I OSK 998/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz, Sędziowie NSA Małgorzata Stahl (spr.), Tomasz Zbrojewski, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2005r. sygn. akt I SA/Wa 331/04 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2005 r.(I SA/Wa 331/04),po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. W. na decyzję Centralnej komisji do Spraw Stopni i Tytułów naukowych z dnia [...] (nr [...]) w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego – stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, uchylił decyzję Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia [...] nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Centralna Komisja do Spraw Tytułu naukowego i Stopni Naukowych decyzją z dnia [...] odmówiła zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Nauk Społecznych [...] w [...] z dnia 20 maja 2002 r. o nadaniu dr A. W. stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie psychologii. Centralna Komisja wskazała, że jej Sekcja Nauk Humanistycznych i Społecznych po zapoznaniu się z wnioskiem o zatwierdzenie uchwały Rady Wydziału, wysłuchaniu recenzentów i po dyskusji odmówiła w tajnym głosowaniu poparcia tego wniosku.Za zatwierdzeniem głosowało 20 członków, przeciw było 7 a 15 wstrzymało się od głosu. Z uwagi na dużą liczbę wstrzymujących się Prezydium postanowiło powołać dodatkowego recenzenta, którego opinia była negatywna i w tej sytuacji Prezydium przychyliło się do wniosku Sekcji i podjęło decyzję o odmowie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Nauk Społecznych [...]. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Centralna Komisja decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy swoją decyzję z dnia [...] uznając, że nie ma podstaw do przyjęcia iż rozprawa habilitacyjna dr A. W. stanowi znaczny wkład w rozwój psychologii, o czym stanowi art. 15 ust.1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych. W postępowaniu odwoławczym powołanych zostało dwoje recenzentów, którzy przedstawili jednoznacznie negatywne opinie odnośnie zmiany dotychczasowej decyzji. Z ich opinii, podzielonych przez Sekcję wynika, że dorobek habilitantki, chociaż dość obszerny, nie prezentuje poważniejszych wartości naukowych i nie przynosi znacznego wkładu w rozwój dyscypliny naukowej habilitantki. Doświadczenia praktyczne i uznana pozycja eksperta nie przełożyły się na naukowo ważne dokonania, które mogłyby zostać uznane za znaczny wkład do zasobów wiedzy naukowej w zakresie psychologii. W skardze do Sądu A. W. zarzuciła naruszenie art. 8, 7, 77 § 1 k.p.a., art. 84 k.p.a. oraz przepisów ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych oraz ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Podniosła także zarzuty odnoszące się do kwestii merytorycznych związanych z jej pracą habilitacyjną, do opinii recenzentów i braku obiektywizmu w ich wyznaczaniu. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie, podnosząc że w postępowaniu przed nią powołano łącznie pięciu recenzentów, którzy w swoich opiniach w sposób rzetelny i szczegółowy przeanalizowali zarówno rozprawę jak i pozostały dorobek skarżącej. Spośród tych opinii tylko jedna była dla skarżącej pozytywna. Również w ocenie większości członków Sekcji uchwała Rady Wydziału Nauk Społecznych [...] nie zasługiwała na zatwierdzenie. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja jest obarczona wadą skutkującą jej nieważność. Decyzji tej nie podpisał prof. O. Achmatowicz a zatem decyzja organu kolegialnego nie została podpisana przez wszystkich jego członków. Narusza to przepis art. 107 § 1 k.p.a. Ponieważ organ kolegialny działa in corpore, podpis na decyzji powinien być złożony przez wszystkich członków organu kolegialnego a brak jednego podpisu skutkuje nieważnością. W dalszej kolejności Sąd stwierdził, że w postępowaniu przed Centralną Komisją do Spraw Tytułu i Stopni Naukowych mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. a te zostały naruszone. Zdaniem Sądu decyzja z dnia [...] naruszała przepis art. 107 § 3 k.p.a. bo Centralna Komisja nie wyjaśniła, dlaczego nie podzieliła stanowiska Rady Wydziału [...], art. 77 §1 i 80 k.p.a. bo Komisja była zobowiązana w wyczerpujący sposób zebrać i ocenić cały materiał dowodowy, a ocena czy dana okoliczność została udowodniona powinna być poprzedzona analizą całokształtu materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, stanowisko Sekcji jest tylko propozycją rozstrzygnięcia i nic nie zwalnia Centralnej Komisji z obowiązku oceny całego materiału dowodowego. Chociaż rozstrzygnięcie zapada w głosowaniu tajnym to powinno znaleźć odzwierciedlenie w dokumentacji sprawy. Naruszony został w związku z powyższym także art. 67 § 1 k.p.a. bo wyciąg z protokołu z posiedzenia Sekcji z dnia 3 i 4 grudnia 2002 r. nie wskazuje celu posiedzenia i kto w nim uczestniczył a protokół z posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji nie przedstawia przebiegu tego posiedzenia, sposobu głosowania i jego wyników. Ponadto, zdaniem Sądu z akt sprawy wynika że recenzenci Rady wydziału nie uczestniczyli w posiedzeniu CK i nie wiadomo czy byli o nim powiadomieni. Pełnomocnik Centralnej Komisji do Spraw Tytułu i Stopni Naukowych zaskarżył powyższy wyrok i wniósł o jego uchylenie. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisu art. 17 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65,poz.386 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że prawo recenzentów do występowania w postępowaniu przed Centralną Komisją rozciąga się również na całe postępowanie przed CK chociaż zgodnie z art. 17 ust.2 pow. ustawy prawo to ogranicza się do postępowania prowadzonego po wydaniu przez CK decyzji w sprawie zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego oraz zarzut naruszenia § 7 Statutu Centralnej Komisji, wydanego z upoważnienia zawartego w art.34 ust.5 pow. ustawy, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu , iż podpisy pod decyzją organu kolegialnego powinny złożyć także osoby, które nie brały udziału w głosowaniu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik A. W. wnosił o jej oddalenie . Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy. Przed jej rozważeniem należy wskazać, że zgodnie z art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Kiedy zatem nieważność postępowania nie zachodzi Naczelny Sąd Administracyjny bada zasadność jedynie zarzutów podniesionych w skardze. Pierwszy zarzut dotyczy braku podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Podstawę takiego orzeczenia stanowiło przyjęcie przez Wojewódzki Sąd administracyjny, iż decyzja organu kolegialnego – Centralnej Komisji do Spraw tytułu i Stopni Naukowych - nie podpisana przez wszystkich jej członków ( w tym przypadku przez nieobecnego w dniu jej podejmowania prof. O. Achmatowicza) jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Pogląd ten jest błędny a dokonana przez Sąd wykładnia wadliwa. Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz.386 ze zm.) wprost nie przesądza, który z organów Centralnej Komisji jest właściwy do wydawania decyzji w tego rodzaju sprawach i jaki skład osobowy organu jest niezbędny dla ważności podjętej uchwały. W art. 34 ust.5 pow. ustawy upoważniono Centralną Komisję do uchwalenia statutu, który miał skonkretyzować kompetencje organów tej Komisji, sposób wyboru Prezydium Komisji, jej organizację, tryb działania i sposób powoływania recenzentów. Na tej podstawie Centralna Komisji w dniu 19 kwietnia 1991 r. uchwaliła Statut Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych(zmieniony w 1994 r. i w 2003.)W myśl § 13 Statutu wnioski o nadanie tytułu i stopni rozpatruje Prezydium Komisji, a tym samym to Prezydium jest organem kolegialnym właściwym do wydania decyzji w imieniu CK m.in. w sprawach o zatwierdzenie uchwały Rady Wydziału o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego. Zgodnie z § 7 Statutu Prezydium podejmuje uchwały bezwzględną większością oddanych głosów przy obecności co najmniej połowy liczby członków zaś uchwały w sprawach zatwierdzenia uchwał rad wydziałów i rad naukowych dotyczących nadania stopni naukowych oraz przedstawienia kandydata do tytułu naukowego zapadają w głosowaniu tajnym. Przepis ten jednoznacznie określa jaka liczba członków organu kolegialnego jest niezbędna dla ważności uchwał – decyzji, podejmowanych przez ten organ. Błędne jest zatem twierdzenie Sądu, że dla ważności uchwały konieczne jest by została ona podjęta a co za tym idzie i podpisana przez cały skład osobowy tego organu. W odniesieniu do członków organu kolegialnego warunek wynikający z art. 107 § 1 k.p.a.(podpis osoby upoważnionej) zostanie spełniony przez złożenie pod decyzją podpisów wszystkich członków składu orzekającego (czyli tych członków, którzy uczestniczyli w wydaniu decyzji).Uchwałę – decyzję należy uznać za prawnie podjętą z chwilą wyrażenia woli przez organ kolegialny w sposób prawem określony t.zn. najczęściej w drodze głosowania (tajnego lub jawnego), zwykłą bądź kwalifikowaną większością głosów obecnych członków danego organu przy zachowaniu minimalnej a koniecznej dla możności podejmowania uchwały liczby uczestniczących w głosowaniu osób(quorum).Jeśli zatem wymóg określony w § 7 Statutu CK zostanie spełniony – to znaczy uchwała zostanie podjęta bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy liczby członków - to, z punktu widzenia formalno-prawnego, taka decyzja jest ważna. W okolicznościach niekwestionowanych danej sprawy orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w kwestii nieważności zaskarżonej decyzji naruszało powołane w skardze przepisy (w podjęciu decyzji w dniu [...] uczestniczyło 9 z 10 członków Prezydium Komisji i tyle osób ją podpisało). Za zasadny należało uznać także zarzut dotyczący zakresu udziału recenzentów w postępowaniu przed Centralną Komisją. Z regulacji zawartej w art. 17 ust.2 pow. ustawy i systematyki powołanego przepisu art. 17 należy wnosić, że udział recenzentów powołanych przez Radę Wydziału ogranicza się do postępowania prowadzonego po wydaniu przez Centralną Komisję decyzji w sprawie zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego. Potwierdza to także, powołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepis § 14 Statutu Centralnej Komisji przewidujący, iż postępowanie przed tą Komisją do chwili wydania decyzji ma charakter niejawny. Tym samym dopiero po wydaniu decyzji i wpłynięciu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, recenzenci przewodu habilitacyjnego uczestniczą w postępowaniu. Z akt sprawy wynika, że na tym etapie postępowania recenzenci w postępowaniu uczestniczyli. Zasadność podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wskazuje, że odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego do postępowania przed Centralną Komisja do Spraw tytułu i Stopni Naukowych wymaga szczególnej rozwagi, uwzględnienia szczególnego charakteru tego postępowania i zapadających w nim rozstrzygnięć oraz sposobu dokumentowania postępowania. Ograniczenie zarzutów skargi kasacyjnej do dwóch, wyżej rozważonych i uznanych za zasadne, nie pozwala jednak Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odnieść się do innych przesłanek, jakimi kierował się Sąd I instancji podejmując zaskarżony wyrok. Zważywszy zatem, że skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, na podstawie art. 185 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.