II SA/Bd 1001/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA: Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA: Elżbieta Piechowiak Asesor WSA: Grzegorz Saniewski Protokolant: Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Zbigniewa G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2004r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia 1. oddala skargę, 2. nakazuje pobrać od skarżącego Zbigniewa G. na rzecz Skarbu Państwa –Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwotę 70 (siedemdziesiąt) złotych tytułem uiszczenia reszty brakującego wpisu. Prezydent Miasta T. decyzją z [...] 2004r. – znak: [...] na podstawie art. 47 k ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody (jednolity tekst Dz. U. Nr 99, poz. 1079 z 2001r. z późn. zm.), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz. U. Nr 99 z 2003 roku, poz. 907) oraz § 2.1., § 4.1. rozporządzenia ministra środowiska z dnia 26 czerwca 2003r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zielenie albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 113 z 2003r., poz. 1074) i art. 104 k.p.a. orzekł o wymierzeniu Zbigniewowi G., administracyjnej kary pieniężnej wysokości: 30109,00 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia Prezydenta Miasta T. osiemnastu drzew z terenu działki o numerze geodezyjnym [...] przy ulicy [...] w T. oraz zobowiązał go do wpłacenia tej kary pieniężnej na Gminny Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu organ I instancji ustalił, że dnia 19 marca 2004r. zgłoszony został telefonicznie fakt wycinki drzew z terenu nieruchomości w T. przy ul. [...]. Organ I instancji ustalił, że wycinki (18 sztuk drzew, tj. sosny + śliwy ałycza) dokonano z inicjatywy właściciela nieruchomości Zbigniewa G.. Usunięcia drzew, wg oświadczenia właściciela, dokonano w związku z koniecznością uprzątnięcia terenu nieruchomości, bez wymaganego zezwolenia wydawanego przez Prezydenta Miasta T. Od ww. decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. wniósł Zbigniew G. podnosząc, że organ I instancji wydał i doręczył zaskarżoną decyzję stronie po tym, jak zawiadomił go o tym, że może przeglądać zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Odwołujący zarzucał decyzji I instancji, także błąd co do określenia gatunku drzewa – śliwa ałycza. Zdaniem skarżącego jest to czeremcha. Odwołujący się nie zgadzał się z ustaleniami dokonanymi przez organ I instancji w stosunku do pomiarów dokonanych na wyciętych drzewach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z [...] 2004r. znak: [...] na podstawie art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 99, poz. 1079 z późn. zm.), w związku z art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania Zbigniewa G. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując w uzasadnieniu na uchybienia natury merytorycznej i potrzebę przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego. M.in. wskazano także na możliwość skorzystania z wiedzy eksperta przy dokonaniu pomiarów drzew. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta T. decyzją z [...] 2004r. znak: [...] na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 47 k ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody (jednolity tekst Dz. U. z 2001r. Nr 99, poz. 1079 z późn. zm.) i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz. U. Nr 99, poz. 907), § 2 ust. 1, § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew i krzewów (Dz. U. Nr 113, poz. 1074), w związku z art. 157 i art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. (Dz. U. Nr 92, poz. 880) wymierzył Zbigniewowi G. karę pieniężną w kwocie 11.000,60 zł zobowiązując go do dokonania wpłaty na Gminny Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Uzasadniając swą decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie, dokonano analizy wszystkich zgromadzonych w niej dokumentów, a w toku prowadzonego ponownie postępowania rozważono podniesione przez stronę zarzuty zarówno w piśmie wyjaśniającym z dnia 6 kwietnia 2004r. , jak i w odwołaniu z dnia 4 maja 2004r. Zdaniem organu pierwszej instancji sygnalizowane w wyjaśnieniu oraz w odwołaniu okoliczności nie upoważniając organu do zaniechania wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Powołanie się Zbigniewa G. na możliwość zastosowania w przedmiotowym postępowaniu przepisów art. 47g pkt 5, pkt8 i pkt 9 ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody, nie jest zasadne. Cytowane przepisy dotyczą sytuacji możliwych do zastosowania w przypadku rozpatrywania spraw o udzielenie zezwolenia na legalne usunięcie drzew, przed ich fizyczną wycinką. W przedmiotowej sprawie – (postępowanie administracyjne wszczęte zostało po stwierdzonym fakcie usunięcia własnych drzew) – sytuacja taka miała miejsca. W toku prowadzonego ponownie postępowania, z uwagi na konieczność sygnalizowanego przez organ II instancji ustalenia, usunięcia jakich drzew dokonał Z. G. organ posłużył się oceną specjalistyczną, wykonaną przez dr Lucjana R. z [...], którą przyjął jako dowód w sprawie. Dokument ten został przedłożony stronie w czasie oględzin w terenie w dniu 30 czerwca 2004r. (protokół oględzin z dnia 30 czerwca 2004r.), przeprowadzonych przy ponownym rozpatrywaniu sprawy i zaakceptowany przez stronę, stał się podstawą do ustalenia, jakie drzewa i o jakich obwodach pni zostały usunięte i są przedmiotem postępowania o wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej ponieważ zawiera wyliczenie zarówno ich gatunków, jak i obwodów pni na wymaganej ustawowo wysokości 130 cm. W związku z powyższym, na podstawie art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody stanowiącego, że usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia prezydenta miasta wymierza się administracyjną karę pieniężną, uwzględniając zapis art. 158 i art. 157 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. (Dz. U. Nr 92, poz. 880) zgodnie z którymi – do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe, naliczona została administracyjna kara pieniężna za usunięcie bez wymaganego zezwolenia wyszczególnionych w opracowaniu specjalistycznym i protokole oględzin z dnia 30 czerwca 2004r. drzew, rosnących na terenie działki nr geod. 57/1 stanowiącej własną nieruchomość strony, zlokalizowaną przy ul. Poznańskiej 236-254. Przy ustaleniu jej wysokości, uwzględniając złożone oświadczenie, że usuwający drzewa jest osobą fizyczną niebędącą przedsiębiorcą - na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni i krzewów (Dz. U. Nr 113, poz. 1074), nakładając karę pieniężną zastosowano stawki kar, przemnożone przez współczynnik 0,1. Przy wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej wyłączono drzewo oznaczone nr 14, które nie zostało usunięte, lecz uszkodzone. Analizując zebrany materiał dowodowy organ uznał, że Zbigniew G., jako właściciel nieruchomości przy ul. [...] w T., usuwając rosnące tu drzewa, wykazane w załączniku nr 1 do decyzji, naruszył art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991 o ochronie przyrody, ponieważ nie uzyskał wymaganego zezwolenia. Od powyższej decyzji Zbigniew G. ponownie odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. Skarżący podważał wiarygodność opinii Lucjana R. na której oparto zaskarżoną decyzję oraz niewspółmierność orzeczonej kary. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z [...] 2004r. znak: [...] na podstawie art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001r. Nr 99, poz. 1079 z późn.zm.) w związku z art. 157 i 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ ten wskazał w uzasadnieniu, że jest bezsporne, iż Zbigniew G. dokonał wycięcia 17 drzew (16 sosen + 1 czeremcha amerykańska) z działki przy ul. [...]. Organ I instancji, chcąc rozwiać wątpliwości i uzupełnić braki pierwszego postępowania dowodowego, posłużył się specjalistyczną opinią wykonaną przez dr Lucjana R., pracownika [...]. Opinia ta była podstawą do ustalenia jakie drzewa i o jakich obwodach pni zostały usunięte. Dokument ten należy uznać za wiarygodny dowód w niniejszej sprawie. W ten sposób organ pierwszej instancji rozpatrując ponownie sprawę, usunął wcześniejsze uchybienia i po uzupełnieniu postępowania dowodowego wydał, w dniu [...] 2004r. prawidłową decyzję nakładającą na stronę administracyjną karę pieniężną w wysokości 11.000,60 zł zgodną z treścią art. 47k ustawy o ochronie przyrody przewidującego za usuwanie drzew bez wymaganego zezwolenia kary administracyjne. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw prawnych, które dawałyby możliwość organowi orzekającemu bądź organowi odwoławczemu odstąpienia od zastosowania cyt. przepisu prawa, który jest jasny i nie budził wątpliwości. Na powyższą decyzję Zbigniew G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Przyznając, że dokonał wycinki drzew bez zezwolenia, stwierdził że wynikało to z jego braku znajomości prawa a wymierzona kara jest nieproporcjonalnie wysoka wobec niskiej szkodliwości czynu. Zwrócił uwagę, że na wycinkę innych drzew z tej samej nieruchomości otrzymał zezwolenie i nie widzi podstaw, by karać go za dokonanie wycinki drzew bez zezwolenia z tej samej nieruchomości której przecież jest właścicielem. Karanie to ma charakter bezpodstawnej represji. Kwestionował także opinię na której oparto rozstrzygnięcie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona skarga nie jest zasadna i nie może być uwzględniona. Ponieważ do dnia 1 maja 2004r. kiedy to weszła w życie obecnie obciążająca ustawa z 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.) należało w niniejszej sprawie po myśli art. 158 tej ustawy stosować przepisy dotychczasowe tj. przepisy ustawy z 16 października 2001r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 99 , poz. 1079 z późn. zm.) a po myśli art. 157 wydane na podstawie zawartej w niej delegacji ustawowej akty wykonawcze, w szczególności wydane na podstawie art. 47 l ust. 2 i 4 tej ustawy – przepisy rozporządzeń: Rady Ministrów z 6 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz. U. Nr 99, poz. 907) i ministra środowiska z 26 marca 2003r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za niszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 113, poz. 1074). Jest poza wszelkim sporem – bowiem przyznał to skarżący nie tylko w postępowaniu administracyjnym i nie tylko w skardze, ale nawet na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym – że wycinki przypisanych mu zaskarżoną decyzją i decyzją organu pierwszej instancji drzew skarżący dokonał bez wymaganego zezwolenia. Skarżący uczestniczył w oględzinach dokonywanych przez biegłego Lucjana R. oraz dokonywanych w dniu 30 czerwca 2004r. tj. po ww. uchylającej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zapoznał się wówczas z przedmiotową opinią i zaakceptował ją ( z czego obecnie usiłują się w sposób nieprzekonywujący wycofać ). Podczas tych czynności ustalono w sposób nie budzących żadnych wątpliwości zarówno ilość drzew jak i dokonano ich pomiaru na wysokości wskazanej treścią art. 47 l ust. 1 ww. ustawy z 16 października 2001r. W tym miejscu należy zwrócić uwagę że przepis ten nakazywał dokonanie pomiaru pnia drzewa na wysokości 130 cm. Organ prawidłowo zatem zinterpretował ów przepis, słusznie uznając, że należy dokonać pomiaru każdego pnia skoro osiąga on co najmniej 130 cm. wysokości i to niezależnie od istnienia bądź braku wspólnych korzeni. Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem "pień drzewa" świadczy o tym, że opłata powinna być ustalona za każdy pień drzewa, jeżeli jest ono wielopienne (potwierdzeniem tego rozumowania jest obecna ustawa z 16 kwietnia 2004, gdzie ustawodawca w art. 85 ust. 3 tak właśnie doprecyzował to pojęcie). Tak więc na gruncie ustawy z 16 października 2001r. o ochronie przyrody kryterium stanowiło nie istnienie wspólnego korzenia lub jego brak lecz wysokość pnia drzewa, która musiała wynosić co najmniej 130 cm. Bo tylko na tej wysokości należało dokonać pomiaru. O rzetelności – czego nie dostrzega skarżący – opinii i braku objawów "bezpodstawnej represyjności" - organu którą expressis verbis skarżący zarzuca w skardze – świadczy, iż nie wymierzono skarżącemu kary za sosnę której obwód zmierzono pod koroną na wysokość 85cm. Godzi się w tym miejscu zauważyć odnosząc się do zawartych w skardze wywodów o "funkcji sprawiedliwościowej kary" oraz stopnia winy i szkodliwości czynu, iż skarżący pomieszał normy prawa administracyjnego i prawa karnego. Pojęcia: stopień winy, szkodliwość czynu to terminy z prawa karnego, które wielokrotnie przewiduje w swych normach jako sankcje kary różne rodzajowo w granicach określonych dolnym i górnym progiem kary. Wówczas rzeczą sądu jest wybór odpowiedniej rodzajowo i co do wysokości kary m.in. stosownie do stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu. Wobec jednoznacznej treści obowiązujących w odniesieniu do niniejszej sprawy przepisów nie można było miarkować kary wobec skarżącego w sposób przez niego oczekiwany i zawnioskowany w skardze. Zgodnie bowiem z art. 47k ustawy z 16 października 2001 o ochronie przyrody za zniszczenie terenów zieleni drzew lub krzewów, powodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowania środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności oraz za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, a także za zniszczenie spowodowane niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów wójt, burmistrz albo prezydent wymierza administracyjną karę pieniężną. W ust. 4 powyższego artykułu upoważniono Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzeń jednostkowych stawek kar, które po myśli ust. 5 tego artykułu miały być uzależnione od rodzaju i gatunku (odmiany) drzew. Rozporządzenie miało także określić współczynniki różnicujące wysokość kar. Wykonaniem tej delegacji jest rozpoznanie już rozporządzenia Rady Ministrów z 6 maja 2003r. i załącznik określający rodzaje i gatunki (odmiany) drzew oraz jednostkowe stawki kar. Natomiast w ust. 2 tego artykułu upoważniono ministra właściwego do spraw środowiska do określenia w drodze rozporządzenia trybu nakładania kar pieniężnych wskazując w ust. 3 pkt2, iż rozporządzenie winno ustalić także współczynniki różnicujące wysokość kar nakładanych na osoby fizyczne. Wykonaniem tej delegacji jest przywoływane już rozporządzenie Ministra Środowiska z 26 marca 2003r. (Dz. U. Nr 113, poz. 1074). Stosownie do § 4 ust. 1 tego rozporządzenia zastosowanie wobec skarżącego jako osoby fizycznej współczynnika 0,1. Przyjęcie tego współczynnika wobec skarżącego było bardzo korzystne bowiem obniżyło dziesięciokrotnie wysokość kary. Po prawidłowym ustaleniu ilości i gatunków drzew wyciętych bez zezwolenia, dokonaniu prawidłowego ich obmiaru , wymierzono kary według obowiązujących wyżej przedstawionych przepisów. Sąd dokonał także sprawdzenia działań arytmetycznych sprawdzając prawidłowość przeliczeń podanych w załączniku do decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzją (nie uczynił tego organ drugiej instancji, a przynajmniej nie wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Sprawdzając wyliczenie arytmetyczne sąd zarówno w działaniach mnożenia jak i dodawania nie znalazł żadnego błędu. Z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia z 26 czerwca 2003r. wynika, że karę pieniężną nakłada się po stwierdzeniu usunięcia drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia po przeprowadzeniu oględzin z których sporządza się protokół. Natomiast § 2 w ust. 2 określa zawartość protokołu. M.in. winien on zawierać: 1) wskazanie miejsca oględzin; 2) datę oględzin; 3) imiona i nazwiska oraz stanowiska służbowe sporządzające protokół oraz uczestników oględzin; 4) ustalenie merytoryczne – dane dotyczące: a) Rodzaju, gatunku (odmiany) usuniętego lub zniszczonego drzewa, b) Wielkość obwodu pnia drzewa lub wielkości powierzchni pokrytej krzewami albo wielkości zniszczonego terenu zieleni, c) Datę usunięcia lub zniszczenia, d) Przyczynę usunięcia lub zniszczenia; 5) dane osobowe władającego nieruchomością 6) podpisy uczestników oględzin. Znajdujący się w aktach administracyjnych protokół oględzin z 30 czerwca 2004r. wszystkie te wymogi spełnia. Cytowane przepisy nie wymagają zaś udziału w tej czynności biegłego. Udział biegłego wynika z innego dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych, potwierdzonego dwukrotnie przez skarżącego, w tym także w protokole z 30 czerwca 2004r. Nie ma także racji skarżący domagając się w skardze zwolnienia go od naliczonych opłat, skoro wydano mu zezwolenie na wycinkę innych drzew z tej samej nieruchomości. Z przepisów powoływanej ustawy z 16 października 2001r. o ochronie przyrody (tak zresztą jak i z obecnej) wynika jednoznacznie, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza, prezydenta miasta wydanym na wniosek władającego (art. 47e ust. 2, a usunięcie bez zezwolenia powoduje konsekwencje określone w cytowanym art. 47k i 47 l. Wskazany zaś w art. 47g ust. 1 nakaz zaniechania pobierania opłat dotyczy wyłącznie drzew usuniętych za zezwoleniem, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Sąd nie dopatrzył się także aby w postępowaniu administracyjnym naruszono przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6, 7 i 9 jak wywodził skarżący w swej skardze. Zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji oparte były – co wykazano powyżej – na przepisach obowiązującego w chwili ich wydania prawa. Zgromadzono także w niniejszej sprawie materiał dowodowy pozwalający na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy postępując stosowanie do art. 7, 75 i 77 kpa, informując skarżącego o zebranych dowodach w tym przede wszystkim opinii biegłego (vide protokół z 30 czerwca 2004r.). Tak więc badając sprawę i oceniając legalność decyzji, nie znajdując okoliczności wskazujących iż naruszono prawo – na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd skargę oddalił. Ponieważ skarżący uiścił – zgodnie zresztą z wezwaniem wpis w kwocie 330 zł., podczas gdy po myśli § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) winien go uiścić w kwocie 400 zł – orzeczono jak w pkt 2 wyroku.