II OZ 433/06

Dnia 27 kwietnia 2006 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2006 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia skarżącego K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2005 roku, sygn. akt 7/IV SA 141/03 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 grudnia 2001 roku w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 grudnia 2001 roku znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 listopada 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek K. S. o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 grudnia 2001 roku. W uzasadnieniu postanowienia podano, iż K. S. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 grudnia 2001 roku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia podnosząc, że decyzji tej nie otrzymał. Uczestnik postępowania J. K. wniósł o odrzucenie skargi jako wniesionej z uchybieniem terminu do jej złożenia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego przyznał, że nie posiada zwrotnego potwierdzenia odbioru przez K. S. decyzji z dnia 17 grudnia 2001 roku, chociaż decyzja ta została skarżącemu wysłana w dniu 21 grudnia 2001 roku. Sąd pierwszej instancji zauważył, że uchybienie terminowi w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachodzi wówczas, gdy czynność w tym postępowaniu nie została dokonana przez stronę lub uczestnika postępowania w czasie oznaczonego dla tej czynności terminu ustawowego lub sądowego. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminowi procesowemu, gdy strona nie ponosi winy w uchybieniu. Przywrócenie terminu uchybionego prowadzi do stworzenia sytuacji, w której uchybiony termin dla dokonania określonej czynności w postępowaniu sądowym rozpoczyna swój bieg na nowo. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie terminu jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dnia od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie przyczyną uchybienia terminu do złożenia skargi było nieotrzymanie przez K. S. decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 grudnia 2001 roku. Uczestnik postępowania – J. K. stwierdził, że przyczyna ta ustała w 2002 roku, kiedy to złożył przedmiotową decyzję jako dowód w postępowaniu sądowym (sygn. akt II Ns 413/99). Sąd pierwszej instancji przeprowadził w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." – dowód uzupełniający z dokumentów, dołączając do wglądu akta sprawy o sygnaturze akt II Ns 413/99, z których wynika, że przedmiotowa decyzja została złożona do akt tej sprawy przy wniosku J. K. z dnia 30 września 2002 roku, a mogła być doręczona uczestnikom wraz z wezwaniem na rozprawę na podstawie zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy w dniu 14 marca 2003 roku, wydanym w dniu 1 marca 2003 roku. Natomiast z dołączonych do wglądu akt sprawy 7/IV SAB 217/02 wynika, iż w dniu 13 grudnia 2002 roku K. S. doręczone zostało postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego o umorzeniu postępowania w sprawie ze skargi K. S. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie rozpoznania odwołania z dnia 30 października 2001 roku ze względu na wydanie przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia 17 grudnia 2001 roku. Tę datę, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, należy przyjąć jako datę ustania przyczyny uchybienia terminowi do złożenia skargi. Skarżący złożył skargę z wnioskiem o przywrócenie terminu dnia 10 stycznia 2003 roku. Z mocy art. 88 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu spóźniony, a więc wniesiony po upływie terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. podlega odrzuceniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł K. S., który wskazał, że o istnieniu decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego unieważniającej decyzję o pozwoleniu na budowę dowiedział się dopiero w 2002 roku podczas kolejnej rozprawy sądowej o zasiedzenie (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt II Ns 413/99), kiedy pełnomocnik J. K. złożył przedmiotową decyzję do akt sprawy. Natomiast do chwili złożenia rozpoznawanego zażalenia nie otrzymał zaskarżonej decyzji. Następstwem powyższego stanu faktycznego było pozbawienie skarżącego możliwości wniesienia odwołania od krzywdzącej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego – art. 86 § 2 p.p.s.a. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.) W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie – art. 87 § 4 p.p.s.a. A zatem, warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu /art. 86 § 1 i art. 87 § 2 /, spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony / art. 86 § 2/, dochowanie terminu do wniesienia wniosku /art. 87 § 1 /, dopełnienie uchybionej czynności /art. 87 § 4 /. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Zgodnie z treścią art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Przez wniosek spóźniony należy rozumieć wniosek wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Termin ten liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Początek biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu winien być ustalony na podstawie treści wniosku, w szczególności powołanych przez wnioskodawcę przesłanek przywrócenia terminu. Jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest fakt wystąpienia przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej w terminie. Okoliczność ta winna wynikać z treści wniosku o przywrócenie terminu, a jej nie wskazanie stanowi brak formalny (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Fakt spóźnienia musi wyraźnie wynikać z treści wniosku. Sąd nie ma prawa domniemywać, że strona uchybiła terminowi w tej, a nie innej dacie. Jeśli z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany, Sąd winien wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. ( por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Zakamycze 2005, str. 222). Zgodnie z art. 35 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym / Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. / - obowiązującej do dnia 1 stycznia 2004 roku - skargę wnosi się bezpośrednio do Sądu w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, a w innych przypadkach w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o podjęciu aktu lub innej czynności organu uzasadniającej wniesienie skargi. Przepis art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 / - obowiązującej od dnia 1 stycznia 2004 roku – stanowi w ust. 1, iż skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżący zarzuca, iż nie otrzymał zaskarżonej decyzji. Badając dopuszczalność skargi należy podnieść, iż termin do wniesienia skargi – jak wyżej wskazano - wynosi trzydzieści dni, przy czym termin ten liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin do wniesienia skargi liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. Termin ten wiąże również stronę, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz stronę, której nie została doręczona (ogłoszona) decyzja, chociaż miały status strony tego postępowania. W powyższym terminie może zatem wnieść skargę osoba mająca uprawnienia strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym jak też której organ nie doręczył i nie ogłosił decyzji, a o jej wydaniu dowiedziała się z innych źródeł. Jeżeli więc strona nie brała udziału w postępowaniu, wówczas termin 30 dni liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie lub stronom, które uczestniczyły w tym postępowaniu. Konkludując stronie, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym (podmiot, któremu organ nie doręczył ani nie ogłosił decyzji a jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.), przysługuje prawo do wniesienia skargi wówczas, gdy wnosi skargę w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. Decyzja administracyjna staje się prawomocna. Przymiot prawomocności posiadają decyzje, od których w postępowaniu sądowym skargę oddalono lub odrzucono, a także decyzje nie zaskarżone do Sądu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi. /por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2000, s. 1065 / Oznacza to, że skarżący, którzy nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym i którym nie doręczono decyzji - jeżeli nie skorzystali z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie postępowania - nie mogą skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej. Istnieje wprawdzie możliwość przywrócenia przez Sąd terminu do wniesienia skargi, lecz jest to uwarunkowane wnioskiem strony złożonym w przepisanym terminie. W rozpoznawanej sprawie K. S. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 grudnia 2001 roku.. Jako przyczynę uchybienia terminu skarżący poda okoliczność, iż nie otrzymał zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie prawidłowo ustalił datę, w której skarżący dowiedział się o istnieniu zaskarżonej decyzji ( 13 grudnia 2002 roku - data doręczenia skarżącemu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2002 roku, wydanego w sprawie 7/IV SAB 217/02 ), czas ustania przyczyny uchybienia terminu i prawidłowo określił bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek o przywrócenie terminu K. S. złożył po terminie ustanowionym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.