I SA/Wa 1103/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska, WSA Gabriela Nowak, asesor WSA Marta Laskowska (spr.), , Protokolant Katarzyna Babik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości 1. oddala skargę, 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adwokatowi A. D. z Kancelarii Adwokackiej w W., ul. [...], kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote siedemdziesiąt groszy) stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania H. D. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul.[...] , oznaczonej jako hip. "[...]hip.[...]" [...] o łącznej powierzchni [...] m² i jednocześnie Wojewoda [...] odmówił zwrotu powyższej nieruchomości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] przedstawił następujący stan sprawy. Starosta Powiatu [...] decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu gruntu położonego w W. przy ul.[...], uzasadniając to faktem nie złożenia przez dotychczasowych właścicieli stosownych wniosków w tym zakresie w przewidzianych przepisami prawa terminach. Od decyzji Starosty Powiatu [...] odwołanie wniosła H. D. wnosząc o jej uchylenie. Rozpatrując odwołanie organ II instancji stwierdził, że nieruchomość [...] położona przy ul.[...], oznaczona jako hip. "[...] " [...] o łącznej powierzchni [...] m² została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st.Warszawy. Z dniem 21 listopada 1945 r.tj. z dniem wejścia w życie w/w dekretu przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art.7 ust.1 powołanego dekretu, dotychczasowy właściciel gruntu lub jego następcy prawni, będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawne jego reprezentujące mogli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę złożyć wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, a gmina taki wniosek miała obowiązek uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela można było pogodzić z jego przeznaczeniem wg planu zabudowy. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że byli właściciele nieruchomości nie złożyli w trybie określonym w ustawie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 12 maja 1995 r. o zwrot nieruchomości wystąpiła D. G. następca prawny byłych właścicieli. Jak wskazuje organ w dniu 1 sierpnia 1985 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz.U. z 1991 r., Nr 30, poz.127). Art. 82 ust. 2 w/w ustawy stworzył możliwość byłym właścicielom lub ich następcom prawnym ubiegania się o zwrot nieruchomości i o przyznanie prawa użytkowania wieczystego gruntu. Obowiązujący obecnie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który nawiązuje do treści art.82 ust.2 w/w ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. stanowi, że zwrot nieruchomości przysługuje poprzednim właścicielom nieruchomości zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekraczała 20, oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych, jeżeli złożą stosowny wniosek w tym zakresie w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie Wojewoda [...] wskazuje, że z literalnego brzmienia art.214 w/w ustawy wniosek D. G. nie spełniał kryteriów przewidzianych w tym przepisie, ponieważ dotyczył nieruchomości, która w dniu wejścia w życie dekretu tj. w dniu 21 listopada 1945 r. stanowiła niezabudowaną działkę gruntu i złożony został w dniu 12 maja 1995 r. tj. z uchybieniem terminu mającego charakter prekluzyjny, a więc nie podlegający przywróceniu. Organ I instancji rozpatrując wniosek o zwrot nieruchomości umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ II instancji wskazał, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialno – prawnego, skutkującego niemożnością załatwienia sprawy co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego jest równoznaczna z brakiem przedmiotu postępowania, a więc konkretnej sprawy, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany, rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego, o uprawnieniach i obowiązkach indywidualnego podmiotu. W związku z powyższym – jak wskazuje organ – w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki uznania postępowania za bezprzedmiotowe i z tych względów decyzję organu I instancji należało uchylić. Jednocześnie Wojewoda [...] zwrócił uwagę, że organ I instancji wydając decyzję nie przywołał przepisów prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygnięcia. Dla porządku dodać należy, że organ II instancji zawarł błędne pouczenie co do sposobu zaskarżenia decyzji, toteż [...] kwietnia 2005 r. wydał postanowienia nr[...], którym na podstawie art. 113 § 1 kpa sprostował z urzędu oczywistą pomyłkę i zawarł prawidłowe pouczenie co do przysługującego stronie prawa wniesienia odwołania. Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. skargę zatytułowaną "odwołanie" wniosła H. D. W skardze H. D. opisała szczegółowo sprawę nieruchomości przy ul. [...] oraz wydawane w sprawie tej nieruchomości orzeczenia. Jednocześnie po uzyskaniu postanowienia Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. z prawidłowym pouczeniem co do sposobu zaskarżenia decyzji, zażalenie ( o identycznej treści co odwołanie) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – traktowane jako skarga – wniosła skarżąca. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna aktów lub czynności organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględniona ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z wypisami z rejestru gruntów dawna działka nr [...] znajdująca się przy ul. [...]uregulowana w księdze wieczystej pod nazwą "[...]"[...] stanowi w obrębie [...] działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych oraz działkę ewidencyjną nr [...] stanowiącą własność Gminy W. we władaniu Urzędu Dzielnicy P. Zaskarżona decyzja jak i decyzją organu I instancji rozstrzyga sprawę zwrotu nieruchomości na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli jedynie co do działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...] będących własnością Skarbu Państwa. Natomiast wnioski H. D. i D. G. odnośnie działki nr [...] z obrębu [...] stanowiące własność Gminy W. przekazane zostały zgodnie z właściwością. Przede wszystkim wskazać należy, że przedmiotem rozpoznania przez organ I instancji był wniosek H. D. (byłej współwłaścicielki oraz spadkobierczyni byłej współwłaścicielki) z dnia 20 listopada 1992 r., w którym domagała się odszkodowania lub działki zamiennej za nieruchomość przy ul.[...] róg [...]. Jednocześnie w dniu 12 maja 1995 r. wniosek ten został poparty przez "podanie" D. G. (spadkobierczynię byłej współwłaścicielki), która jest siostrą H. D. W piśmie tym D. G. domagała się zwrotu nieruchomości przy ul.[...]. Pismem z dnia 9 kwietnia 2001 r. H. D. sprecyzowała swój wniosek w toku prowadzonego postępowania i wniosła o zwrot nieruchomości, następnie zaś pismem z dnia 19 marca 2002 r. ostatecznie – w związku z wezwaniem Starosty Powiatu [...], do sprecyzowania, w jakim kierunku toczyć ma się postępowanie – wniosła o zwrot nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st.Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz.279). Z dniem 21 listopada 1945 r. tj. po wyjściu w życie w/w dekretu grunt przedmiotowej działki na podstawie art. 1 dekretu przeszedł na własność gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa. Wobec niezłożenia przez byłych właścicieli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej co do gruntu w trybie art.7 powołanego dekretu, nieruchomość z mocy prawa stała się własnością Skarbu Państwa. . W dniu 1 sierpnia 1985 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ), która wygasiła ostatecznie prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w/w przepisami dekretu. Wprowadziła ona natomiast szczególne unormowania ( art. 82 i 83) związane z konkretnymi sytuacjami dotyczącymi byłych właścicieli nieruchomości warszawskich. Przepisy te zostały następnie powtórzone w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 46, z 2000 r. poz. 543 ze zm. ) i są to odpowiednio art. 214 i 215. Podkreślenia wymaga, iż przepisy te mają charakter wyjątkowy i szczególny w stosunku do ogólnych zasad gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa i gminy. W rozpoznawanej sprawie koniecznym jest więc ustalenie prawidłowej wykładni przepisu art.214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku – o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zmianami). Zgodnie z treścią art. 214, który nawiązuje do treści art.82 ust.2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowi, że zwrot nieruchomości przysługuje poprzednim właścicielom nieruchomości zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych, jeżeli złożą stosowny wniosek w tym zakresie w terminie do dnia 31 grudnia 1988r . Odnosząc to grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, ż przedmiotowy wniosek został złożony po dacie 31 grudnia 1988 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty Powiatu [...] w całości i rozstrzygnął sprawę co do istoty, bowiem doszedł do przekonania, że decyzja ta jest nieprawidłowa. Należy przyjąć, że w przypadku gdy zaskarżona decyzja narusza jedynie przepisy o postępowaniu administracyjnym, wówczas organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty sprawy, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Wojewoda [...] działający w trybie odwoławczym nie miał wątpliwości co do stanu faktycznego w sprawie i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 k.p.a.). Zgodnie z art. 138 kpa organ odwoławczy, uchylając decyzję organu I instancji, jest zobowiązany do określenia swojego stanowiska w sprawie, co powinno nastąpić – jak w niniejszej sprawie - poprzez orzeczenie co do istoty sprawy ( wyrok NSA z dn.13.12.1983 r., SA/Kr 706/83). Prawidłowo zdaniem Sądu Wojewoda [...] stwierdził, że organ I instancji rozpatrując wniosek o zwrot nieruchomości niesłusznie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Za przyjęciem takiego poglądu przemawia argument, że o sposobie załatwienia sprawy nie może przesądzać wyłącznie to, na jakie przepisy prawa powołuje się strona występująca z podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Rozstrzygające znaczenie ma istota żądania strony, które w tym wypadku sprowadza się do wystąpienia o zwrot nieruchomości, stan faktyczny sprawy oraz stan prawny obowiązujący w czasie wydawania decyzji w sprawie. Postępowanie w takim wypadku nie może być umorzone, gdyż nie stało się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.). Należy stwierdzić, że Wojewoda [...] dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego wynikającego z materiału dowodowego. Na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie można uznać, aby nieruchomość przy ul. [...] odpowiadała warunkom, o których mowa w art.214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Analiza akt postępowania administracyjnego i wydana w tej sprawie decyzja wskazuje, że Wojewoda [...] prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosował przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.