II SA/Po 735/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia NSA Barbara Kamieńska /spr./ Protokolant sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; o d d a l a s k a r g ę /-/ St.Małek /-/ J.Szaniecka /-/ B.Kamieńska Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta pismem z dnia [...]r. zawiadomił E. K. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie legalności zabudowy jego nieruchomości położonej przy ul. [...] nr [...] i [...] w P. (działki o numerach ewidencyjnych [...] i [...] obręb J.) i w toku tego postępowania wydał dnia [...]r., na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016), postanowienie o wstrzymaniu budowy budynku parterowego o wymiarach 15,27 m x 8,22 m na działce nr geod. [...] i o nałożeniu na E. K. obowiązku przedstawienia w terminie 120 dni od dnia, w którym ten akt stanie się ostateczny: oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zaświadczenia o zgodności wykonywanych robót z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz czterech egzemplarzy projektu budowlanego wykonanego przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane i należącą do izby samorządu zawodowego, wraz z opiniami, uzgodnieniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przedmiotowy budynek, w którym mieści się lokal użytkowy - zakład fryzjerski, wybudował samowolnie w [...]r. ówczesny właściciel nieruchomości B. K., ale nie można kierować żadnych nakazów w stosunku do inwestora, bowiem sprzedał on nieruchomość w dniu [...]r. synowi E. K. W obowiązującym do końca 2003 r. miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta P. uchwalonym 6 grudnia 1994 r. przedmiotowa nieruchomość była położona na terenie oznaczonym symbolem III MB3.m3 (teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczalną lokalizacją nieuciążliwych usług jako funkcją uzupełniającą dla mieszkalnictwa) zaś południowa część działki przeznaczona była pod komunikację kk2 (teren przeznaczony pod realizację usług komunikacyjnych - pod projektowaną linię kolejową B.-W.). Organ orzekający uznał, że wobec utraty ważności tego planu, doprowadzenie samowolnie pobudowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem wymaga odniesienia się do innych aktów prawnych, w szczególności do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 maja 1999 r. w sprawie określenia odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew lub krzewów, elementów ochrony akustycznej, wykonywania robót ziemnych, budynków lub budowli w sąsiedztwie linii kolejowych oraz sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych i pasów przeciwpożarowych oraz ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Zdaniem organu, funkcja użytkowa budynku (salon fryzjerski) nie jest sprzeczna z przepisami o planowaniu przestrzennym, ani nie zostały naruszone odległości budynku od obszaru kolejowego i osi skrajnego toru kolejowego. W wykonaniu powyższego postanowienia E. K. złożył dnia [...]r. dokumentację powykonawczą budynku mieszczącego salon fryzjerski wraz z zaświadczeniem Prezydenta Miasta z dnia [...]r. stwierdzającym, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta z 1994 r. utracił moc z dniem [...] stycznia 2004 r., na obszarze, na którym położona jest nieruchomość "aktualnie nie obowiązuje i nie jest opracowywany żaden plan miejscowy, a dla obiektów zlokalizowanych na działkach nr [...] i [...] nie wydano decyzji o warunkach zabudowy". W złożonej dokumentacji organ dopatrzył się nieprawidłowości i wydał ją projektantowi celem uzupełnienia. Następnie E. K. złożył drugie zaświadczenie Prezydenta Miasta dotyczące budynku o funkcji salonu fryzjerskiego stwierdzające, że przedmiotowa zabudowa usytuowana jest na działce nr [...] obręb J., która według miejscowego planu z 1994 r. położona była na terenie oznaczonym symbolem kk2 i II MB7.m3. Symbol kk2 oznacza teren stacji i linii kolejowych, zaś symbol II MB7.m3 - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, usytuowany w rejonie osiedli mieszkaniowych o różnej formie intensywności, w strefie intensywnego zagospodarowania mieszkaniowego i produkcyjno-magazynowego. Maksymalna powierzchnia zabudowy każdej działki osobno wynosi 25 % powierzchni dla działek o powierzchni do 600 m2 i do 20 % powierzchni dla działek większych. Dla terenu m3 dopuszcza się wprowadzenie nieuciążliwych usług, jako funkcji uzupełniającej mieszkalnictwo. Obiekty usługowe, ewentualnie garaże i budynki gospodarcze nie mogą przekroczyć łącznie 40 m2 powierzchni zabudowy, a także nie mogą powodować przekroczenia określonego % zabudowy; wysokość pomieszczeń - 2,5 m) z wyłączeniem handlu. "Powierzchnia zabudowy obiektem handlowym i zakładem fryzjerskim przekracza określoną planem powierzchnię zabudowy dla funkcji handlowej i usługowej, tj. 40 m2. Łączna zabudowa działki [...] przekracza także określony planem % zabudowy, zatem całość zabudowy na tej działce jest niezgodna z zapisem przytoczonego powyżej planu". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta decyzją z dnia [...]r. - wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 prawa budowlanego ) Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) - nakazał E. K. rozbiórkę budynku parterowego o wymiarach 15,27 x 8,22 m, zlokalizowanego na posesji przy ul. [...] działka nr [...]. Organ orzekający podkreślił, że obowiązki nałożone postanowieniem z dnia [...]r. uwzględniały fakt wygaśnięcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 1994 r. Dlatego wymagano od właściciela zaświadczenia o zgodności wykonanych robót z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. "Mając na względzie słuszny interes strony oraz uprawnienia właścicielskie, które to zapewniają możliwość zabudowy własnej działki, między innymi w sposób zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, organ nadzoru budowlanego dopuściłby i uznał za wystarczające zaświadczenie o zgodności wykonanych robót w chwili ich wykonania, z obowiązującym wówczas miejscowym planem (...) uznając, że plan jest szczególnym przepisem dotyczącym planowania i zagospodarowania przestrzennego". Skoro jednak zaświadczenie Prezydenta Miasta z dnia [...]r. stwierdziło, że już nawet w dacie popełniania samowoli budowa salonu fryzjerskiego była sprzeczna z planem - samowola ta nie może zostać zalegalizowana. W tej sytuacji organ orzekający uznał za niecelowe dalsze uzupełnianie złożonego przez właściciela projektu budowlanego. E. K. wniósł odwołanie od tej decyzji podkreślając, iż chodzi o legalizację samowoli budowlanej, której dopuścił się jego ojciec B. K. jeszcze przed sprzedażą skarżącemu działek. Zarzucił, że nałożono na niego obowiązki, których nie mógł wykonać. W chwili wydawania postanowienia w trybie art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego wiedział o wygaśnięciu planu miejscowego z 1994 r., a zatem nie mógł odwoływać się do tego planu tylko dlatego, że obowiązywał w dacie popełnienia przez ojca samowoli budowlanej. Poza tym niekorzystne dla niego zaświadczenie Prezydenta Miasta z dnia [...]r. nie uwzględniało, że działki nr [...] i [...] (teren inwestycji) stanowią całość i mają powierzchnię 1.973 m2 (nr [...] - 1013 m2 + nr [...] - 960 m2). Na działce nr [...] znajduje się budynek parterowy o wymiarach 15,27 x 8,22 m + 125,5 m2 oraz część obiektu mieszkalnego, który wraz ze sklepem położone są na działkach [...] i [...]. Każda z działek, z uwagi na powierzchnię zabudowy może mieć 25 % zabudowy. Zabudowa zakładu fryzjerskiego "to jedynie 12 % zabudowy z powierzchni działki [...]". Odwołujący kwestionował też obciążenie go obowiązkiem przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu "bo przecież takiej decyzji nie uzyskam dla inwestycji zrealizowanej". Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, że ponieważ skarżący nie przedstawił w wyznaczonym terminie dokumentów wymienionych w postanowieniu legalizacyjnym organ pierwszej instancji był zobligowany przepisem art. 48 ust. 4 prawa budowlanego do wydania nakazu rozbiórki. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej do Sądu przez E. K. Skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Stosownie do przepisu art. 48 ust. 2 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania przez organ nadzoru budowlanego I instancji postanowienia z dnia [...]r., możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej istniała wtedy, gdy budowa była zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodność stwierdza organ właściwy w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu przez wydanie stosownego zaświadczenia. Zgodność wybudowanego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - można wykazać legitymując się decyzją ustalającą warunki zabudowy (art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r. - Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Dlatego w noweli do prawa budowlanego z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz.U. Nr 93, poz. 888) nadano przepisowi art. 48 ust. 2 brzmienie podkreślające, że możliwość wstrzymania robót budowlanych i przystąpienia do legalizacji istnieje, jeżeli budowa obiektu budowlanego, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w szczególności: 1/ ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo 2/ ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zatem, co przeoczył skarżący wytykając nałożenie na niego niemożliwego do spełnienia - po dokonaniu samowoli budowlanej - obowiązku przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, możliwość okazania się taką decyzją występuje tylko wtedy, gdy inwestor uzyskał wcześniej decyzję o warunkach i na decyzji tej poprzestał, rozpoczynając budowę bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Takie sformułowanie przepisów art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji wyklucza możliwość uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w trakcie postępowania dotyczącego samowoli budowlanej (patrz Prawo budowlane - Komentarz Z.Kostki "oddk" Gdańsk 2005 r. strona 128). Jest poza sporem, że ojciec skarżącego B. K. wybudował przedmiotowy obiekt w 2000 r. nie tylko bez pozwolenia na budowę, ale i bez uprzedniego uzyskania na tą inwestycję decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jak wynika z materiału zgromadzonego w teczce nr 2 akt organu I instancji - właścicielom sąsiednich działek nr [...] i [...] T. i B. małżonkom S. oraz J.S. decyzją ostateczną z 1996 r. odmówiono ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu położonego przy ul. [...] dla budowy budynku mieszkalnego bliźniaczego wraz z warsztatem (k. 16 i 42 tychże akt). Na terenie działek położonych przy ul. [...] i [...] zamierzał wznieść obiekty budowane dla swojej firmy E. S. - właściciel Przedsiębiorstwa "A", ale tego rodzaju proponowane zainwestowanie zostało zaopiniowane negatywnie ze względu na jego sprzeczność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z 1994 r. (k. 30 i 32 tychże akt administracyjnych). B. K. po kupnie działek położonych przy ul. [...] i [...] nie wystąpił o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla obiektu budowlanego będącego przedmiotem niniejszego postępowania, lecz pismem z dnia [...]r. (k. 52 i 53 teczka z akt admin. I instancji) zgłosił zamiar ustawienia tam od [...]r. na 120 dni tymczasowych obiektów budowlanych - namiotów plandekowo-foliowych, które zamierzał wykorzystać jako powierzchnię wystawienniczą sprzętu ogrodowego i basenów kąpielowych. Reasumując uznać należy, że samowolne zrealizowanie w takich okolicznościach zupełnie innego obiektu, którego lokalizacji na tym terenie ówcześnie obowiązujący plan nie dopuszczał i co do którego, przed przystąpieniem do budowy, B. K. nie uzyskał decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu - nie może zostać zalegalizowane tylko dlatego, że plan ten wygasł z końcem 2003 r. Nadal istnieje przeszkoda w postaci braku ostatecznej, w dniu wszczęcia niniejszego postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wobec braku zgodności samowolnie zrealizowanego przez ojca skarżącego B. K. obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, orzeczenie nakazu rozbiórki nie narusza przepisu art. 48 ust. 1 prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Ponieważ inwestor sprzedał nieruchomość skarżącemu i utracił tytuł prawny do obiektów budowlanych, które zbudował - słusznie organy obu instancji jako adresata decyzji rozbiórkowej wskazały skarżącego - aktualnego właściciela (art. 52 prawa budowlanego). Skarżący, jak wynika z § 2 umowy notarialnej kupna-sprzedaży z dnia [...]r. rep. not. [...] nr [...], nabył nieruchomość ze środków pochodzących ze swego majątku odrębnego a w jego małżeństwie panuje ustrój rozdzielności majątkowej. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/ St.Małek /-/ J.Szaniecka /-/ B.Kamieńska MK