III SA/Gd 123/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie : NSA Marek Gorski (spr.) WSA Alina Dominiak Protokolant Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi M.C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...] z dnia 5 stycznia 2006r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego [...] z dnia 1 grudnia 2005r. nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] decyzją z dnia 5 stycznia 2006 r. powołując się na art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 132, poz. 1235) w związku z art. 85 i art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r. (tj: Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego [...] z dnia 1 grudnia 2005 r. odmawiającą M. C. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że M. C. będąca funkcjonariuszem służby przygotowawczej w dniu 9 czerwca 2005 r. została mianowana funkcjonariuszem w służbie stałej. Następnie w dniu 3 listopada 2005 r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na spłatę kredytu zaciągniętego w 2003 r. na zakup lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul [...] w G. Zgodnie z przedłożonym aktem notarialnym strona nabyła prawo własności przedmiotowego lokalu. Organ I instancji wskazał, że w dniu mianowania strona była właścicielem lokalu mieszkalnego, a tym samym spełniona została przesłanka z art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej wykluczająca prawo do przydzielenia lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Na mocy § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. pomoc finansowej nie udziela się funkcjonariuszowi, który nie spełnia warunków do przydzielenia mu lokalu na podstawie decyzji administracyjnej. W odwołaniu strona podniosła, że kupiła przedmiotowy lokal mieszkalny przed mianowaniem, ale w obowiązujących przepisach nie ma zastrzeżenia, że pomoc finansowa uzależniona jest od okoliczności nabycia mieszkania przez funkcjonariusza w służbie stałej czy przygotowawczej; jedynie wymóg złożenia wniosku o taką pomoc przez funkcjonariusza służby stałej. Nadto zaznaczyła, że spełnienie warunków do przydzielenia decyzją administracyjną lokalu mieszkalnego należy rozpatrywać sprzed daty nabycia lokalu mieszkalnego, na który domaga się pomocy finansowej. Jej zdaniem, jeżeli lokal nabył funkcjonariusz w służbie przygotowawczej i w dacie jego nabycia nie znajdował się w jednej z sytuacji określonej w art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej to, z dniem mianowania na funkcjonariusza służby stałej, nabywa on prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Strona podniosła, że w innych jednostkach penitencjarnych, funkcjonariusze będący w takiej samej sytuacji jak ona, otrzymują pomoc finansową oraz, że wyroki sądów administracyjnych w podobnych sprawach rozstrzygane były zgodnie z żądaniem wnioskujących. Organ odwoławczy powołał art. 90 ust. 1 w/w ustawy i § 2 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Zgodnie z tym ostatnim przepisem pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał. Skoro strona nabyła prawo własności przedmiotowego lokalu będąc w służbie przygotowawczej to, z dniem jej mianowania na funkcjonariusza w służbie stałej, należy uznać ją za funkcjonariusza posiadającego lokal mieszkalny. Tym samym, nie może skutecznie ubiegać się o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Z uwagi na powyższe regulacje prawne organ odwoławczy odrzucił zarzuty strony zawarte w odwołaniu. Odnośnie twierdzeń o przyznawaniu przez inne jednostki pomocy finansowej swoim funkcjonariuszom, jak również w zakresie rozstrzygnięć sądów administracyjnych w innych sprawach, organ wskazał, że nie mogą one być argumentem w sprawie, ponieważ dotyczą innych jednostkowych sytuacji a rozstrzygnięcia takie nie są źródłem prawa. M. C. zaskarżyła decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca wskazała, że w świetle cytowanych wyżej przepisów, uważa się za osobę uprawnioną do skorzystania z pomocy finansowej. Jej zdaniem w przepisach, na które powołuje się organ nie ma wzmianki o terminie zakupu lokalu mieszkalnego; a jedynie wymóg, aby wnioskodawca był w służbie stałej. Jej zdaniem nie do przyjęcia jest argument, że w momencie złożenia wniosku nie mogła otrzymać pomocy finansowej. W innych przypadkach, kiedy funkcjonariusze najpierw nabyli lokal mieszkalny, a następnie wystąpili o pomoc finansową na ten lokal taką pomoc otrzymywali. Zastosowanie wykładni celowościowej przy interpretacji art. 90 ustawy o Służbie Więziennej w powiązaniu z § 2 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. upoważnia do przyjęcia stanowiska, że uzyskanie kredytu na nabycie lokalu mieszkalnego, którego jest już posiadaczem, daje właściwemu organowi możliwość udzielenia jej przedmiotowej pomocy. Skoro, do wniosku dołączyła umowę o spłatę zobowiązań (od momentu służby stałej) oznacza to, że składając wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest już właścicielką lokalu, a więc uzyskanie lokalu stanowi cel na jaki pomoc finansowa jest przyznawana. Ponieważ w dacie złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej jest już właścicielem lokalu, to oczywistym jest, iż spełnienie warunków do przydzielenia lokalu mieszalnego na podstawie decyzji administracyjnej, o której mówi § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia należy rozumieć w ten sposób, że chodzi o ocenę jej sytuacji mieszkaniowej sprzed daty nabycia tego lokalu. Jeśli lokal mieszkalny nabyła w służbie przygotowawczej i w dacie jego nabycia nie znajdowała się w jednej z sytuacji, o których mowa w art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, to z dniem mianowania na funkcjonariusza w służbie stałej, nabyła prawo do pomocy finansowej na pozyskanie lokalu mieszkalnego kupionego w okresie służby przygotowawczej. Skarżąca podkreśliła, że decydując się na zakup przedmiotowego lokalu i zaciągnięcie kredytu mieszkaniowego liczyła na pomoc finansową. Ponadto mieszkanie zostało zakupione w związku ze służbą w Zakładzie Karnym w G. Następnie skarżąca powtórzyła argument z odwołania, iż inne jednostki w podobnych sprawach przyznają pomoc finansową swoim funkcjonariuszom oraz podała, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 października 2005 r., sygn. akt IIISA/Gd 69/05, w sytuacji prawnej identycznej jak niniejsza Sąd uchylił negatywne decyzje organów obu instancji jako wydane z naruszeniem art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej i § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia. Skarżąca powołała się również na uzasadnienie wyroku NSA z dnia 18 listopada 1998 r., I SA 743/98, w którym sąd zajął stanowisko, że: "policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych" oraz, "policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębna nieruchomość." W tej ostatniej sprawie funkcjonariusz po mianowaniu do służby stałej złożył wniosek o pomoc finansową w związku ze spłatą zobowiązań, które zaciągnął wcześniej na ten lokal. W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, że jeden z elementów uzależniających przyznanie i ustalenie pomocy finansowej może wystąpić niejako wstecznie, a więc przed dniem przeniesienia funkcjonariusza do służby stałej. Odmienna interpretacja ograniczałaby uprawnienie funkcjonariuszy do otrzymania pomocy tylko przed nabyciem lokalu, do czego nie upoważnia użycie przez ustawodawcę określenia: "pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego", które jest pojęciem szerokim, odnoszącym się także do przypadków udzielania pomocy na spłatę zobowiązań finansowych zaciągniętych w związku z nabyciem lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariusza. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Podniósł ponadto, iż orzeczenie WSA w Gdańsku z dnia 5 października 2005 r., na które powołuje się skarżąca, jest orzeczeniem nieprawomocnym i zostało zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sądy administracyjne zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ustępie 2 powyższego artykułu zostało wydane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W myśl § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia, pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej i lokalu takiego nie otrzymał. Poza sporem pozostaje, iż funkcjonariusz może ubiegać się o pomoc finansową polegającą na całkowitej lub częściowej spłacie zobowiązań związanych z zakupem mieszkania. Nie jest również kwestionowana przesłanka, wynikająca wprost z brzmienia przepisu, że z takim wnioskiem wystąpić może jedynie funkcjonariusz w służbie stałej. I ten warunek został w sprawie spełniony (por. wyrok NSA z dnia 18.11.1998 r., I SA 743/98, Lex nr 45876 oraz wyrok NSA z dnia 18.11.1998 r., I SA 749/98, Lex nr 45876). Kwestią sporną jest natomiast wykładnia i zastosowanie w sprawie § 2 w/w rozporządzenia, który de facto odsyła do art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Zgodnie z tym ostatnim przepisem lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się m.in. funkcjonariuszowi zajmującemu, w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej lub dom. Z tych regulacji organy obu instancji wywiodły, że w dniu złożenia wniosku o pomoc finansową strona nie mogła jej uzyskać, ponieważ była już właścicielem lokalu i w świetle art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie miała prawa do lokalu mieszkalnego przyznawanego w drodze decyzji administracyjnej. Zdaniem Sądu taka interpretacja przepisów jest nietrafna. Skład orzekający podziela pogląd sformułowany w skardze, iż § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia należy odnosić do sytuacji mieszkaniowej funkcjonariusza sprzed daty nabycia lokalu mieszkalnego, na spłatę którego oczekuje pomocy finansowej. Tylko jeżeli w momencie zakupu lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza zachodzi któraś z przesłanek wymienionych w art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej organ może uznać, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy finansowej nie spełnia on warunków do przydzielenia lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Taka sytuacja miałaby miejsce np. w przypadku zakupu mieszkania przez funkcjonariusza, który posiadając już lokal mieszkalny wnosi o pomoc finansową na spłatę nowego lokalu. Sąd jest zdania, iż wykładnia spornego przepisu zastosowana przez organy musiałaby prowadzić do odmowy udzielenia takiej pomocy w każdym przypadku, gdy funkcjonariusz ubiega się o pomoc finansową na spłatę kredytu mieszkaniowego, ponieważ spłata zobowiązań następuje po kupnie mieszkania, a żaden funkcjonariusz posiadający lokal mieszkalny nie spełnia wymogów określonych w powoływanym art. 90 ust. 1. Takie stanowisko jest nie do przyjęcia, gdyż prowadziłoby do sytuacji absurdalnej. Zatem jedyną logiczną interpretacją jest wyżej przedstawiona przez Sąd. Takie stanowisko zaprezentował też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 5 października 2005 r., sygn. akt IIISA/Gd 96/05. Jak słusznie zauważa organ odwoławczy w chwili obecnej wyrok ten jest zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednak sprawa w nim rozstrzygana jest niemal identyczna i stanowisko sądu II instancji będzie miarodajne także dla niniejszej sprawy. Innym argumentem organu była okoliczność, że skarżąca nabyła mieszkanie będąc w służbie przygotowawczej. Otóż jak wskazała skarżąca i wynika to z przepisu; z wnioskiem takim może wystąpić jedynie funkcjonariusz w służbie stałej, natomiast nie można z tego wnosić, że i nabycie mieszkania musi nastąpić w sytuacji, gdy funkcjonariusz był w służbie stałej. W tym zakresie należy zwrócić uwagę na pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 18 listopada 1998 r., I SA 749/98 w którym sąd na tle analogicznych rozwiązań ustawy o Policji i podobnego stanu faktycznego stwierdził, że tylko funkcjonariusz w służbie stałej może ubiegać się o przyznanie pomocy finansowej, jednak uprawnienie to dotyczy również funkcjonariuszy, którzy zaciągnęli zobowiązania na zakup mieszkania będąc jeszcze w służbie przygotowawczej. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.