I OSK 1019/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.), Sędziowie NSA Zdzisław Kostka, Małgorzata Stahl, Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2257/04 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2005 r. oddalił skargę W. M., wniesioną na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...], nr [...] o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego w zawodowej służbie wojskowej. W uzasadnieniu wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną. Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] wypowiedział skarżącemu W. M. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu zmniejszenia stanu etatowego jednostki wojskowej, w której pełnił służbę i braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1970 r., Nr 10, poz. 55, ze zm.; zwanej dalej ustawą z 1970 r.) oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r., Nr 7, poz. 38, ze zm.; zwanym dalej rozporządzeniem z 1996 r.). Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, Minister Obrony Narodowej opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swej decyzji Minister Obrony Narodowej m.in. stwierdził, że na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr 0 -50/Org./P5 z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie wprowadzenia Terenowego Aparatu Mobilizacyjnego Wojsk Lądowych; jednostka wojskowa, w której żołnierz W. M. pełnił zawodową służbę wojskową, uległa rozformowaniu. Ze względu na brak możliwości wykorzystania oficera w jednostkach wojskowych podległych Dowódcy Wojsk Lądowych podjęto działania zmierzające do pozostawienia oficera w dalszej służbie. Działania te nie przyniosły jednak zamierzonego efektu. Odnośnie do zarzutu braku rozmowy kadrowej, organ odwoławczy stwierdził natomiast, że wypowiedzenie żołnierzowi stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w trybie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1970 r. nie wymaga przeprowadzenia takiej rozmowy. Decyzję Ministra Obrony Narodowej W. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, materialnoprawną podstawę wypowiedzenia skarżącemu W. M. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stanowił art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1970 r., w myśl którego, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Sąd pierwszej instancji przyjął, że obie przesłanki zostały spełnione. Stwierdził, że organ prawidłowo ustalił, że brak było możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe. Stanowisko organu znajduje potwierdzenie w działaniach podjętych przez Departament Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej. Sąd wskazał ponadto na szczególne znaczenie art. 35 § 1 ustawy z 1970 r., zgodnie z którym, żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych w procesie reorganizacji Sił Zbrojnych. W kontekście powołanego przepisu Sąd stwierdził, że do spełnienia przesłanek z art. 78 ust. 2 pkt 2 tej ustawy nie jest wymagana likwidacja konkretnego stanowiska zajmowanego przez żołnierza zawodowego, lecz wystarczające jest zmniejszenie stanu etatowego jednostki wojskowej, w której żołnierz pełnił służbę wojskową. W odniesieniu do skarżącego, Sąd przyjął za udowodnione, że w jednostce wojskowej, w której skarżący pełnił on służbę doszło do zmniejszenia stanu etatowego. Od powyższego wyroku W. M. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazując jako jej podstawy naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1970 r. przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz niezastosowanie art. 78 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy z 1970 r. w związku z § 137 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 1996 r. Zarzucił ponadto naruszenie przepisów o postępowaniu, w szczególności art. 134 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej ppsa) "poprzez niedokonanie rozstrzygnięcia w granicach sprawy, pominięcie oraz nieustosunkowanie się do podnoszonego przez skarżącego zagadnienia, iż pozostawał on na etacie zbiorczym, który to etat zbiorczy, a nie jednostka wojskowa Stawy uległ rozwiązaniu, co miało wpływ na wynik sprawy" oraz art. 113 § 2 ppsa "poprzez zamknięcie rozprawy z jednoczesnym zobowiązaniem organu do przedstawienia Sądowi dokumentu nieznanego skarżącemu". W konkluzji skargi kasacyjnej zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim podkreślić trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w art. 174 ppsa jej podstawami. Przytoczone podstawy kasacyjne determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wychodząc z tego założenia, należy wstępnie podkreślić, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania (art. 174 pkt 1 i 2 ppsa). Jeżeli chodzi o podstawę kasacyjną związaną z ewentualnym naruszeniem przepisów postępowania, to należało uznać, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 134 § 1 ppsa nie znajduje swojego potwierdzenia. Przede wszystkim podkreślić należy, że granice sprawy określa rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji i zarzut nie może swymi ocenami "wkraczać" w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania przed organami administracji. Granice te określają także wydane w sprawie akty. Kwestia jest istotna, gdyż granice sprawy administracyjnej wyznaczają zawsze zakres sądowej kontroli administracji, o którym mowa w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Sąd pierwszej instancji tak pojmowanych granic sprawy nie przekroczył i prawidłowo przyjął, że dotyczą one sprawy wypowiedzenia mjr. W. M. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Inną kwestią są granice rozpoznania skargi przez Sąd pierwszej instancji. Z jednej strony wyznaczone są one przez kryterium legalności działań organu, z drugiej zaś przez całokształt jej prawnych aspektów. Elementy wyznaczające przedmiotowe granice rozpoznania sprawy w żadnym razie nie zostały przez Sąd pierwszej instancji naruszone. Nie doszło też do naruszenia przez ten Sąd drugiego z wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów o postępowaniu. I tak dopuszczenie dowodu uzupełniającego i przeprowadzenie go po zamknięciu rozprawy przewidziane jest w art. 113 § 2 ppsa. Dodać można, że dowód przeprowadzony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny po zamknięciu rozprawy nie wniósł żadnych zmian do ustaleń dokonanych przez organ. Dlatego też, jeżeli nawet dowód ten nie był znany skarżącemu, to przeprowadzenie go z ewentualnym uchybieniem art. 113 § 2 ppsa nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Również chybiony jest zarzut skargi kasacyjnej, że skarżący "pozostawał na etacie zbiorczym", w związku z czym Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1970 r. i niezastosowanie art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 1970 r. W związku z tym zarzutem należy zauważyć, że żołnierze zawodowi tworzą kadrę zawodową sił zbrojnych, która składa się, jak wynika to z powołanej wyżej ustawy z 1970 r., z trzech korpusów, a mianowicie: oficerów, chorążych i podoficerów zawodowych. Korpusy te dzielą się z kolei na korpusy osobowe oraz (z wyjątkiem korpusu osobowego generałów i admirałów) na grupy i specjalności wojskowe. Tworzenie i znoszenie korpusów osobowych należy do kompetencji Ministra Obrony Narodowej, który ustala także ich podział na grupy i specjalności wojskowe oraz określa zasady zaliczania żołnierzy do poszczególnych korpusów osobowych, grup i specjalności. Jedna z charakterystycznych cech zawodowej służby wojskowej jest jej pełnienie na określonym stanowisku służbowym – etacie. Żołnierz zawodowy może zajmować jedno stanowisko służbowe i pozostawać tylko na jednym etacie. Poza sytuacjami szczególnymi pozostawiania bez przydziału służbowego (np. pozostawianie w dyspozycji szefa Departamentu Kadr MON), każdego żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe, przewidziane w etacie danej jednostki wojskowej. Skarżący W. M. został wyznaczony na stanowisko służbowe - Starszego Oficera - Terenowy Aparat Mobilizacyjny – KOW – Wląd (stopień etatowy: major/podpułkownik z zaszeregowaniem do stopnia etatowego podpułkownika, specjalność wojskowa: 49701; grupa uposażenia U:18). Z takiego stanu rzeczy wynika, że skarżący zajmował określone wyżej stanowisko służbowe wraz z etatem pełnionym we wskazanej jednostce wojskowej. Przez "jednostkę wojskową" rozumie się miejsce pełnienia służby przez żołnierza zawodowego. Pojęcie to ma szerokie znaczenie obejmuje bowiem wszystkie jednostki organizacyjne podległe Ministrowi Obrony Narodowej, do których mogą być skierowani żołnierze zawodowi do pełnienia służby. "Etat zbiorczy", na który skarżący wskazuje, został utworzony i zniesiony przez Ministra Obrony Narodowej. Był on ściśle związany z podziałem organizacyjnym całej kadry zawodowej Sił Zbrojnych. Zniesienie tego etatu spowodowało rozformowanie jednostki, w której służbę pełnił i był na etacie skarżący. W związku oparciem skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia prawa materialnego w obu jego postaciach przewidzianych w art. 174 pkt 1 ppsa (przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie) podkreślić trzeba, że skarżący przede wszystkim miał na względzie tę postać naruszenia prawa materialnego, która wyraża się pominięciem obowiązującego przepisu. W szczególności chodziłoby tu o art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 1970 r., który powinien być, według skarżącego, zastosowany w niniejszej sprawie. Wadliwość tej postaci naruszenia prawa sprowadza się więc w istocie do zarzutu wadliwego wyboru przez sąd orzekający normy prawnej z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1970 r., a to wobec rzekomo mylnej subsumcji. Taka sytuacja wobec prawidłowo ustalonego stanu faktycznego przez Sąd pierwszej instancji jednakże nie ma miejsca. Dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego skarżącemu nastąpiło z przyczyn wymienionych w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1970 r., gdyż wystąpiły przesłani przewidziane w tym przepisie do wypowiedzenia stosunku służbowego. Jednostka wojskowa, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową uległa rozformowaniu i zmniejszył się tym samym stan etatowy oraz brak było możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.