III SA/Kr 1328/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie : WSA Bożenna Blitek (spr.) NSA Piotr Lechowski Protokolant: Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 28 października 2005r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego J. B. kwotę 255,- (dwieście pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] września 2005r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. zwolnił aplikanta celnego, młodszego kontrolera celnego – J.B. ze służby przygotowawczej w Izbie Celnej w K.- z dniem [...] września 2005r. Na uzasadnienie decyzji podano, że "zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 24.07.1999r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004r., Nr 156, poz. 1641z późn. zm.) po zakończeniu służby przygotowawczej z wynikiem pozytywnym, tj. m. in. po spełnieniu wymogów określonych w art. 11 cytowanej ustawy, funkcjonariusz celny zostaje mianowany do służby stałej. W dniu [...] września 2005r. aplikant celny, młodszy kontroler celny J. B. nie zdał egzaminu zawodowego w służbie przygotowawczej w Ośrodku Kształcenia i Doskonalenia Funkcjonariuszy Celnych w S. otrzymując ocenę negatywną". Powyższe spowodowało zwolnienie ze służby przygotowawczej "z upływem okresu, na który był mianowany do służby przygotowawczej, tj. z dniem [...].09.2005r." J. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylenie wydanej decyzji, przywrócenie go do służby na uprzednio zajmowanym stanowisku oraz umożliwienie mu ponownego przystąpienia do egzaminu zawodowego, co gwarantuje mu Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie służby przygotowawczej w Służbie Celnej. Podał, że na zasadniczy kurs celny został skierowany dopiero w listopadzie 2004r., na ostatni moduł tematyczny - dopiero w lipcu 2005r., a egzamin został mu wyznaczony na [...] dni przed upływem zakończenia służby przygotowawczej. W ten sposób uniemożliwiono mu ponowne zdawanie egzaminu przewidziane prawem, a co możliwe jest najwcześniej po upływie 3 miesięcy od niezdanego egzaminu. Odwołujący wniósł o podanie podstawy prawnej zwolnienia ze służby. Decyzją z dnia [...] 10.2005r., nr[...] Dyrektor Izby Celnej w K. po rozpatrzeniu tego wniosku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje. Na uzasadnienie podano, że przebieg szkolenia aplikanta celnego, młodszego kontrolera celnego J. B. wynikał z chronologicznej kolejności, tj. daty zakończenia służby przygotowawczej wszystkich funkcjonariuszy celnych w Izbie Celnej w K. oraz dostosowany był do ilości miejsc i terminów w ośrodkach szkoleniowych, przyznanych przez Departament Organizacji Służby Celnej. Podkreślono, że skierowanie J. B. na egzamin w dniach [...] – [...].09.2005r., a wiec trzy dni przed zakończeniem służby przygotowawczej, nie daje podstaw do przedłużenia okresu służby przygotowawczej, gdyż zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej jedynie "w razie przerwy w wykonywaniu przez funkcjonariusza celnego obowiązków służbowych, trwającej dłużej niż trzy miesiące, minister ds. finansów publicznych na wniosek kierownika urzędu może przedłużyć okres służby przygotowawczej". Z uwagi na fakt, że J. B. nie zdał egzaminu - wzięto pod uwagę "automatyzm ustania stosunku służby wynikającego z mianowania do służby na czas określony." Z decyzjami tymi nie zgodził się J. B., który w skardze zarzucił naruszenie przepisu § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19.04.2000r. w sprawie służby przygotowawczej w Służbie Celnej (Dz.U. Nr 36, poz. 407 ze zm.) i wniósł o ich uchylenie, albowiem zgodnie z tym przepisem funkcjonariuszowi celnemu służy prawo ponownego przystąpienia do egzaminu; wniosek o dopuszczenie do ponownego egzaminu należy złożyć do kierownika urzędu, w którym funkcjonariusz celny odbywa służbę j przygotowawczą i egzamin może być powtórzony nie wcześniej niż po upływie 3 miesięcy od dnia niezdanego egzaminu. Podkreślono, że wyznaczając egzamin na 4 dni przed upływem końca służby przygotowawczej, a następnie zwalniając skarżącego z tej służby w dniu [...].09.2005r. Dyrektor Izby Celnej pozbawił skarżącego prawa do ponownego zdawania egzaminu. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny przyznał, że bezspornym jest treść § 13 powołanego rozporządzenia dająca prawo funkcjonariuszowi celnemu do ponownego zdawania egzaminu, który to drugi termin nie może być wyznaczony wcześniej niż po upływie 3 miesięcy od dnia niezdanego egzaminu, nie mniej - zdaniem tego organu – art.10 ustawy o Służbie Celnej nie przewiduje możliwości przedłużenia służby przygotowawczej w takim przypadku. W stosunku do J. B., zatrudnionego od dnia [...] października 2002r., któremu termin ukończenia służby przygotowawczej upływał w dniu [...].09.2005r., wobec niezdania egzaminu - nie było możliwości ani przedłużenia służby przygotowawczej, ani mianowania funkcjonariusza do służby stałej i z powyższych względów decyzja o zwolnieniu ze służby jest zgodna z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na mocy art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz. 1270) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) i art. 134 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i 77 § 1 kpa organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga J. B. jest nieuzasadniona. Ma rację skarżący, o ile twierdzi, że to na organie (będącym pracodawcą) spoczywa obowiązek takiego zorganizowania szkoleń, kursów, czy egzaminów, o których mowa w art. 11 ustawy o Służbie Cywilnej, aby odbycie szkoleń, ukończenie kursów czy zdawanie egzaminów mogło odbyć się w terminach i w sposób zgodny z przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie delegacji ustawowej. Jednakże, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie występuje szereg niejasności i uchybień, które same w sobie powodują uznanie, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa. Z akt sprawy (k. 8) wynika, że J. B. został mianowany w dniu [...].09.2002r. przez Dyrektora Izby Celnej w C. na podstawie art. 10 ust. 1, 2 i 3 z dnia 24.07.1999r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.) - z dniem 1 października 2002r. do służby przygotowawczej w Urzędzie Celnym w B. na stanowisku młodszego kontrolera celnego i został mu nadany stopień służbowy aplikanta celnego. Mając na względzie treść aktu mianowania należy stwierdzić, że w akcie mianowania brak jest wskazania, że mianowanie nastąpiło na czas ściśle określony, albowiem nie wskazano daty końcowej. Z treści powołanych w akcie mianowania przepisów wynika, że: "Art.10. 1. Stosunek służbowy funkcjonariusza celnego powstaje w drodze mianowania, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do służby. 2. Osobę przyjętą do służby mianuje się funkcjonariuszem w służbie przygotowawczej. 3. Z dniem mianowania funkcjonariuszom celnemu, o którym mowa w ust. 1, nadaje się stopień służbowy aplikanta celnego. " Przepisy powołane w zaskarżonych decyzjach mające być podstawą zwolnienia funkcjonariusza ze służby, to: "Art. 11. W okresie służby przygotowawczej funkcjonariusz celny jest zobowiązany: 1)odbyć przeszkolenie praktyczne; 2)potwierdzić egzaminem ukończenie zasadniczego kursu celnego lub złożyć egzamin zawodowy; 3)potwierdzić egzaminem znajomość języka obcego w zakresie umożliwiającym wykonywanie obowiązków służbowych." "Art. 13. Po zakończeniu służby przygotowawczej z wynikiem pozytywnym funkcjonariusz celny zostaje mianowany do służby stałej. " Z treści przytoczonych i powołanych przez organ administracyjny przepisów wynika, że żaden z nich nie wskazuje podstawy zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę na treść art. 10 ust. 4 ustawy: "Służba przygotowawcza trwa 3 lata i kończy się oceną kwalifikacyjną, dokonywaną przez kierownika urzędu. " Nie sposób nie zauważyć, że w ustawie o Służbie Celnej brak jest przepisu wskazującego na konsekwencje negatywnej oceny kwalifikacyjnej kierownika urzędu, natomiast w aktach sprawy na k. 26 zalega pismo kierownika Urzędu Celnego w N. z dnia [...] września 2005r. wnioskujące o mianowanie J. B. do służby stałej. Rozdział 7 powołanej wyżej ustawy o Służbie Celnej nosi tytuł i reguluje: "Ustanie stosunku służbowego". Art. 25 ust. 1 pkt 1-11 ustawy wymienia wypadki obligatoryjnego zwolnienia ze służby, a art. 26 pkt 1 - 12 tej ustawy - fakultatywnego. W szczególności, co należy podkreślić - art. 25 ustawy nie przewiduje "automatyzmu" ustania stosunku służbowego, czy obligatoryjnego zwolnienia ze służby funkcjonariusza, który w okresie służby przygotowawczej nie zdał egzaminu kończącego zasadniczy kurs celny, o jakim mowa w art. 11 pkt 2 ustawy. Art. 25 ustawy nie przewiduje też "automatyzmu" ustania stosunku służbowego czy obligatoryjnego zwolnienia ze służby wobec upływu okresu służby przygotowawczej, także w przypadku, gdy wobec niewypełnienia jednego z warunków określonych w art. 11 ustawy brak jest podstaw do mianowania funkcjonariusza do służby stałej, a na taki "automatyzm" powołuje się organ administracyjny w zaskarżonej decyzji. Z powyższego - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - wynika, że z upływem 3 lat kończy się służba przygotowawcza, ale brak podstaw do wniosku, aby z upływem tego czasu niejako "automatycznie" ustawał stosunek służbowy funkcjonariusza celnego. Zdaniem Sądu - brak przepisu, który wskazywałby, że zwalnia się z upływem 3 lat służby przygotowawczej funkcjonariusza celnego, który w okresie tej służby przygotowawczej nie wypełnił warunków, o jakich mowa w art. 11 ustawy powoduje, że brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji o treści, jak zaskarżona. Brak jest także, co nie sposób pominąć - przepisu wskazującego na ustanie stosunku służbowego z upływem okresu 3 lat służby przygotowawczej funkcjonariusza, który nie dopełnił obowiązku wynikającego z art.11 ustawy, co z kolei nie wymagałoby wydania decyzji administracyjnej. W tej sytuacji - według Sądu -jedyną podstawę zwolnienia funkcjonariusza ze służby przewiduje art. 25 ustawy o Służbie Celnej, który wymienia w sposób zupełny wypadki obligatoryjnego zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby i przewiduje w pkt 5 wypadek: " nieprzydatności do służby, stwierdzonej w ocenie okresowej lub opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej". Na taką podstawę prawną nie powołuje się organ, a z zalegającego w aktach "Dziennika Służby Przygotowawczej w Służbie Celnej" J. B. wynika, że wszystkie oceny okresowe wystawione po 6 miesiącach (k. 27), po 12 miesiącach (k. 28), po 18 miesiącach (k.29), po 24 miesiącach (k. 30) i po 30 miesiącach (k. 37) stwierdzają przydatność tego funkcjonariusza do Służby Celnej. Także opinia służbowa sporządzona na k. 35 tego Dziennika w żaden sposób nie wskazuje na "nieprzydatność" skarżącego do służby. Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydały zaskarżone decyzje bez podstawy prawnej, czym naruszyły przepisy wskazanego wyżej prawa materialnego - ustawy o Służbie Cywilnej, a uznając skargę za uzasadnioną- na mocy tych przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. - orzekł jak w pkt1 wyroku. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania orzeczono w oparciu o treść art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. -jak w pkt II wyroku.