I SAB/Wa 4/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Agnieszka Kozik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2006 r. sprawy ze skargi K.S. i B.P. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1) zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku z dnia 21 sierpnia 1996 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia; 2) zasądza od Prezydenta W. na rzecz K.S. kwotę 176 (sto siedemdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 29 listopada 2005 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga K.S. i B.P. na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonych w W. w rejonie ulic [...], oznaczonej jako "[...]" o pow. [...] m2 oraz nieruchomości położonej w W. przy [...] i ul. [...], pochodzącej z osady tabelowej Nr [...] dawnej wsi W., o pow. [...] m2, stanowiących w dniu wywłaszczenia własność nieustalonych spadkobierców po W.S.. W skardze podniesiono, że po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt I SA 3189/02 akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku z uzasadnieniem zostały zwrócone Wojewodzie [...] w dniu 17 marca 2005 r. Organ wojewódzki akta sprawy przekazał wraz z pismem z dnia 7 kwietnia 2005 r. do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W.. Z uwagi na brak działań ze strony Prezydenta W. skarżący wnieśli do Wojewody [...] zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a. W dniu 29 sierpnia 2005 r. Wojewoda [...] poinformował skarżących, że zostały wyczerpane w sprawie środki zaskarżenia i przysługuje im prawo wniesienia skargi na bezczynność organu pierwszej instancji do Sądu. Kolejnymi pismami Prezydent W. informował skarżących o konieczności zgromadzenia całości akt sprawy i wskazywał nowy termin jej załatwienia. Pismem skierowanym do K.S. (otrzymanym w dniu 19 września 2005 r.) organ poinformował, iż wniosek skarżących o zwrot nieruchomości zostanie rozpatrzony do 15 listopada 2005 r. Strona skarżąca podniosła, że w dniu 10 listopada 2005 r. upłynął rok od wydania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sprawa toczy się 9 lat (od 21 sierpnia 1996 r.), a organy administracji nie wydały kończącego rozstrzygnięcia w sprawie, zatem skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Z odpowiedzi na skargę Prezydenta W. i akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] lutego 1979 r., nr [...] Wydział Terenów Urzędu Dzielnicowego W. wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa działki o powierzchni [...] m2 położone w W. w rejonie ulic [...] i [...] pochodzące z osady tabelowej Nr [...] dawnej wsi W.. Decyzją z dnia [...] sierpnia 1975 r., nr [...] Wydział Terenów Urzędu Dzielnicowego W. wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną w przy ulicy [...] i [...], oznaczoną jako " [...]". Obie działki stanowiły własność nieustalonych spadkobierców po W.S.. W dniu 22 sierpnia 1996 r. do Urzędu Rejonowego w W. wpłynął wniosek K.S. oraz J.S. o zwrot nieruchomości położonej w W. pomiędzy [...] a [...]. Następnie wniosek o zwrot został uzupełniony przez pozostałych spadkobierców dawnego właściciela wywłaszczonej nieruchomości: W.S., A.S., S.S., J.K., R.S., I.S., M.S., M.S., T.S., A.B., M.P., Z.P., S.S., J.M., M.L., W.K., L.S., L.P., L.S., J.L., A.L., Z.K., H.S., W.S., W.S. oraz H.B.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 listopada 2004 r. uchylił postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] oraz utrzymane tym orzeczeniem w mocy postanowienie Starosty Powiatu W. z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...] o zawieszeniu postępowanie zwrotowego do czasu ustalenia następców prawnych dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd wskazał na konieczność ustalenia czy i ewentualnie jaka część nieruchomości mogłaby zostać zwrócona, gdyż dopiero to ustalenie może spowodować wskazanie konkretnego spadkobiercy tej części nieruchomości. Akta sprawy zostały zwrócone do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. w dniu 13 kwietnia 2005 r. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 1975 r. wywłaszczono nieruchomość stanowiącą dawne działki nr [...], nr [...] i część działki [...] z dawnego obrębu [...]. Obecnie grunt ten stanowi działki ewidencyjne nr: – [...] i [...] z obrębu [...], będące własnością W., – część działki [...] z obrębu [...], będącą własnością Skarbu Państwa. Decyzją z dnia [...] lutego 1979 r. wywłaszczono nieruchomość stanowiącą dawną działkę nr [...] z dawnego obrębu [...]. Obecnie grunt ten stanowi działki ewidencyjne nr: – część działki [...], część działki [...], część działki [...], część działki [...], część działki [...], część działki [...], część działki [...], część działki [...], część działki [...], część działki [...], część działki [...], część działki [...], część działki [...] i część działki [...] z obrębu [...], będące własnością W.. – [...] z obrębu [...], będącą własność Skarbu Państwa. Prezydent W. w odpowiedzi na skargę podniósł że, zgodnie z treścią uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03 w sprawach o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy i reprezentujący je na zewnątrz podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość załatwienia tej sprawy przez prezydenta. W związku z faktem, iż część wywłaszczonej nieruchomości obecnie stanowi własność W., sprawa powinna zostać załatwiona przez organ wyższego stopnia — w tym przypadku przez Wojewodę. Dlatego też organ wskazał, że postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, zostanie zakończone w terminie do 28 lutego 2006 r. (o czym wnioskodawcy zostali poinformowani pismem z dnia 22 listopada 2005 r.), natomiast sprawa zwrotu nieruchomości stanowiącej własność W. zostanie przekazana w ww. terminie Wojewodzie [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Poza sporem pozostaje okoliczność, że Prezydent W. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku K.S. oraz J.S. z dnia 22 sierpnia 1996 r., a także pozostałych ww. spadkobierców W.S., jest zobowiązany do wydania decyzji w sprawie zwrotu działek gruntu, które zostały wywłaszczone decyzjami Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] sierpnia 1975 r. i z dnia [...] lutego 1979 r., a które stanowią obecnie własność Skarbu Państwa. Wobec tego, po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 10 listopada 2004 r. i wpłynięciu akt sprawy w dniu 13 kwietnia 2005 r., na podstawie art. 35 § 1 k.p.a., po stronie organu pierwszej instancji powstał obowiązek załatwienia bez zbędnej zwłoki sprawy ze wskazanego na wstępie wniosku. Zasadnie Prezydent W. przyjął, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS/03, że jest organem podlegającym wyłączeniu z mocy prawa od udziału w postępowaniu dotyczącym zwrotu gruntów stanowiących własność gminy. Jednakże w takim przypadku organ administracji publicznej, zobowiązany dyrektywą działania w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 k.p.a.) był obowiązany niezwłocznie przekazać sprawę organowi wyższego stopnia, którym w przedmiotowej sprawie jest Wojewoda [...], zaś tego nie uczynił. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Przepis art. 36 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia stron o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35, z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu jej załatwienia. Należy podnieść, że Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę – art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przy czym bezczynność Sąd orzeka na dzień wyrokowania. Wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem jak wynika z akt administracyjnych Prezydent W. od 13 kwietnia 2005 r. do dnia wniesienia skargi, tj. 29 listopada 2005 r. nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu działek stanowiących własność Skarbu Państwa, jak również nie przekazał sprawy z wniosku zwrotowego w pozostałej części Wojewodzie [...]. Wprawdzie we wskazanym okresie organ podjął czynności wyjaśniające w sprawie oraz pismami z dnia 15 lipca, 31 sierpnia i 22 listopada 2005 r. informował strony o konieczności "zgromadzenia całości akt sprawy" i wyznaczał kolejne terminy jej załatwienia – do dnia 31 sierpnia, 15 listopada 2005 r. i 28 lutego 2006 r., jednakże pisma te nie wskazywały konkretnych przyczyn zwłoki. Przyczyny zwłoki mogą mieć charakter obiektywny, co wynika z art. 36 § 2 k.p.a. lub wynikać z winy organu. W obu przypadkach przyczyny powinny zostać określone precyzyjnie, co pozwoli stronie jak i organowi wyższej instancji oraz sądowi administracyjnemu na kontrolę zasadności przyczyn opóźnienia w załatwieniu sprawy. Ponadto należy podkreślić, że pomimo zawiadomienia stron o zakończeniu postępowania do dnia 28 lutego 2006 r. i przekazaniu sprawy zwrotu nieruchomości stanowiącej własność W. Wojewodzie [...], organ pierwszej instancji do dnia rozprawy nie poinformował Sądu, aby sprawa została załatwiona. Skarżący K.S. oświadczył na rozprawie w dniu 29 marca 2006 r., że nie otrzymał żadnej decyzji lub postanowienia od Prezydenta W.. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że organ z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku stron postępowania, czym naruszył przepis art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. Z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, zasadnym jest wyznaczenie organowi dwumiesięcznego terminu do wydania decyzji w sprawie zwrotu części działki nr ewidencyjny [...] z obrębu [...] oraz działki nr ewidencyjny [...] z obrębu [...] (stanowiących własność Skarbu Państwa), a także przekazania sprawy w pozostałym zakresie organowi wyższego stopnia. Wobec tego, że skarżący wyczerpał środek zaskarżenia warunkujący dopuszczalność skargi na bezczynność organu oraz mając na uwadze wszystkie wyżej podniesione okoliczności Sąd z mocy art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie z pkt 2 sentencji wyroku uzasadnione jest treścią art. 200 ww. ustawy.