachodzi przesłanka uwzględnienia skargi z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkiem stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Z uwagi na stan prawny i faktyczny sprawy Sąd nie może przesądzać o tym, jak zostanie ona załatwiona. Jednakże przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że w przypadku nie uruchomienia wskazanego kierunku studiów z uwagi na stanowisko Państwowej Komisji Akredytacyjnej i Ministerstwa [...] decyzja Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] [...] Akademii [...] w K. z dnia [...] r., mocą której przyjęto skarżącą na I rok uzupełniających studiów licencjackich – kierunek [...] Wydziału [...] [...] Akademii [...] w K. może okazać się decyzją nie wykonalną a jej niewykonalność może mieć charakter trwały. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji Rektor [...] Akademii [...] w K. skreślił skarżącą z listy studentów, to Sąd stosownie do postanowień zawartych w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Stosownie do postanowień art. 210 § 1 wyżej wymienionej ustawy orzeczono o kosztach postępowania. Zatem Sąd po myśli art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ jest to najdalej idące uchybienie, którego dopuściły się organy administracji przy podejmowaniu zaskarżonych decyzji.