II SA/Gl 1009/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant referent Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2006 r. sprawy ze skargi E.M.-D. na postanowienie Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obowiązku przedłożenia dokumentacji technicznej obiektu budowlanego oddala skargę. Pismem z dnia [...] M.O. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D.G. z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli i wydanie stosownej decyzji w sprawie remontu przewodów kominowych dokonywanego przez J.D. Nadto w dniu [...] zwróciła się z prośbą o wydanie stosownych decyzji dotyczących zaniedbań spowodowanych przez lokatorów mieszkania nr [...] zawartych w protokole z okresowej kontroli przewodów kominowych dymowych – spalinowych – wentylacyjnych. Pismem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D.G. powiadomił M.O. oraz E.M.–D. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie remontu przewodów kominowych i związanych z nim nieprawidłowości w budynku mieszkalnym przy ul. K. w D.G. W trakcie postępowania organ I instancji przesłuchał strony, przeprowadził wizję w terenie, a na jego wezwanie Spółdzielnia Pracy Kominiarzy opracowała opinię dotyczącą stanu urządzeń ogrzewczo – kominowych, zawierającą opis stwierdzonych nieprawidłowych podłączeń. W tej części akta sprawy zawierają nadto szereg pism wskazujących na poważny konflikt pomiędzy dwiema rodzinami władającymi wyodrębnionymi lokalami mieszkalnymi w budynku położonym na działce [...] w D.G. Wskazac w tym miejscu należy, iż jak wynika z akt sprawy właścicielem wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nr [...] był w owym czasie niepełnoletni P.M. zamieszkały wraz z matką E.M.– D. oraz ojczymem J.D. ([...] r. sprzedał on swoją część matce), natomiast współwłaścicielami wyodrębnionego lokalu nr [...] w tymże budynku mieszkalnym byli i są nadal M. i K. O. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D.G. zobowiązał P.M. oraz M. i K.O. do dostarczenia do Inspektoratu ekspertyzy przewodów kominowych (wentylacyjnych i dymowych) znajdujących się w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr [...] przy ul. K. w D.G. w terminie do [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał wątpliwości co do stanu technicznego pieca w lokalu nr [...], stwierdzone przez uprawnionego mistrza kominiarskiego nieprawidłowości podłączeń a konkludując wskazał, że biorąc pod uwagę dobro stron uznał za celowe wykonanie żądanej ekspertyzy. Jak wynika z akt sprawy stosowna ekspertyza budowlana została przez M. i K.O. złożona [...] natomiast opinię opracowaną na zlecenie J.D. po upomnieniach złożono dopiero [...]. W międzyczasie, tj. w dniu [...] organ I instancji wydał trzy decyzje: nr [...] nakazującą M. i K. O. wykonać dodatkowe przewody wentylacyjne w kuchni, nr [...] nakazującą P.M. wykonać wyszczególnione roboty budowlane na terenie kotłowni oraz [...] nakazującą P.M. oraz M. i K.O. wykonanie robót budowlanych polegających na przemurowaniu, renowacji spoin oraz otynkowaniu murów kominów. Wskazać w tym miejscu należy, iż w wyniku złożonych odwołań decyzje nr [...] i [...] zostały przez Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzjami z dnia [...] nr [...] i [...] uchylone, a sprawy zostały przekazane organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Należy też zaakcentować, iż kolejną decyzją, z dnia [...] nr [...], organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie remontów przewodów kominowych i związanych z nim nieprawidłowości. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przedłożone przez strony ekspertyzy różnią się w zakresie interpretacji oraz sposobu doprowadzenia przewodów kominowych do warunków zgodnych z obowiązującymi przepisami. Kilkuletni konflikt stron i brak możliwości porozumienia się powoduje, że każda wydana decyzja administracyjna pociąga za sobą odwołanie jednej ze stron, a tym samym przedłuża okres prowadzonego postępowania. Ponieważ z przedłożonych protokołów kominiarskich nie wynika, że występuje zagrożenie życia, współwłaściciele winni dochodzić wzajemnych powinności na drodze sądowej w postępowaniu cywilnym. Także i ta decyzja została uchylona w całości przez Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] nr [...], a postępowanie organu I instancji zostało w zakresie objętym decyzją przez organ drugoinstancyjny umorzone z uwagi na ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną nr [...] natomiast nie rozpatrzenie spraw objętych uprzednio uchylonymi decyzjami nr [...] i [...]. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] ([...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobowiązał E.M.–D. oraz M. i K.O. do przedłożenia, najpóźniej do dnia [...], jednej wspólnej opinii technicznej lub ekspertyzy wyjaśniającej rozbieżności pomiędzy protokołem kominiarskim nr [...] a protokołem kominiarskim [...] oraz pomiędzy ekspertyzą z dnia [...] a ekspertyzą z [...] w zakresie różnych interpretacji sposobu doprowadzenia przewodów kominowych do warunków zgodnych z obowiązującymi przepisami oraz lokalizacji pieca centralnego ogrzewania w piwnicy. W obszernym uzasadnieniu organ I instancji opisał kolejne wydarzenia w sprawie, a nadto stwierdził, że kilkuletni konflikt stron i brak możliwości porozumienia się, a także dobro stron i uzasadnione wątpliwości co do przewodów kominowych i lokalizacji pieca centralnego ogrzewania powodują celowość opracowania jednej wspólnej opinii technicznej lub ekspertyzy wyjaśniającej powstałe rozbieżności. Zażalenie na postanowienie nr [...] wniósł pełnomocnik E.M.–D., J. D. W zażaleniu J.D. imieniem swej mocodawczyni odmówił wykonania dodatkowej ekspertyzy stwierdzając, iż PINB cyt. “zmarnował" już rodzinie dostateczną ilość czasu i oczywistym jest, że przewód oznaczony jako nr [...] jest przewodem dymowym. Twierdzenia Inspektora, iż w protokole kominiarskim przewód ten określony jest jako wentylacyjny jest zdaniem strony cyt. “zwykłym kłamstwem". Nadto zdaniem J.D. poświadczeniem nieprawdy jest protokół sporządzony przez komisję PINB, dotyczący wykonania w całości przez M.O. obowiązku określonego w decyzji nr [...]. W dalszej części zażalenia J.D. podnosi, że decyzja nr [...] w rażący sposób naruszała prawo własności, dokonanie wspólnej ekspertyzy z M. i K.O. jest niemożliwe ponieważ współwłaściciele wyprowadzili się nie podając aktualnego adresu i wynajęli mieszkanie nieznanym osobom, a nadto nie uzyskali oni zgody na użytkowanie lokalu i PINB winien był wymierzyć im karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do zażalenia J.D. dołączył pełnomocnictwo udzielone mu przez żonę do reprezentowania jej przed wszystkimi osobami fizycznymi i prawnymi we wszelkich sprawach, do odbioru wszelkiej korespondencji, przekazów i przesyłek i składania wszelkich oświadczeń woli oraz wiedzy. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu I instancji z dnia [...] i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż współwłaściciele budynku mieszkalnego zostali już wcześniej, postanowieniem nr [...] z dnia [...], zobowiązani do przedłożenia ekspertyzy technicznej przewodów kominowych. Postanowienie to pozostaje nadal w obrocie prawnym. Jeśli zatem dostarczone przez zobowiązanych ekspertyzy i opinie nie odpowiadają sentencji prawomocnego postanowienia albowiem są niekompletne i nie uwzględniają oceny stanu całości obiektu lecz dokonane są odrębnie dla każdego z mieszkań to należy zobowiązanym je zwrócić albo wezwać do ich uzupełnienia. Organ II instancji wskazał także treść artykułu 81 c ust. 1 Prawa budowlanego przewidujący możliwość zlecenia przez organ nadzoru budowlanego wykonanie ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia. W konsekwencji niedopuszczalnym jest ponowne orzekanie o obowiązku dostarczenia ekspertyz w sytuacji gdy ostateczne postanowienie z [...] kwestię tę już rozstrzygnęło. Pismem z dnia [...] E.M.–D., działająca przez pełnomocnika J.D., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie organu II instancji. Skarżąca podniosła, iż postanowienie w rażący sposób narusza jej interesy prawne albowiem wszystkie dostarczone ekspertyzy uwzględniają ocenę stanu technicznego przewodów kominowych na całej ich długości i całego obiektu, żadna wspólna ekspertyza nie wniesie nic nowego do niniejszej sprawy, a nadto PINB dopuścił się cyt. “kłamstw", “potwierdził nieprawdę", “dopuścił się fałszowania dokumentów", dopuścił się też “matactwa", natomiast organ nadrzędny nie przeprowadzając wizji lokalnej czego domagali się E.M.–D. i J.D. cyt. “próbuje zatuszować fałszerstwa PINB". Skarżąca wskazała też, iż od 3 lat Ś.Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ignoruje wnioski o przeprowadzenie kontroli PINB. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej odrzucenie z uwagi na jednodniowe uchybienie terminu do wniesienia skargi. W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 15 września 2006 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał twierdzenia zawarte w skardze, akcentując, że najistotniejszą kwestią jest możliwość popełnienia przestępstwa przez urzędników organu I instancji, co zignorował organ odwoławczy pomimo sygnalizacji. Wskazał nadto m.in., iż w budynku doszło do szeregu zmian, a tym samym odwołanie się do ekspertyz z [...] r. nie jest uzasadnione. Na pytanie Sądu pełnomocnik oświadczył, iż zarzuty dotyczące nieprawidłowych działań ze strony organu odnoszą się do przyjęcia prac dokonanych na podstawie decyzji z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że nie jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności rozważenia wymagała jednak kwestia terminowości złożenia przez pełnomocnika skarżącej skargi do tut. Sądu, zwłaszcza, że w odpowiedzi na skargę organ II instancji uznał, iż skarga została wniesiona z jednodniowym uchybieniem terminu. Analizując stosowne dowody Sąd stwierdził, że pełnomocnik skarżącej odebrał zaskarżoną decyzję organu II instancji w dniu [...] (dowód: data widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji przez J.D.) natomiast skargę nadał on listem poleconym w dniu [...] (dowód: data widniejąca na opatrującym kopertę stemplu pocztowym). W konsekwencji stwierdzić należy, iż skarga została wniesiona w terminie albowiem dzień [...] przypadał na niedzielę, a w myśl art. 83 § 2 p.p.s.a. jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Przystępując natomiast do szczegółowych rozważań odnoszących się do meritum sprawy wskazać należy, iż w myśl art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. 2003, Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. W myśl natomiast ust. 4 cytowanego przepisu w razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia. Wskazać w tym miejscu należy, iż organ administracji, poza oczywistym przypadkiem niezastosowania się osoby zobowiązanej do treści postanowienia, musi stosując tryb określony w ust. 4 w każdym przypadku wykazać, że dostarczone dokumenty niedostatecznie wyjaśniają sprawę. Zwraca się uwagę w doktrynie na to, że biorąc pod uwagę nieostry zakres tej przesłanki, należy przyjąć, iż uzasadnienie takiej czynności organu musi być wyczerpujące – por. T. Asman /w: Prawo budowlane. Komentarz. Red. /Z. Niewiadomski, Warszawa 2006, s. 710. Sąd stwierdza, iż postanowieniem z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D.G. zobowiązał P.M. oraz M. i K.O. do przedłożenia ekspertyzy przewodów kominowych (wentylacyjnych i dymowych) znajdujących się w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr [...] przy ul. K. w D.G. w terminie do [...]. Zarówno M. i K.O. jak też, ze znacznym opóźnieniem w stosunku do ustalonego terminu P.M., ekspertyzy takie przedłożyli. W zależności od treści ekspertyz i ich oceny przez organ I instancji organ ten mógł był uznać je za zadowalające, dostatecznie wyjaśniające powstałe w sprawie wątpliwości, mógł też, po ich zbadaniu, stwierdzić, iż nie wyjaśniają one należycie sprawy. W tym drugim przypadku, w myśl art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego organ I instancji uprawniony był do zlecenia wykonania dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia. Nie był natomiast władny, w miejsce egzekwowania postanowienia pozostającego w obrocie prawnym, do wydania nowego postanowienia, ponownie zobowiązującego strony do przedkładania kolejnych ekspertyz. Do wydania takiego powtórnego orzeczenia brak bowiem stosownej podstawy prawnej w ustawie. W konsekwencji postanowienie z dnia [...], które pomimo pozostawania w obrocie prawnym wcześniejszego postanowienia obligującego strony do przedłożenia ekspertyzy przewodów kominowych po raz wtóry zobowiązuje do przedłożenia tejże dokumentacji musi zostać wyeliminowane z obrotu, a postępowanie zmierzające do wydania takiego postanowienia winno zostać, tak jak uczynił to organ II instancji, umorzone. W tej części zatem zarówno osnowę jak też uzasadnienie zaskarżonego postanowienia organu II instancji uznać należy za prawidłowe. Dodatkowo wskazać jednak też należy, iż oprócz zobowiązania M. i K.O. oraz E.M.-D. do przedłożenia kolejnej ekspertyzy budowlanej przewodów kominowych organ I instancji postanowieniem z dnia [...] zobligował strony także do przedłożenia ekspertyzy wyjaśniającej rozbieżności pomiędzy dwoma protokołami kominiarskimi z [...], do czego w ogóle nie miał podstawy prawnej. Ekspertyzy, do których przedłożenia organ może w trybie art. 81c ust. 2 powołanej ustawy obligować wymienione w art. 81c ustawy osoby odnosić się bowiem mogą do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, nie zaś rozbieżności w kominiarskich protokołach. W tej części postępowanie organu I instancji prowadzące do wydania postanowienia z dnia [...] nr [...] także winno zostać umorzone, jednak z innych przyczyn niż odwołanie się do pozostającego w obrocie postanowienia z [...] (z oczywistych względów nie odnosiło się ono do protokołów kominiarskich pochodzących z okresu późniejszego). Sąd zauważa, że stosownego ustosunkowania się do wskazanej powyżej kwestii zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z uwagi jednak na poprawność osnowy postanowienia organu II instancji wada ta nie wpłynęła na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Odnosząc się z kolei do uwag pełnomocnika skarżącej zgłoszonych w trakcie rozprawy przed tut. Sądem, Sad stwierdził, iż w myśl słów samego pełnomocnika formułowane przez niego zarzuty odnoszą się nie do zaskarżonego postanowienia lecz do przyjęcia prac dokonanych na podstawie decyzji z dnia [...]. Podkreślenia zatem wymaga, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie ocena legalności zaskarżonego przez E.M.-D. postanowienia, natomiast kwestie innych rozstrzygnięć oraz ich realizacji przez osoby i organy nie wchodzą w zakres przedmiotu zaskarżenia i nie mogą być w postępowaniu tym rozpoznawane. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.