I OSK 1255/06

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-07-26

Skład orzekający: Izabella Kulig - Maciszewska, Anna Lech, Marek Stojanowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w zakresie określenia przedmiotu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA, uznając, że Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił postępowanie organu. NSA stwierdził, że WSA nieprawidłowo uznał, iż organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w zakresie określenia przedmiotu postępowania. NSA wskazał, że wniosek strony inicjował postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, a nie było to powtórne wszczęcie postępowania. NSA nie podzielił jednak zarzutu skargi kasacyjnej, że okoliczność dotycząca żądania zwrotu nieruchomości przed oddaniem jej w użytkowanie wieczyste nie powinna zostać zbadana, gdyż może mieć wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z 1984 r. o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Po odmowie stwierdzenia nieważności przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i PPSA, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i niewłaściwe wskazanie dalszego toku postępowania. Strona skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska Sędziowie NSA Anna Lech (spr.) Marek Stojanowski Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 2026/02 w sprawie ze skargi A. P., F. O., S. O., R. O. i J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od A. P., F. O., S. O., R. W. i J. O. solidarnie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 2026/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] oraz decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan sprawy: R. K. w dniu 15 maja 1984 r. zwróciła się do Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami w Urzędzie Miejskim w [...] z wnioskiem o oddanie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w użytkowanie wieczyste, w następstwie czego Kierownik tego Wydziału decyzją z dnia 10 sierpnia 1984 r. zdecydował o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz R. K. nieruchomości składającej się z działki nr [...] obręb [...] o powierzchni 379 m2. W dniu 6 października 1994 r. Gmina Miasta [...] sprzedała R. K. działkę nr [...] na postawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego. W dniu 4 lutego 2002 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] przekazano wniosek, zawarty w odwołaniu A. P. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 3 grudnia 2001 r. znak [...], w którym żądała stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Miejskiego w [...] w przedmiocie zbycia działek nr [...], [, a także podjęcia postępowań i unieważnienia zawartych umów w formie aktów notarialnych, wskazując przy tym, że działki te zostały zbyte z naruszeniem art. 136, art. 137 i następnych ustawy o gospodarce nieruchomościami i w związku z tym decyzje te są nieważne w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Na tej podstawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że wniosek ten zawiera żądanie stwierdzenia nieważności dwóch decyzji wydanych przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z tego samego dnia (10 sierpnia 1984 r.) o oddaniu nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...] obręb [...] w [...] w użytkowanie wieczyste na rzecz E. K. i R. K . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 22 kwietnia 2002 r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 10 sierpnia 1984 r. dotyczącej oddania nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na rzecz E. K., natomiast postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2002 r. wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 10 sierpnia 1984 r. oddającej w użytkowanie wieczyste działkę nr [...] na rzecz R. K . W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że postępowanie zostało wszczęte na wskutek złożenia wniosku przez A. P. i ma ono na celu zbadanie istnienia przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności tej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 16 maja 2002 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 10 sierpnia 1984 r. o oddaniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 379 m2 obr. [...] w [...] w użytkowanie wieczyste na rzecz R. K. podnosząc, że podstawą odmowy stwierdzenia nieważności było ustalenie, że decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 10 sierpnia 1984 r. nie jest dotknięta żadną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Od tej decyzji A. P. złożyła wniosek o ponowne rozparzenie sprawy, w którym podniosła, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego podjęta została bez przeprowadzenia wnikliwej analizy akt zgromadzonych w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając jako organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 28 czerwca 2002 r. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 16 maja 2002 r. wskazując, że organ administracji badał jedynie legalność podjęcia decyzji z dnia 10 sierpnia 1984 r., nie jest natomiast władny przeprowadzać postępowania w sprawie prawidłowości czynności podejmowanych po tej dacie. Od tej decyzji A. P. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, działając zarówno w imieniu własnym, jak i jako pełnomocnik F. O., S. O., R. W. i J. O. W skardze zawarto żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji, wydania orzeczenia o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Wydziału Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 10 sierpnia 1984 r. jako wydanej bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, a także orzeczenia o zwrocie skarżącej części składowej działki nr [...] będącej dawną działką nr [...] stanowiącą własność jej poprzednika prawnego. Zaskarżonej decyzji zarzucono, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności w sprawie, w tym na nieuwzględnieniu usytuowania terenów osiedla "K " w [...], określonego w zarządzeniu Prezydenta Miasta [...] z 12 września 1978 r., którym zatwierdzono plan miejscowy dla tego osiedla. W skardze podniesiono również, że organ administracji pobieżnie przeprowadził postępowanie w sprawie. Byli właściciele działki nr [...], której zostali pozbawieni w 1979 r. otrzymali odszkodowanie, jednak "praktycznie" dowiedzieli się o pozbawieniu ich własności dopiero w 1984 r. Ponadto część działki nr [...] nadal pozostaje niewykorzystana na cele budowy osiedla "K". Byli właściciele działki nr [...] i ich następcy prawni wielokrotnie w roku 1992 i 1994 zwracali się o zwrot tej działki, ale bez skutku. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 27 kwietnia 2006 r. pełnomocnik skarżącej adwokat J. W. podniosła, iż wniosek skarżącej z marca 1984 r. powinien zostać potraktowany jako wniosek dotyczący zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ale nie został rozpatrzony. W związku z tym, zdaniem pełnomocnika, organ administracji nie powinien wydawać decyzji z dnia 10 sierpnia 1984 r., w której pominięto wniosek A. P. z marca 1984 r. Ponadto w trakcie postępowania zmierzającego do wydania decyzji z dnia 10 sierpnia 1984 r. w ogóle pominięto skarżącą jako stronę, tym samym pozbawiając ją prawa do obrony swoich praw. Modyfikując treść żądania zawartego w skardze, pełnomocnik skarżącej wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 10 sierpnia 1984 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 2026/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], Nr [...] oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 maja 2002 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]. Sąd wskazał, że poza sporem jest okoliczność, iż decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 10 sierpnia 1984 r. o oddaniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb [...] w [...] w użytkowanie wieczyste na rzecz R. K. jest ostateczna. W stosunku do takiej decyzji możliwość jej zmiany dopuszczalna jest jedynie w trybie postępowania nadzwyczajnego. Jednym z takich postępowań jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie to może być wszczęte na wniosek lub z urzędu. Oznacza to, że jeżeli postępowanie jest już wszczęte (czy to na wniosek, czy z urzędu) i niezakończone, to nie ma żadnych podstaw do "powtórnego" wszczynania postępowania. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, w której organ administracji w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2002 r. wszczął postępowanie administracyjne w tej sprawie jednocześnie wyjaśniając, że już 4 lutego 2002 r. przekazano temu organowi wniosek strony zawierający żądanie wszczęcia postępowania. Sąd podkreślił, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie obowiązuje wyjątek określony w art. 149 § 1 k.p.a., stosownie do którego postępowanie wszczyna się w drodze postanowienia. W związku z tym, w tej sprawie postępowanie zostało wszczęte przed dniem 4 lutego 2002 r. (z chwilą wniesienia żądania do niewłaściwego organu administracji, który przekazał ten wniosek organowi właściwemu) i wówczas postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 kwietnia 2002 r. w sprawie wszczęcia tego postępowania zostało wydane bez podstawy prawnej. Ponieważ organ nie wydał decyzji o odmowie wszczęcia postępowania, stąd należy wnosić, że w ocenie samego organu wniosek pochodzący od strony spełniał przesłanki prowadzenia na jego podstawie postępowania. W tym zakresie, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, organ administracji nie dokonał prawidłowego formalnego badania treści wniosku strony. Sąd wskazał również, że wniosek A. P. nie określa decyzji, która winna być przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, można się jedynie domyślać, że chodzi o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczących zbycia działek, a nie decyzji mających za przedmiot przekazanie działki na rzecz danej osoby. W związku z tym prowadząc po dniu 4 lutego 2002 r. postępowanie w tej sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] samodzielnie i niezależnie od strony ustaliło przedmiot postępowania, a zważyć należy, że w postępowaniu wszczętym na wniosek strony, a dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, przedmiot tego postępowania winien być określony przez stronę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter szczególny, w związku z czym to na stronie ciąży obowiązek wskazania jej zakresu żądania, a nie domniemania zakresu żądania. Zatem w ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na etapie formalnej oceny wniosku strony powinno przede wszystkim ustalić, czy strona domaga się stwierdzenia nieważności decyzji, czy też może żąda wznowienia postępowania. Przede wszystkim obowiązkiem organu było ustalenie, czy w dacie wydania przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] decyzji w dniu 10 sierpnia 1984 r., nie miało miejsca jakiekolwiek naruszenie prawa, określone w art. 156 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podniósł też, że nie jest przesłanką uzasadniającą stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej okoliczność, iż w trakcie postępowania zmierzającego do wydania danej decyzji strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. sytuacja, w której strona nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy, stanowi przesłankę uzasadniającą wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wskazał, iż ponownie rozpatrując sprawę należy przede wszystkim prawidłowo ustalić treść żądania strony, a następnie organ administracji winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające kończąc je wydaniem decyzji. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2006 r., skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] reprezentowane przez radcę prawnego K. L. – członka tego Kolegium, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Na zasadzie art. 173 oraz 174 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 61, art. 63, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 2, art. 80 i art. 157 § 2 k.p.a. poprzez zastosowanie normy tego przepisu i wykazywanie przez Sąd naruszeń przywołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, podczas, gdy w postępowaniu przed organem nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, 2) art. 133 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wydanie wyroku na podstawie stanu faktycznego mogącego zaistnieć po dacie wydania decyzji objętej kontrolą Sądu, podczas gdy dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny jest możliwe tylko na podstawie stanu faktycznego, który istniał w chwili podjęcia danego aktu lub czynności i stanowił ich podstawę faktyczną, 3) art. 141 § 4 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewłaściwe wskazanie w uzasadnieniu wyroku sposobu dalszego postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie naruszyło wymienionych przez Sąd przepisów procedury administracyjnej, w związku z czym nie mogły one mieć wpływu na wynik sprawy. Podniesiono również, że w zaskarżonym wyroku Sąd błędnie przyjął, że wniosek A. P. z dnia 28 grudnia 2001 r. zawarty w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 3 grudnia 2001 r. odmawiającej zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, nie mógł być traktowany jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 sierpnia 1984 r. o oddaniu nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] obręb [...] w [...] w użytkowanie wieczyste i że wniosek ten wymagał uzupełnienia przez wnioskodawczynię. Podkreślono, iż A. P. zarówno w toku postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...], jak również w toku postępowania sądowoadministracyjnego, nie wykazywała w żaden sposób, iż domaga się weryfikacji innych decyzji dotyczących oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jak też nie zarzucała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] prowadzi postępowanie w niewłaściwym trybie. Również Prezydent Miasta [...] przesyłając akta sprawy nie miał wątpliwości, iż A. P. domaga się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 10 sierpnia 1984 r. o oddaniu nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] obręb [...] w użytkowanie wieczyste. Pełnomocnik Kolegium wskazał, iż w treści wniosku z dnia 28 grudnia 2001 r. A.P. – wbrew temu co ustalił Sąd – nie domagała się stwierdzenia nieważności decyzji dotyczących "zbycia działek", lecz stwierdzenia nieważności decyzji dotyczących przekazania działek w użytkowanie wieczyste. Zdaniem strony skarżącej nie ulega wątpliwości, iż wniosek A. P., który wpłynął do Kolegium w dniu 4 lutego 2002 r. zainicjował postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 10 sierpnia 1984 r. Następstwem złożonego przez stronę wniosku było postępowanie dowodowe, które prowadziło Kolegium. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], Sąd w zaskarżonym wyroku uchybił zasadom określonym w art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 2, art. 80 k.p.a. oraz art. 133 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który określa, że dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia jest możliwe tylko na podstawie stanu faktycznego, który istniał w chwili podjęcia danego aktu lub czynności i stanowił ich podstawę faktyczną. Tymczasem w przedmiotowej sprawie Sąd uznał za wiarygodne oświadczenie strony złożone dopiero na rozprawie, wpływające – w przypadku jego prawdziwości – na zmianę stanu faktycznego. Sąd bowiem, przyjął, że wpływ na decyzje Kolegium mają okoliczności, które powstały po wydaniu tych decyzji i dodatkowo jeszcze ustalił, że skoro strona mogła złożyć wniosek o zwrot nieruchomości, to okoliczność ta ma istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi jedną z podstaw uchylenia decyzji Kolegium. Sąd wykroczył zatem poza granice stanu faktycznego sprawy, istniejące w momencie wydawania decyzji przez Kolegium. W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. P. wniosła o jej oddalenie, podnosząc, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze całkowicie dowolnie ustaliło przedmiot postępowania uznając, że A. P. chodziło o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z 10 sierpnia 1984 r. o oddaniu nieruchomości oznaczonej jako działka [...] w użytkowanie wieczyste na rzecz R. K.. Podniesiono, że wobec wątpliwości w zakresie treści wniosku organ powinien był poinformować stronę o treści zarówno przepisów dotyczących postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jak i wznowienia postępowania. Za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie wskazano, że strona wielokrotnie w toku postępowania podnosiła, iż przed wydaniem decyzji będącej przedmiotem postępowania nadzorczego został złożony wniosek o oddanie jej działki nr [...] i [...]. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło w ogóle czy zostało wszczęte postępowanie administracyjne w oparciu o powyższy wniosek i czy osoby, które zgłosiły taki wniosek brały udział w postępowaniu dotyczącym wydania zaskarżonej decyzji jako strony postępowania. Podniesiono, że okoliczność dotycząca złożenia wniosku o zwrot nieruchomości była znana organowi w toku prowadzonego postępowania i została poparta odpowiednimi dowodami. Nie doszło więc do zmiany stanu faktycznego i nie doszło do naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 133 ustawy – Prawo o postępowania przez sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. W szczególności należy podzielić zarzut skargi kasacyjnej dotyczący podjęcia przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia na podstawie stanu faktycznego, który nie istniał w dacie wydawania zaskarżonego wyroku, a zatem również niewłaściwe wskazanie dalszego toku postępowania w sprawie, po uchyleniu decyzji organów obu instancji. Z akt sprawy wynika bowiem, że w odwołaniu złożonym do Wojewody Małopolskiego przez A. P. działającą w imieniu własnym oraz F. O., R. W., J. O. i S. O. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 3 grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości obejmujących grunt o powierzchni 323 m2 jako części działki nr [...] oraz grunt o powierzchni 379 m2 jako część działki nr [...] w obrębie [...] [...], skarżący zarzucili "decyzjom Prezydenta Miasta [...] dotyczącym przekazania części tych działek w wieczyste użytkowanie osobom trzecim, a następnie zbycie ich na rzecz osób trzecich nieważność", a nadto wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Miejskiego w [...] w przedmiocie zbycia przedstawionych działek. Wojewoda Małopolski przy piśmie z dnia 25 stycznia 2002 r. przekazał ten wniosek do załatwienia według właściwości przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Prezydent Miasta [...], przekazując na żądanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] akta sprawy w piśmie z dnia 26 lutego 2002 r. wyjaśniał, że działka nr [...] o pow. 323 m2 i nr [...] o pow. 379 m2 obręb [...] powstały w wyniku podziału gruntu pod budownictwo jednorodzinne osiedla "K ", z podziału działek [...], [...] i [...] obręb [...]. Przed podziałem działka [...] o powierzchni 1159 m2 stanowiła własność G. O. c. J. i K. zam. [...], ul. [...], działka [...] o pow. 1401 m2 była własnością S. O. c. A. i J., a działka [...] stanowiła własność W. K. c. E. i S.. Działki [...] i [...] powstały w dużym udziale z działki [...] i zostały uzupełnione częściami działek [...] i [...]. Właścicielka działki [...] – G. O. – zmarła w trakcie postępowania związanego z podziałem terenu pod budownictwo jednorodzinne osiedla "K ", to jest 17 sierpnia 1981 r. Sąd Rejonowy w [...] – postanowieniem z dnia 27 kwietnia 1984 r. sygn. akt I.Ns 436/84 stwierdził, że spadkobiercami po G. O. na podstawie ustawy są: mąż J. O. w [...] cz. – dzieci Z. O.: I. O. zamężna C., E. O. po [...] cz. oraz wnuki: J. K. zamężna S., B. K., R. K. i E. K. dzieci L. i J. po [...] cz. Granice osiedla "K" obejmowały również inne działki będące własnością G. O. dlatego wszyscy spadkobiercy mogli wystąpić o działki budowlane. J. S., B. K. i I. C. otrzymali działki "z zachowania", gdyż w całości powstały z gruntu G. O.. Z uwagi na fakt, że działki [...] i [...] zostały uzupełnione innym gruntem – E. i R. K. mogły wystąpić tylko o oddanie tych działek w użytkowanie wieczyste – co zrobiły w 1984 r. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego wydał decyzję znak: [...] z dnia 10 sierpnia 1984 r., w której orzekł o oddaniu w użytkowanie wieczyste działki budowlanej [...] o powierzchni 379 m2 obręb [...] obj. KW [...] położonej na terenie osiedla "K" na rzecz R. K. oraz decyzję znak: [...] z dnia 10 sierpnia 1984 r., w której orzekł o oddaniu w użytkowanie wieczyste działki [...] o powierzchni 323 m2 na rzecz E. K . Wyżej powołane decyzje, pod rygorem uchylenia ich z urzędu, zobowiązywały stronę do zgłoszenia się w PBN w [...] celem podpisania aktu notarialnego niezbędnego do powstania prawa użytkowania wieczystego. Czynność ta winna być dopełniona przez strony w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące licząc od dnia, gdy wydane decyzje stały się ostateczne. Warunek ten spełniła R. K. podpisując akt notarialny Rep. A. Nr [...] z dnia 8 listopada 1984 r., a E. K. nie dopełniła tego warunku, dlatego Wydział Gospodarki Gruntami i Rolnictwa Urzędu Miasta [...] wydał decyzję znak: [...] z dnia 20 maja 1992 r. uchylając w całości – z urzędu – decyzję znak: [...] z dnia 10 sierpnia 1984 r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste działki na rzecz E. K . Od decyzji tej złożyła odwołanie E. K. uzasadniając, że termin 2 miesięcy na zawarcie umowy notarialnej w jej przypadku był nierealny, gdyż w tym czasie nie żyli już jej rodzice, a ona była małoletnia (17 lat), a dla przeprowadzenia czynności w PBN należało najpierw złożyć wniosek w sądzie o ustanowienie dla niej kuratora i uregulowanie tej sprawy wymagało czasu. Natomiast późniejsze wydarzenia w jej życiu nie pozwalały na podjęcie jakichkolwiek działań formalno-prawnych. W odwołaniu wniosła również o ponowne przekazanie jej działki [...] w użytkowanie wieczyste, bo powstała ona w znacznym stopniu z działki [...], której była współwłaścicielką w [...] cz. Sprawa E. K. została przedstawiona Zarządowi Miasta [...], który przychylając się do jej wniosku postanowił oddać przedmiotową działkę w użytkowanie wieczyste. Rada Miasta [...] podjęła stosowną uchwałę Nr [...] z dnia 17 września 1992 r. i w dniu 3 grudnia 1992 r. E. K. aktem notarialnym Rep. A. [...] nabyła prawo użytkowania wieczystego działki [...] obręb [...]. W maju 1994 r. E. i R. K. wystąpiły z wnioskiem o umożliwienie im wykupienia przedmiotowych działek na własność. Zarząd Miasta pozytywnie zaopiniował sprawę nabycia działek, a Rada Miasta uchwałą Nr [...] i Nr [...] z dnia 26 maja 1994 r. wyraziła zgodę na zbycie działek na rzecz użytkowników wieczystych. Umowy sprzedaży zostały sporządzone w formie aktu notarialnego, i tak z R. K. – akt nat. Rep. A. Nr [...] – dnia 6 października 1994 r., a z E. K. – akt nat. Rep. A. Nr [...] – dnia 11 listopada 1994 r. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] sprawę zarejestrowaną pod sygnaturą [...] rozdzieliło na sprawę z wniosku A. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta [...] z dnia 10 sierpnia 1984 r. znak: [...] o oddaniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 379 m2 w użytkowanie wieczyste na rzecz R. K. i prowadziło pod wyżej wymienioną sygnaturą oraz na sprawę sygn. akt [...] z wniosku A. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta [...] z dnia 10 sierpnia 1984 r. znak: [...] o oddaniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 323 m2 w użytkowanie wieczyste na rzecz E. K. Decyzją z dnia 25 kwietnia 2002 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności z wniosku A. P. decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta [...] z dnia 10 sierpnia 1984 r. nr [...] o oddanie działki nr [...] o pow. 323 m2 w użytkowanie wieczyste na rzecz E. K. wskazując, że decyzja z dnia 20 maja 1992 r. uchyliła w całości z urzędu decyzję z dnia 10 sierpnia 1984 r., gdyż E. K. nie zgłosiła się w Państwowym Biurze Notarialnym celem dopełnienia obowiązku zawarcia umowy w formie aktu notarialnego o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste. Z akt nie wynika, aby decyzja ta była przedmiotem zaskarżenia. Natomiast postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2002 r. wydanym w rozpatrzeniu wniosku A. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta [...] z dnia 10 sierpnia 1984 r. nr [...] o oddaniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 379 m2 w użytkowanie wieczyste na rzecz R. K . Decyzją z dnia 16 maja 2002 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji z dnia 10 sierpnia 1984 r., a po rozpoznaniu wniosku A. P. o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją z dnia 28 czerwca 2002 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 16 maja 2002 r. (data decyzji "drugoinstancyjnej" było przedmiotem sprostowania postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 września 2002 r. z daty "27 lipca 2002 r." na "28 czerwca 2002 r."). Decyzję tę zaskarżyli A. P., F. O., R. O., J. O., a po rozpoznaniu ich skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję z dnia 28 czerwca 2002 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia 16 maja 2002 r. Wskazać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, co zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej, iż Sąd właściwie wskazał, że organ naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, gdy w sposób niewątpliwy strona domagała się, w jednym wniosku zgłoszonym w odwołaniu złożonym w innej sprawie stwierdzenia nieważności dwóch decyzji dotyczących różnych działek (a w stosunku do jednej z tych działek decyzja była już wyeliminowana z obrotu prawnego i organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności) nie można uznać, że organ wydając postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji co do drugiej działki naruszył przepisy postepowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z postanowienia tego wynika, że postępowanie toczyć się będzie z wniosku A. P., nie jest więc powtórnym wszczęciem postępowania, jak to określił Sąd pierwszej instancji, lecz informacją wskazującą na dalsze prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 10 sierpnia 1984 r. nr [...] i możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgodnie z art. 10 § 1, 73 i 79 § 2 k.p.a., chociaż wystarczające było doręczenie stronom zawiadomienia o wszczęciu tego postępowania. Po otrzymaniu tej informacji strona nie zakwestionowała trybu weryfikacji decyzji z dnia 10 sierpnia 1984 r., a zatem rozważania Sądu co do możliwości wyboru trybu wznowienia postępowania z uwagi na krótkie terminy w nim przewidziane mogły się okazać mylące dla strony. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił jednak zarzutu skargi kasacyjnej, że zgłoszona przez A. P. okoliczność dotycząca żądania zwrotu nieruchomości przed jej oddaniem w użytkowanie wieczyste nie powinna zostać zbadana w dalszym postępowaniu, gdyż okoliczność ta może mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz 203 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Powołane przepisy

art. 136art. 137art. 156 § 1 pkt 2 k.p.art. 156 § 1 k.p.art. 157 § 2 k.p.art. 149 § 1 k.p.art. 145 § 1 pkt 4 k.p.art. 141 § 4 ustawyart. 173art. 145 § 1 pkt 1art. 61art. 63

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło