II OSK 798/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.), Sędziowie NSA Krystyna Borkowska, Maria Czapska - Górnikiewicz, Protokolant Krzysztof Tkacz, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2004r., sygn. akt 7/IV SA 2464/03 w sprawie ze skargi J. Ś. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2003r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną. II OSK 798/05 Uzasadnienie J. Ś. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2004 r., sygn. 7 IV SA 2464/03, oddalającego jej skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2003 r., nr [...], uchylającą decyzję Prezydenta O. z dnia [...] lutego 2003 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę i umarzającą postępowanie wszczęte wnioskiem J. Ś. o wznowienie postępowania. Do wydania wymienionych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: Ostateczną decyzją z dnia 30 października 2001 r. Prezydent O. zatwierdził projekt budowlany i udzielił D. i M. S. pozwolenia na budowę budynku gospodarczego z garażami na działce oznaczonej numerem ew. 51811 w O. W trakcie realizacji tego budynku właścicielka sąsiedniej działki nr 51812/1 J. Ś. stwierdziła, że linia energetyczna doprowadzająca prąd elektryczny do jej domu znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie wznoszonego budynku. W związku z tym pismem z dnia 29 sierpnia 2002 r. wystąpiła o wznowienie postępowania i zmianę wymienionej wyżej decyzji z 30 października 2001 r. Prezydent O. postanowieniem z dnia 24 września 2002 r. wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa wznowił postępowanie a następnie decyzją z dnia 20 listopada 2002 r. uchylił własną decyzję z 30 października 2001 r. i jednocześnie orzekł o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu wymienionym inwestorom pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku "z zachowaniem warunków zgodnie z art. 36 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo budowlane inwestor dokona przebudowy przyłącza energetycznego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr 51812/1 na własny koszt po uzgodnieniu z właścicielem działki". Decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody Mazowieckiego, w wyniku uwzględnienia odwołania małż. S. W następstwie ponownego rozpoznania sprawy Prezydent O. w dniu 28 lutego 2003 r. wydał kolejną decyzję, którą ponownie uchylił własną decyzję z dnia 30 października 2001 r. i jednocześnie orzekł o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu wymienionym wyżej inwestorom pozwolenia na budowę. W pozwoleniu zawarto również warunek przebudowania przez inwestora przyłącza energetycznego do budynku usytuowanego na działce nr 51812/1 na własny koszt, po uzgodnieniu z właścicielem działki, w sposób niekolidujący z projektowanym budynkiem gospodarczym. Od decyzji tej ponownie odwołali się inwestorzy D. i M. S. Na skutek uwzględnienia tego odwołania Wojewoda Mazowiecki, decyzją z dnia [...] maja 2003 r. uchylił decyzję Prezydenta O. z dnia 28 lutego 2003 r. i umorzył postępowanie. W motywach tej decyzji organ odwoławczy podał, że J. Ś. z naruszeniem art. 148 § 1 Kpa złożyła wniosek o wznowienie postępowania w dniu 28 sierpnia 2002 r., gdy o podstawie wznowienia, to jest kolizji budynku z linią elektroenergetyczną, wiedziała już w lutym 2002 r. Decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2003 r. J. Ś. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze zarzuciła naruszenie art. 235 Kpa w zw. z art. 148 § 1 Kpa a także obrazę art. 7, 8, 9 i 80 Kpa przez pominięcie tego, iż bezpośrednio po uzyskaniu wiadomości o kolizji linii elektroenergetycznej z budowanym budynkiem, w dniu 21 lutego 2002 r., wystąpiła ze skargą na nieprawidłowe usytuowanie przewodów tej linii spowodowane wzniesieniem budynku na sąsiedniej działce. Skarżąca podniosła, iż organy wbrew przepisowi art. 9 Kpa nie poinformowały jej o możliwości wznowienia postępowania i naruszając art. 235 Kpa nie rozpoznały złożonej przez nią skargi jako wniosku o wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności lub uchylenie udzielonego pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 grudnia 2004 r. skargę oddalił. Sąd podzielił stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, iż skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem miesięcznego terminu wskazanego przepisem art. 148 § 1 Kpa. Wprawdzie wcześniej, w dniu 22 lutego 2002 r., wniosła ona skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., lecz treść tej skargi nie budziła wątpliwości, pismem tym żądała ona podjęcia działań przez organ nadzoru budowlanego co do zgodności realizowanej inwestycji z udzielonym pozwoleniem na budowę i nie można było uznać go za wniosek o wznowienie postępowania. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. Ś. wniosła wymienioną na wstępie skargę kasacyjną. Zarzuciła w niej naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organy w toku postępowania administracyjnego art. 235 w zw. z art. 147 § 1 Kpa i art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 147 Kpa a także art. 80 Kpa w zw. z art. 7, 8 i 9 Kpa, które to uchybienia wpłynęły na wynik sprawy. Uzasadniając te zarzuty pełnomocnik reprezentujący skarżącą podał, że skoro ze skargi J. Ś. skierowanej do SKO w O .w dniu 22 lutego 2002 r. wynikało, że nie zgadza się ona z decyzją wydaną w sprawie i przytacza nowe, nieznane organowi okoliczności faktyczne, to organ powinien był – zgodnie z art. 235 Kpa – potraktować skargę jako podanie o wznowienie postępowania a w razie wątpliwości, zgodnie z art. 9 Kpa, zwrócić się do skarżącej o wyjaśnienie wątpliwości co do zawartego w jej piśmie żądania. W skardze kasacyjnej zwrócono uwagę na to, iż w sytuacji, gdy organ II instancji uznał istnienie okoliczności uzasadniających wznowienie, to nie można było kwestionować terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem z art. 145 w zw. z art. 147 Kpa wynikał obowiązek wznowienia postępowania z urzędu. We wnioskach zawartych w skardze skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzutów skargi kasacyjnej nie można uznać za uzasadnione. W skardze tej została wprawdzie zawarta trafna wykładnia przepisów o wznowieniu postępowania oraz art. 235 Kpa, lecz ostatnio wymieniony przepis nie mógł być zastosowany względem pisma skarżącej z dnia 22 lutego 2002 r. skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. Przepis art. 235 § 1 stanowi, że skargę w sprawie, w której w toku postępowania administracyjnego została wydana decyzja ostateczna, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji lub jej uchylenia albo zmiany z urzędu. Przepis ten ma więc zastosowanie wówczas, gdy z treści pisma strony wynika, że kwestionuje ona wydaną już ostateczną decyzję administracyjną, lecz jednocześnie istnieje wątpliwość co do zakresu zawartego w skardze żądania. W takiej sytuacji organ na podstawie treści pisma powinien zakwalifikować je jako jeden ze środków procesowych wymienionych w omawianym przepisie. Sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie miała jednak całkowicie odmienny charakter: treść pisma J. Ś. z dnia 22 lutego 2002 r. była jasna, nie wymagała wykładni według normy zawartej w art. 235 § 1 Kpa i organ nadał mu prawidłowy bieg. Z treści tego pisma w sposób oczywisty wynikało bowiem, iż skarżąca w żaden sposób nie kwestionuje decyzji z dnia 30 października 2001 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, lecz skarży się na samowolę budowlaną małż. S., którzy wbrew warunkom udzielonego pozwolenia na budowę realizują budynek gospodarczy objęty tym pozwoleniem. Ze względu na zarzucaną samowolę budowlaną skarga została przekazana, właściwemu do jej rozpoznania, organowi nadzoru budowlanego. Wniosek o wznowienie postępowania został natomiast zawarty w kolejnym piśmie skarżącej z dnia 29 sierpnia 2002 r. i również nadano mu prawidłowy bieg, zgodny z zawartym w nim żądaniem. Rozpoznając jednak wniosek strony o wznowienie postępowania organy miały, przede wszystkim, obowiązek sprawdzić, czy wniosek oparty został o ustawową przesłankę wznowienia postępowania i czy strona wniosła go w terminie z art. 148 Kpa. Wniesienie bowiem wniosku o wznowienie z uchybieniem ustawowego terminu powoduje wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 Kpa). Skoro więc organ pierwszej instancji wznowił postępowanie i wydał decyzję merytoryczną, mimo złożenia przez stronę wniosku o wznowienie po upływie terminu z art. 148 § 1 Kpa, to zgodnie z zasadami praworządności organ odwoławczy miał podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. Umorzenie postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej o wznowienie postępowania nie oznacza jednak, że organy nie mają obowiązku spowodowania usunięcia nieprawidłowości zaistniałej na skutek wybudowania budynku małż. S. w niebezpiecznym sąsiedztwie z istniejącą linią elektroenergetyczną. Organy administracyjne mają nie tylko podstawę do działania z urzędu, lecz także obowiązek podjęcia z urzędu działań prowadzących do doprowadzenia zaistniałej sytuacji do stanu zgodnego z prawem. Służą temu zarówno środki procesowe (np. stwierdzenie z urzędu nieważności wadliwego pozwolenia na budowę) jak i rozwiązania w prawie materialnym (np. art. 69 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane – działania podejmowane w celu usunięcia zagrożenia), które organ może podejmować z urzędu, również na podstawie sygnalizacji strony o istniejących nieprawidłowościach. Skargę kasacyjną należało więc uznać za nieuzasadnioną, co skutkuje jej oddalenie na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).