II SA/Gd 100/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant Marta Went po rozpoznaniu w 31 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 6 grudnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia 29 lipca 2004 r., powołując się na przepisy art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) oraz art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (jedn. tekst Dz.U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.), po wznowieniu postępowania na wniosek E. F., w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego samego organu z dnia 9 lipca 2001 r. 1. uchylił własną decyzję z dnia 9 lipca 2001 r. nakazującą rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego przy ul. [...] w G. 2. orzekł o braku podstaw do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego przy ul. [...] w G. w trybie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że strony postępowania wszczętego na wniosek H. W, tj. E. F. i R. G., będący współwłaścicielami nieruchomości, na której znajduje się rozbudowany w warunkach samowoli budowlanej budynek mieszkalny, nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym opisaną wyżej ostateczną decyzją z dnia 9 lipca 2001 r. Organ administracji wskazał, że adres współwłaścicielki nieruchomości E. F. był łatwy do ustalenia, gdyż już z adnotacji poczty wynikało, że decyzja organu pierwszej instancji o nakazie rozbiórki została doręczona innej osobie o takim samym nazwisku, lecz zamieszkałej w G. przy ul. [...] , podczas gdy E. F. zamieszkiwała w G. przy ul.[...]. Ta okoliczność była przesłanką wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co było podstawą wydania przez organ pierwszej instancji w dniu 4 lutego 2002 r. postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej opisaną wyżej ostateczną decyzją INB w G. z dnia 9 lipca 2001 r., na podstawie art. 150 § 1 i art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Po wznowieniu postępowania organ pierwszej instancji wydał kolejną decyzję z 27 maja 2002 r., którą na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 146 k.p.a. orzeczono, iż decyzja z 9 lipca 2001 r. o nakazie rozbiórki została wydana z naruszeniem prawa, gdyż nie wszystkie strony brały udział w postępowaniu oraz o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogła zapaść jedynie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji z 9 lipca 2001 r. Po rozpoznaniu odwołania H. W. od tej decyzji WINB w G. decyzją z 28 października 2002 r. uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, wskazując w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do tego, czy decyzja nakazująca rozbiórkę części przedmiotowego budynku jest zgodna z prawem. Organ odwoławczy wyraził pogląd, że usytuowanie rozbudowanej części domu nie naruszałoby przepisów warunków technicznych w przypadku gdyby dobudowana ściana spełniała warunki wymagane dla ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Podstawowe znaczenie dla możliwości orzeczenia nakazu rozbiórki miałaby nie odległość rozbudowanej części budynku w stosunku do obiektu na sąsiedniej działce, lecz charakter rozbudowanego obiektu (zbudowanego z materiałów niepalnych). Analizując ponownie sprawę oraz określone w art. 37 ust. 1 i 2 ustawy podstawy wydania nakazu rozbiórki INB w G. wskazał, że: 1. przedmiotowy obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z ustaleniami planu miejscowego przeznaczony był pod mieszkalnictwo o niskiej intensywności z możliwością działalności gospodarczej nieuciążliwej (symbol w planie 8.1-4 B2Mn Ue, Og). Aktualnie na tym obszarze nie obowiązuje plan miejscowy. 2. Rozbudowa samowolnie część budynku usytuowana jest jedną ścianą na granicy z sąsiednią działką. Należało zatem ocenić, czy ściana ta spełnia warunki określone dla ściany oddzielenia przeciwpożarowego. W sprawie tej zwrócono się do Komendy Miejskiej PSP o wydanie opinii, z której wynika, że ściana spełnia wymagania oddzielenia przeciwpożarowego, co oznacza, że takie usytuowanie budynku nie narusza warunków technicznych obowiązujących w czasie budowy. Z tych też przyczyn organ pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw do wydania nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanej przybudówki na podstawach określonych w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. H. W. wniósł odwołanie od tej decyzji, w którym zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a., z uwagi na niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, iż nie było samowoli budowlanej, a rozpoczęta budowa obiektu zrealizowana została na podstawie pozwolenia na budowę. Skarżący prezentował pogląd, że organy administracji nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do wydania decyzji (art. 7 k.p.a.). Realizacja przedmiotowej rozbudowy nastąpiła bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a zatem dla wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego konieczne było spełnienie dwóch przesłanek: • rozpoczęcie budowy bez pozwolenia • realizacja obiektu lub jego części na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę lub przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę, zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Odwołujący się wskazywał, że zgodnie z przepisami warunków technicznych minimalna odległość między budynkami winna wynosić 3 m. H. W. prezentował pogląd, że brak było podstaw do przyjęcia, iż nie wszystkie strony postępowania brały w nim udział. Świadczyć miało o tym pismo z dnia 19 września 2001 r., które załączono do odwołania. Nie uwzględniając tego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., zaskarżoną decyzją z dnia 6 grudnia 2004 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. w związku z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. utrzymał w całości zaskarżoną decyzję, podzielając jej podstawy faktyczne i prawne. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania WINB w G. wskazał, że skoro samowolna rozbudowa przedmiotowego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w G. przeprowadzona została w 1978 r., to w sprawie tej, dotyczącej podstaw nakazu rozbiórki mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Nakaz rozbiórki orzeczony ostateczną decyzją organu pierwszej instancji z dnia 9 lipca 2001 r. oparty był na przepisie art. 37 ust. 1 pkt 2 tego Prawa, stanowiącym, że obiekty budowlane lub ich części podlegają przymusowej rozbiórce, gdy organ administracji stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Dokonana samowolnie rozbudowa jest konstrukcji murowanej i usytuowana jedną ze ścian na granicy z sąsiednią działką i w odległości 1,1 m od istniejącego budynku drewnianego na sąsiedniej działce przy ul. [...] w G. Uzupełniony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy w postaci opinii właściwego organu SP w G. wykazał, że ściana usytuowana na granicy spełnia wymagania ściany oddzielenia pożarowego, a dokonana samowolnie rozbudowa nie naruszała przepisów pożarowych obowiązujących w dacie jej wykonania. Chodzi tutaj w szczególności o zarządzenie nr 130 Ministra Budownictwa i Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. Nr 10, poz. 44). Organ odwoławczy wskazał, że skoro rozbudowa budynku mieszkalnego nie stwarza zagrożenia pożarowego, a zatem nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, to brak było przewidzianych w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. podstaw do wydania nakazu rozbiórki. Uzasadniało to rozstrzygnięcie sprawy na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., to jest uchylenia decyzji dotychczasowej oraz ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy poprzez odmowę wydania nakazu rozbiórki. H W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w której zarzucając naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7 i 77 k.p.a. z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do wydania nakazu rozbiórki rozbudowanej części obiektu istniejącego na nieruchomości przy ul. [...] w G. W skardze zarzucono również naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. z uwagi na wydanie postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki w decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo WINB w G. wyjaśnił, że istniały w tej sprawie przesłanki wznowieniowe, gdyż E. F., której adres był znany nie zawiadamiana była o czynnościach organu administracji, zgodnie z wymaganiami k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie wyjaśnić należy skarżącemu, że sprawa dotycząca sprostowania oczywistej omyłki w decyzji organu pierwszej instancji była przedmiotem jego odrębnej skargi rozpoznanej pod sygn. akt II SA/Gd 890/05. Nie może być zatem ponownie przedmiotem rozstrzygnięcia w tej sprawie. Okoliczności faktyczne sprawy są w istocie bezsporne, a wynika z nich, że samowolnej rozbudowy budynku istniejącego na nieruchomości przy ul. [...] w G. dokonał R. G. wraz z ojcem skarżącego W. W. (por. pisma skarżącego k. 10, 28 oraz 43 akt organu pierwszej instancji). Jednym z inwestorów był zatem R. G., do którego ten nakaz rozbiórki winien być skierowany w pierwszej kolejności. Wynika to z treści art. 38 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz art. 52 aktualnie obowiązującego Prawa budowlanego. Nieruchomość, na której zrealizowano samowolę budowlaną stanowi współwłasność H. W., E. F. i R. G., a istota sprawy sprowadzała się do cywilnoprawnego sporu o podział spadku (zniesienie współwłasności nieruchomości), który to spór zawisł przed Sądem Rejonowym w G. i jest zawieszony do czasu rozpatrzenia niniejszej sprawy w postępowaniu administracyjnym. Oczywiście bezzasadny jest zarzut skargi, że brak było podstaw do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu pierwszej instancji z dnia 9 lipca 2001 r. o nakazie rozbiórki opisanej wyżej samowoli budowlanej w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że udziału w tym postępowaniu nie brała nie tylko E. F., ale przede wszystkim R. G., który nie był zawiadamiany o żadnych czynnościach oraz któremu nie doręczano żadnych decyzji w tej sprawie. Potwierdzają to zwrotki znajdujące się na kartach:18 (adresat wyprowadził się), k.20 i 32 (adnotacja poczty: adresat nie mieszka), k. 62 (adnotacja: sprawa nie dotyczy tego R. G.) i k. 68 (adnotacja: "nie ta osoba"). R. G., to jest jeden ze sprawców samowoli budowlanej, udzielił formalnego pełnomocnictwa do reprezentowania go w tej sprawie dopiero w postępowaniu przed sądem radcy prawnemu G. L. Stosownie do art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. W sprawie oceny istnienia podstaw do wydania nakazu rozbiórki rozbudowanej części istniejącego obiektu budowlanego ma zatem zastosowanie przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), stanowiący, że organ administracji wydaje nakaz przymusowej rozbiórki w sytuacji, gdy zrealizowany samowolnie obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Organy obydwu instancji dokonały prawidłowej oceny, że brak jest przesłanek do wydania nakazu rozbiórki rozbudowanej części budynku mieszkalnego, w sytuacji, gdy nie powoduje on zagrożenia pożarowego, a zatem niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia i nie pogarsza warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przedmiotowy obiekt budowlany znajduje się bowiem na terenie przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe z możliwością usług uciążliwych, a jego rozbudowa nie wywołała w istocie żadnych zmian w stanie technicznym rozbudowywanego obiektu i jego wpływu na otoczenie. Skarga oparta była na przekonaniu skarżącego, że sam fakt samowoli budowlanej, wykonanej w 1978 r. przez ojca skarżącego i R. G., jest wystarczającą przesłanką do wydania nakazu rozbiórki. Wynika z niej również, że "od 11 lat nikt ze współwłaścicieli nie jest zainteresowany zalegalizowaniem tego obiektu, który nie nadaje się w ogóle do zamieszkania" (por. k 4 skargi). Można zatem przyjąć, że kolejna sprawa administracyjna zainicjowana przez współwłaścicieli budynku jest w istocie próbą przeniesienia do postępowania administracyjnego cywilnoprawnego sporu o podział spadku. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę, jako pozbawioną podstaw prawnych.