II OSK 1097/06

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-11-09

Skład orzekający: Jerzy Bujko, Krystyna Borkowska, Zofia Flasińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wydzierżawienie indywidualnej ilości referencyjnej mleka, dokonane w okresie obowiązywania ustawy z 2001 r., ale zarejestrowane po wejściu w życie ustawy z 2004 r., stanowi podstawę do cofnięcia tej ilości na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 2004 r.? Czy pojęcia "indywidualna ilość referencyjna" i "indywidualna kwota mleczna" są tożsame?
Ratio decidendi
Wydzierżawienie indywidualnej ilości referencyjnej mleka, nawet jeśli umowa została zawarta przed wejściem w życie ustawy z 2004 r., ale zarejestrowana po tej dacie, podlega przepisom ustawy z 2004 r. Niemniej jednak, samo wydzierżawienie nie stanowi podstawy do cofnięcia ilości referencyjnej na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 2004 r., ponieważ przepis ten ma zastosowanie do sytuacji, gdy producent nie wprowadził do obrotu mleka w ramach pozostałej mu ilości po wydzierżawieniu. Ponadto, pojęcia "indywidualna ilość referencyjna" i "indywidualna kwota mleczna" są tożsame.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła cofnięcia M. B. indywidualnej ilości referencyjnej dostaw mleka. Organy administracyjne uznały, że po wydzierżawieniu całej ilości referencyjnej, skarżący nie wprowadził mleka do obrotu i należało cofnąć mu przyznaną ilość. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że zastosowanie mają przepisy ustawy z 2001 r., zgodnie z którymi wydzierżawienie wyłączało możliwość cofnięcia kwoty. Prezes Agencji Rynku Rolnego wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących zarówno ustawy z 2001 r., jak i ustawy z 2004 r., a także rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Prezesa Agencji Rynku Rolnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Jerzy Bujko Sędziowie Krystyna Borkowska Zofia Flasińska (spr.) Protokolant Joanna Gołębiewska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Rynku Rolnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 2249/05 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia indywidualnej referencyjnej ilości dostaw oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2249/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] października 2005 r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O. z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w sprawie cofnięcia M. B. indywidualnej ilości referencyjnej dostaw mleka w wysokości 32 228 kg uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organy administracyjne obu instancji wskazały, iż skarżący na dzień 1 kwietnia 2004 r. posiadał indywidualną ilość referencyjną w wysokości 32 228 kg. Na podstawie umowy zawartej w dniu 28 kwietnia 2004 r. wydzierżawił on całą przyznaną mu indywidualną ilość referencyjną, a transakcja ta została zatwierdzona decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O. z dnia 7 lipca 2004 r. w sprawie stwierdzenia wielkości indywidualnej ilości referencyjnej przysługującej każdej ze stron umowy dzierżawy IIR. Zgodnie z tą decyzją indywidualna ilość referencyjna skarżącego od tego dnia była równa zeru. Zdaniem organów administracji skarżący w roku kwotowym 2004/2005 nie wprowadził więc mleka do obrotu, dlatego istnieje podstawa do cofnięcia przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej w oparciu o przepis art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 93, poz. 897 z późn. zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił tego stanowiska, stwierdzając, iż skarżący uzyskał indywidualną ilość referencyjną na mocy decyzji z dnia 19 lutego 2004 r., a więc pod rządami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 129, poz. 1446 ze zm.), obowiązującej do dnia 30 kwietnia 2004 r.. Umowę dzierżawy przyznanej indywidualnej ilości referencyjnej zawarł w dniu 28 kwietnia 2004 r., a więc również w okresie obowiązywania ustawy z 2001 r.. Dlatego Sąd uznał, iż do stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy właśnie tej ustawy, a zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 14 ust. 1 wyłączona była możliwość cofnięcia bądź zmniejszenia indywidualnej kwoty mlecznej w przypadku, gdy prawo do niej zostało wydzierżawione. Sąd stwierdził ponadto, że nawet gdyby przyjąć, że w niniejszej sprawie zastosowanie miałyby przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.) to nie można uznać, iż wydzierżawienie indywidualnej ilości referencyjnej stanowi podstawę do cofnięcia tej ilości w oparciu o art. 32 ust. 2 tej ustawy, gdyż takie rozwiązanie poddawałoby w wątpliwość nie tylko sens takiej dzierżawy, ale i zasadność oraz potrzebę istnienia art. 22 a pkt 6 ustawy, który stanowi, że indywidualna ilość referencyjna lub jej część może zostać oddana w używanie nie dłużej niż przez trzy kolejne lata kwotowe. Stanowisko zaprezentowane przez organy – w ocenie Sądu - prowadzi bowiem do wniosku, że wydzierżawienie całej ilości referencyjnej innemu podmiotowi, a co za tym idzie nie wprowadzenie do obrotu przez wydzierżawiającego żadnej ilości mleka bądź przetworów mlecznych pociąga za sobą cofnięcie niejako z mocy prawa (na podstawie art. 32 ust. 2) przyznanej indywidualnej ilości referencyjnej i to już w pierwszym roku kwotowym. Akceptacja takiego rozumowania uzasadniałaby tezę, iż przepis art. 22 a pkt. 6 nie miałby zastosowania w praktyce, pozostając przepisem martwym. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że przepis art. 22 a jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 32 w tym znaczeniu, że wyklucza on możliwość cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej przyznanej podmiotowi, który wydzierżawił ją innemu producentowi. Potwierdza to także – zdaniem Sądu - wykładnia literalna tego przepisu, gdyż art. 32 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. ma zastosowanie do przyznanych na jej podstawie indywidualnych ilości referencyjnych, nie zaś do kwot mlecznych, które były przyznane na podstawie wcześniejszej ustawy z dnia 6 września 2001 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Agencji Rynku Rolnego, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów: - art. 11 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 129, poz. 1446 ze zm.) w zw. z art. 63 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.) poprzez uznanie, iż wydzierżawienie indywidualnej kwoty mlecznej, dokonane w trybie art. 11 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. jest skuteczne z dniem zawarcia umowy dzierżawy, a przez to narzuca tryb rejestracji umowy wskazany w tej ustawie, pomimo, że umowa została zgłoszona do rejestracji w okresie obowiązywania ustawy z 2004 r., - art. 32 ust.2 oraz art. 22 a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.), art. 15 ust. 2 i 3, art. 16 w zw. z art. 5 lit. j i art. 27 zdanie trzecie rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz. Urz. UE L 270 z 21 października 2003, str. 123) poprzez uznanie, iż wydzierżawienie indywidualnej ilości referencyjnej dokonane w trybie art. 22 a ustawy (w brzmieniu przepisu na datę zawarcia umowy) wpływa poprzez pomniejszenie o wydzierżawioną część na podstawę wyliczenia procentowego wykorzystywania przez stronę indywidualnej ilości referencyjnej i w ślad za tym zastosowanie przepisu art. 32 ust.2 ustawy, - art. 5 lit. j rozporządzenia Rady (WE) Nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz. Urz. UE L 270 z 21 października 2003, str. 123) poprzez uznanie, iż "indywidualna ilość referencyjna" zdefiniowana w tym przepisie nie jest tożsama z "indywidualną kwotą mleczną", o której mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 129, poz. 1446 ze zm.). Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ powołał się na art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.), który stanowi, iż ilekroć w dotychczasowych przepisach jest mowa o indywidualnej kwocie mlecznej należy przez to rozumieć indywidualną ilość referencyjną. Pojęcia te są więc - jego zdaniem - tożsame, co ma istotne znaczenie dla zachowania praw i obowiązków nabytych pod rządami ustawy z 2001 r. i realizowanych następnie w latach kwotowych pod rządami ustawy z 2004 r.. Ponadto Prezes Agencji wskazał na fakt, iż z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.), a wniosek strony o zarejestrowanie przez Dyrektora Oddziału Terenowego ARR został złożony w organie w dniu 2 maja 2004 r., dlatego skutki zawarcia tej umowy należy wywodzić zgodnie z przepisami ustawy z 2004 r.. Prezes Agencji Rynku Rolnego wskazał również, iż stosując wprost art. 5 lit. j oraz art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 należy przyjąć, iż bazując na przysługującej producentowi mleka indywidualnej ilości referencyjnej, ustalonej na dzień 1 kwietnia danego roku kwotowego istnieje możliwość - bez poniesienia konsekwencji, o których mowa w art. 32 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244 poz. 2081 ze zm.) - zmniejszenia dostaw mleka poniżej 70 % tej wartości jedynie w przypadkach siły wyższej i innych przypadkach należycie uzasadnionych i uznanych przez właściwy organ, tymczasowo wpływających na zdolność produkcyjną danych producentów. Organ wskazał, iż Sąd I instancji pominął w swoich rozważaniach fakt, iż w pkt 15 i 16 preambuły rozporządzenia nr 1788/2003 Rada zaleca Państwom Członkowskim aktywne przeciwdziałanie czynnościom producentów związanym z transferami tymczasowymi, zakłócającym skuteczność działania systemu. Możliwość oddania w używanie – zdaniem organu – nie jest więc skuteczna, jeżeli Państwo Członkowskie podjęło przeciwdziałania efektowi zbycia, rzutującemu na funkcjonalność systemu. Jednym z elementów przeciwdziałających jest wprowadzenie w art. 5 lit. j rozporządzenia zapisu, że "indywidualna ilość referencyjna" oznacza ilość referencyjną producenta z dnia 1 kwietnia każdego dwunastomiesięcznego okresu. W ocenie Prezesa Agencji jest to jedyna możliwa do ustalenia ilość, a żaden z przepisów rozporządzenia nr 1788/2003 nie przewiduje zmiany tej ilości w okresie danego roku kwotowego, dlatego więc od tej ilości należy obliczać wskaźnik procentowy, o którym mowa w art. 32 ustawy. Organ wskazał również na ewolucję zapisu krajowego, kształtowanego w oparciu o art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 w zależności od konieczności przeciwdziałania efektowi rzutującemu na funkcjonalność systemu, stwierdzając, iż w przypadku niewprowadzenia do obrotu żadnej ilości referencyjnej w okresie obowiązywania przepisu art. 32 ust. 2 ustawy z 2004 r. polski ustawodawca nie przewidywał wyjątku w przypadku zbycia lub dzierżawy tego prawa, co zastrzegał ust. 1 tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawowym zagadnieniem, którego dotyczy główny zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej tj. zarzut naruszenia art. 32 oraz art. 22 a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.), art. 15 ust. 2 i 3, art. 16 w zw. z art. 5 lit. j i art. 27 zdanie trzecie rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz. Urz. UE L 270 z 21 października 2003, str. 123) jest określenie skutku, jaki wywarło wydzierżawienie przez skarżącego przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej na ustalenie wysokości przysługującej mu w danym roku kwotowym ilości, od której wyliczony został procentowy wskaźnik jej wykorzystania, stanowiący podstawę do cofnięcia mu tego prawa. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, iż przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz. Urz. UE L 270 z 21 października 2003, str. 123), w którym uregulowano organizację wspólnotowego rynku mleka w części dotyczącej przyznawania producentom indywidualnych ilości referencyjnych oraz nakładania na nich opłat wyrównawczych przewidują możliwość zezwolenia przez Państwa Członkowskie producentom rolnym na dokonywanie transferów indywidualnych ilości referencyjnych, przy czym mogą być to transfery stałe lub tymczasowe. W ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych polski ustawodawca wprowadził możliwość dokonywania przez producentów takich transakcji, w art. 22 ust. 1 przewidując możliwość zbycia indywidualnej ilości referencyjnej, a w art. 22 a ust. 1 możliwość oddania w używanie ( według art. 22 tej ustawy w wersji obowiązującej do dnia 31 marca 2005 r. – dzierżawy) części indywidualnej ilości referencyjnej, a w określonych przypadkach całości tej ilości. Celem regulacji transferów indywidualnych ilości referencyjnych oraz zmniejszania tych ilości jest zapewnienie mechanizmów, powodujących jak najwyższe wykorzystanie przyznanych kwot w danym państwie członkowskim oraz zapewnienie przepływu indywidualnych ilości referencyjnych pomiędzy producentami. Transfery, a w szczególności zbyt stanowią zdecentralizowaną formę tego przepływu. Zmniejszanie lub cofanie indywidualnych ilości referencyjnych uregulowane w art. 15 rozporządzenia nr 1788/2003 i art. 32 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych jest już scentralizowaną formą przekazywania tego prawa od producentów nieaktywnych do krajowej rezerwy indywidualnych ilości referencyjnych, a następnie do producentów aktywnych lub nowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydzierżawienie (według obecnie obowiązującego stanu prawnego - oddanie w używanie) indywidualnej ilości referencyjnej przez producenta na rzecz innego producenta powoduje zmniejszenie wysokości tej ilości, przysługującej danemu podmiotowi w określonym roku kwotowym o ilość wydzierżawioną, a tym samym powoduje obniżenie podstawy, która powinna być przejęta do obliczania stopnia wykorzystania indywidualnej ilości referencyjnej przez konkretnego producenta w danym roku kwotowym. Za taką interpretacją przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych przemawiają następujące argumenty. Po pierwsze, zgodnie z art. 27 rozporządzenia Rady nr 1788/2003 akt ten wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowany we wszystkich Państwach Członkowskich. Przepisy prawa polskiego regulujące rynek mleka i przetworów mlecznych powinny być więc interpretowane zgodnie z jego postanowieniami. Art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych stanowi, iż w przypadku gdy producent nie wprowadził do obrotu w roku kwotowym mleka lub przetworów mlecznych w ramach przyznanej indywidualnej ilości referencyjnej, dyrektor właściwego miejscowo oddziału terenowego Agencji cofa, w drodze decyzji, przyznaną indywidualną ilość referencyjną. Analiza tego przepisu wymaga ustalenia znaczenia pojęcia "wprowadzenia do obrotu". W art. 5 lit. h rozporządzenia zdefiniowane zostało pojęcie "obrotu", zgodnie z którym "obrót" oznacza dostawy mleka albo sprzedaż bezpośrednią mleka lub innych przetworów mlecznych. Pojecie to obejmuje więc jedynie bezpośrednie wprowadzenie przez producenta mleka do obrotu poprzez jego dostawy lub sprzedaż do skupu, a nie zbycie prawa do indywidualnej ilości referencyjnej czy dzierżawę (oddanie w używanie) tego prawa. Kolejny argument przemawiający za taką interpretacją art. 32 ustawy wywieść można analizując charakter prawny umowy dzierżawy (obecnie oddania w używanie) indywidualnej ilości referencyjnej. Indywidualna ilość referencyjna jest przyznawana producentowi nie na okres jednego roku, lecz na okres kilkunastoletni. Zgodnie z art. 22 a ust. 8 powołanej ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie do umowy, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy dzierżawy. Wynika z tego wniosek, że indywidualna ilość referencyjna danego producenta przy transferze tymczasowym zostaje zmniejszona w okresie, na jaki została wydzierżawiona (obecnie oddana w używanie). Po upływie tego okresu, w kolejnym okresie kwotowym ilość ta nadal pozostaje w gestii producenta, któremu została przyznana. W przypadku dzierżawy zmniejszenie indywidualnej ilości referencyjnej lub jej cofnięcie na podstawie art. 32 ustawy jest zbędne, albowiem producent wydzierżawiając (oddając w używanie) tę kwotę sam dobrowolnie ją sobie pomniejsza przez wskazany w umowie okres czasu, a dyrektor oddziału terenowego Agencji zatwierdzając taką umowę potwierdza wydzierżawiającemu posiadanie indywidualnej ilości referencyjnej, pomniejszonej o wielkość, którą producent wydzierżawił (obecnie oddał w używanie) innemu producentowi. Oznacza to, że art. 32 ust. 2 ustawy może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy producent nie wprowadził do obrotu mleka lub przetworów mlecznych w ramach przyznanej indywidualnej ilości referencyjnej, która mu jeszcze pozostała po wydzierżawieniu jej części. W przypadku dzierżawy tego prawa w całości przepis ten nie może mieć zastosowania, gdyż przysługująca danemu producentowi w tej sytuacji indywidualna ilość referencyjna jest równa zeru, trudno zatem obliczyć stopień jej niewykorzystania. Należy również zauważyć, że przepis art. 22 a ust. 6 ustawy (poprzednio art. 22 ust. 4) stanowi, że indywidualna ilość referencyjna lub jej część może zostać oddana w używanie nie dłużej niż przez trzy kolejne lata kwotowe. Nie da się pogodzić interpretacji art. 32 ust. 2 ustawy przedstawionej przez organ w skardze kasacyjnej z tą normą prawną. Zezwalając bowiem na wydzierżawienie całości lub części indywidualnej ilości referencyjnej przez trzy kolejne lata kwotowe, organ nie może równocześnie stosować sankcji z art. 32 ustawy w postaci zmniejszenia tej ilości lub jej cofnięcia już po pierwszym roku dzierżawy. Powoływanie się przez organ na przepisy art. 15 ust. 2 w zw. z art. 5 lit. j rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 jako podstawę do przedstawionej w skardze kasacyjnej interpretacji art. 32 ustawy jest nieprawidłowe również z tego względu, że przepisy tego rozporządzenia dotyczące transferów, tak stałych jak i tymczasowych mogą być wprowadzone w państwach członkowskich, ale nie muszą. Uprawnienie państwa członkowskiego do zaniechania wprowadzenia regulacji dotyczących transferów tymczasowych przewiduje art. 16 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003, zgodnie z którym każde Państwo Członkowskie może zadecydować o niewykonaniu przepisów ust. 1 (tj. przepisów zezwalających na transfery tymczasowe) ze względu na potrzebę ułatwienia strukturalnych zmian i dostosowań lub nadrzędne potrzeby administracyjne. Odnośnie transferów stałych wniosek taki wywieść można analizując przepisy art. 18 ust. 2 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt f rozporządzenia, z których wynika, że państwo członkowskie może wprowadzić na poziomie krajowym, na właściwym poziomie terytorialnym lub na określonych obszarach skupu przepisy zezwalające, na wniosek producenta skierowany do właściwych władz lub organu wyznaczonego przez te władze, w celu poprawy struktury produkcji mlecznej na poziomie gospodarstwa na definitywny transfer ilości referencyjnych bez transferu odpowiednich gruntów. Zgodnie z art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 1788/2003, jeśli producenci nie wprowadzają do obrotu ilości równej przynajmniej 70 % ich indywidualnej ilości referencyjnej podczas co najmniej jednego dwunastomiesięcznego okresu, Państwa Członkowskie mogą zdecydować, czy i na jakich warunkach całość lub część niewykorzystanej ilości referencyjnej wraca do rezerwy krajowej, dotyczy sytuacji braku aktywności producenta i nie obejmuje transferów. Również systematyka tego rozporządzenia, w którym przepisy dotyczące transferów indywidualnych ilości referencyjnych (artykuły 16 -19) zostały umieszczone jako przepisy następujące po przepisie art. 15, który daje podstawę do zmniejszenia lub cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej, wskazuje na to, iż art. 15 jest przepisem ogólnym. Na podstawie tego przepisu możliwe jest zmniejszenie lub cofnięcie indywidualnej ilości referencyjnej bez względu na to czy państwo członkowskie wprowadza do swojego ustawodawstwa możliwość dokonywania transferów indywidualnych ilości referencyjnych, czy nie. Jeżeli zatem ustawodawca polski uważa transfery za czynności, które negatywnie wpływają na organizację rynku mleka, to zgodnie z powołanymi przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 może ich nie wprowadzać do ustawodawstwa krajowego. Dopuszczenie przez ustawodawcę krajowego możliwości dokonywania transferów przez producentów , które podlegają ścisłej kontroli Agencji poprzez zatwierdzanie decyzjami administracyjnymi zawartych umów zbycia lub oddania w używanie, nie może być traktowane jako niewykorzystanie przyznanej indywidualnej ilości referencyjnej i stanowić podstawy do zastosowania sankcji z art. 32 ust. 1 lub 2 ustawy. Dodać również należy, iż w art. 32 ust. 2 ustawy użyto zwrotu "przyznanej indywidualnej ilości referencyjnej", co oznaczałoby, iż zgodnie z art. 5 lit. j rozporządzenia nr 1788/2003, na który powołuje się Prezes Agencji należałoby przez to rozumieć indywidualną ilość referencyjną przysługującą danemu producentowi na początku roku kwotowego tj. na dzień 1 kwietnia każdego roku. Natomiast odpowiedni przepis art. 15 ust. 2 rozporządzenia mówi o wprowadzeniu do obrotu ilości równej przynajmniej 70 % "ich indywidualnej ilości referencyjnej" bez zwrotu "przyznanej". Należy przez to rozumieć ilość, którą producent dysponował po dokonaniu transferu tymczasowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazana powyżej argumentacja przemawia za przedstawioną interpretacją art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.) w świetle przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz. Urz. UE L 270 z 21 października 2003, str. 123). Wobec powyższego uznać należy, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu, chociaż nie wszystkie argumenty zawarte w uzasadnieniu są trafne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafny jest zarzut podniesiony przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego w skardze kasacyjnej, iż Sąd I instancji nieprawidłowo zastosował dla oceny stanu faktycznego w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 129, poz. 1446 ze zm.). Skarżący M. B. zawarł z innym producentem umowę dzierżawy przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej w wysokości 32 228 kg w dniu 28 kwietnia 2004 r., czyli w okresie obowiązywania ustawy z dnia 6 września 2001 r. o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 129, poz. 1446 ze zm.). Z art. 11 ust. 1 i 2 tej ustawy wynikała możliwość zbycia lub wydzierżawienia prawa do indywidualnej kwoty mlecznej lub jej części w drodze umowy, wyłącznie posiadaczowi gospodarstwa rolnego. Umowa ta powinna była być zawarta w formie pisemnej i dla swej ważności wymagała zarejestrowania przez dyrektora oddziału terenowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce położenia gospodarstwa. Zawarta przez skarżącego umowa dzierżawy nie wywierała więc skutków prawnych do czasu jej zarejestrowania przez dyrektora właściwego oddziału terenowego Agencji. W dniu 1 maja 2004 r. (z kilkoma wyjątkami przewidzianymi w art. 65 ustawy) weszła w życie nowa ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.). Przepis art. 22 ust. 1 tej ustawy w wersji pierwotnej, obowiązującej do dnia 31 marca 2005 r. (będący odpowiednikiem art. 11 poprzedniej ustawy) stanowił, iż prawo do indywidualnej ilości referencyjnej lub jego część może być zbywane lub wydzierżawiane wyłącznie producentowi, w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, która dla swojej ważności wymaga zarejestrowania przez dyrektora właściwego miejscowo oddziału terenowego Agencji przez dokonanie wpisu do rejestru producentów. Nowa ustawa zaczęła obowiązywać od dnia 1 maja 2004 r., natomiast zgodnie z przepisem przejściowym - art. 63 tej ustawy postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych wydawanych na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy rozpatruje się zgodnie z dotychczasowymi przepisami. Z art. 61 § 3 k.p.a. wynika, iż datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że zawarta przez skarżącego umowa wpłynęła do organu administracji w dniu 7 maja 2004 r.. Ponieważ postępowanie w sprawie rejestracji tej umowy zostało wszczęte już pod rządami przepisów nowej ustawy dla oceny skutków prawnych jej zawarcia zastosowanie znaleźć powinny więc przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, obowiązujące od dnia 1 maja 2004 r.. Słuszne jest również stanowisko Prezesa Agencji Rynku Rolnego, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie przyjął - stwierdzając, że art. 32 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. ma zastosowanie do przyznanych na jej podstawie indywidualnych ilości referencyjnych, nie zaś do kwot mlecznych, przyznawanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 6 września 2001 r.- iż indywidualne ilości referencyjne i kwoty mleczne to odmienne pojęcia prawne. Zgodnie bowiem z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.) ilekroć w dotychczasowych przepisach jest mowa o indywidualnej kwocie mlecznej należy przez to rozumieć indywidualną ilość referencyjną, o której mowa w niniejszej ustawie. Z przepisu tego wynika, iż są to pojęcia tożsame, określające górny pułap produkcji mleka przeznaczonego do zbycia w danym roku kwotowym wyznaczony dla danego producenta. W tej sytuacji, mimo, iż nie wszystkie argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku są trafne, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż orzeczenie to co do istoty odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Powołane przepisy

art. 32 ust. 2 ustawyart. 14 ust. 1art. 32 ust. 2art. 22art. 32art. 32 ustawyart. 11 ust. 1art. 63 ustawyart. 32 ust.2art. 15 ust. 2art. 16art. 5

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło