III SA/Wa 582/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno, Asesor WSA Hieronim Sęk (spr.), Protokolant Barbara Czyżewska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 maja 2006 r. sprawy ze skargi D. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2005 nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W., działając na podstawie art. 169 § 1 w związku z art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; powoływanej dalej jako "ord. pod.") stwierdził niedopuszczalność odwołania z dnia [...] listopada 2005 r. wniesionego przez A. K. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] października 2005 r. w sprawie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej D. N. - członka zarządu "O." Sp. z o.o. w W. z tytułu podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2000 r., odsetek za zwłokę oraz kosztów postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż od decyzji z dnia [...] października 2005 r. wniesione zostało odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., które podpisała A. K. jako pełnomocnik D. N. Z uwagi na brak w aktach sprawy oryginału lub odpisu pełnomocnictwa oraz na to, że powyższe odwołanie wniosła osoba nie umocowana z mocy prawa do reprezentowania podmiotu jakim jest D. N., Dyrektor Izby Skarbowej w W. wezwał A. K. pismem z dnia 30 listopada 2005 r. do dostarczenia pełnomocnictwa do wniesienia odwołania, w terminie 7 dni. Pismo zawierało pouczenie, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Dalej organ odwoławczy stwierdził, iż wezwanie zostało doręczone w dniu 5 grudnia 2005 r., zatem termin 7-dniowy do usunięcia braku jakim jest pełnomocnictwo, upłynął w dniu 12 grudnia 2005 r. A. K. do tego dnia nie przedłożyła pełnomocnictwa. Mając powyższe na uwadze oraz upływ terminu wyznaczonego do uzupełnienia braku Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Pismem z dnia 12 stycznia 2006 r. złożono skargę na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 121 § 1 i art. 122 ord. pod., polegające na wydaniu zaskarżonego postanowienia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, zgodnie z którym w aktach sprawy brak było oryginału lub odpisu pełnomocnictwa do złożenia odwołania od ww. decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż pełnomocnik D. N. (A. K.), działając na podstawie pełnomocnictwa z dnia 26 września 2005 r., złożonego w [...] Urzędzie Skarbowym W. w dniu [...] października 2005 r., złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, zawierając w nim także wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. W sprawie wstrzymania wykonania decyzji został potraktowany zarówno przez organ pierwszej instancji, jak i przez organ odwoławczy jako osoba w sposób prawidłowy umocowana do działania w oparciu o wskazane pełnomocnictwo. Natomiast w postępowaniu odwoławczym organ uznał, że w aktach sprawy brak jest stosownego pełnomocnictwa. Nie wyjaśnienie zatem stanu faktycznego w zakresie istniejącego pełnomocnictwa zawierającego umocowanie do wniesienia odwołania oraz naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych z uwagi na różne traktowanie tego samego pełnomocnictwa w ramach rozpatrywania podania zwierającego wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji oraz odwołanie, stanowi w ocenie wnoszącego skargę podstawę do uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia. W skardze zawarto również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa sądowego według norm przypisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, iż w jego ocenie pełnomocnictwo z dnia [...] września 2005 r., znajdujące się w aktach administracyjnych tej sprawy, dotyczyło wyłącznie reprezentowania D.N. przed [...] Urzędem Skarbowym W. Dodał, że w aktach sprawy dotyczącej postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, znajdowało się pełnomocnictwo z dnia [...] listopada 2005 r., którym D. N. upoważnił A. K. do reprezentowania go w tymże postępowaniu. Pełnomocnictwo to wpłynęło do [...] Urzędu Skarbowego W. w dniu [...] grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługiwała na uwzględnienie. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W myśl art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w powyższych ramach prawnych należało stwierdzić, że nie odpowiada ono prawu. W sprawie będącej przedmiotem skargi, odmiennie niż podniesiono w skardze, organ odwoławczy nie kwestionował, że istniało pełnomocnictwo z dnia 26 września 2005 r., w którym D. N. udzielił pełnomocnictwa A. K. do reprezentowania go "(...) w postępowaniu podatkowym przed [...] Urzędem Skarbowym W., wszczętym na podstawie postanowienia z dnia [...] września 2005 r. (nr [...]), w tym w szczególności do składania i przyjmowania w tym postępowaniu wszelkich oświadczeń i wyjaśnień oraz do przeglądania akt.". W aktach administracyjnych sprawy znajduje się oryginał tego pełnomocnictwa, opatrzony prezentatą [...] Urzędu Skarbowego W. z datą 27 września 2005 r. (karta 7). Zarzut skargi w tym zakresie nie sposób wiec było uznać za zasadny. Problematyczne w sprawie stało się natomiast, czy pełnomocnictwo to uprawniało również A. K. do złożenia odwołania w imieniu D. N. od decyzji wydanej w postępowaniu wszczętym postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. W ocenie Sądu stwierdzić należało, wbrew temu co przyjął organ odwoławczy, iż wskazane pełnomocnictwo dawało taką możliwość. Podkreślić bowiem należy, że jeśli strona nie składa odwołania to postępowanie podatkowe przed organem pierwszej instancji toczy się do momentu wydania decyzji w sprawie, w której postępowanie to zostało wszczęte. Jeżeli natomiast odwołanie zostaje złożone, wówczas postępowanie podatkowe w tej samej sprawie przed organem pierwszej instancji toczy się również po jej wydaniu w ramach instytucji tzw. autokontroli decyzji, uregulowanej w art. 226 § 1 ord. pod. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli organ podatkowy, który wydał decyzję, uzna, że odwołanie wniesione przez stronę zasługuje na uwzględnienie w całości, wydaje nową decyzję, którą uchyla lub zmienia zaskarżoną decyzję. Postępowanie autokontrolne prowadzi więc organ pierwszej instancji. Odwołanie nie jest bowiem środkiem prawnym o charakterze bezwzględnie dewolutywnym, gdyż w ujęciu komentowanego przepisu wniesienie odwołania powoduje przeniesienie sprawy zakończonej decyzją nieostateczną do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy tylko wówczas, gdy organ pierwszej instancji, w ramach własnego postępowania, nie uwzględni odwołania w całości. Nie budzi zatem wątpliwości, iż ten etap postępowania z wniesionym odwołaniem odbywa się przed organem pierwszej instancji. W konsekwencji nie można przyjąć, iż pełnomocnictwo zawierające upoważnienie A. K. do reprezentowania D. N. "w postępowaniu podatkowym przed [...] Urzędem Skarbowym W." (podkreśl. Sądu) nie dawało uprawnienia do wniesienia odwołanie od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji (organem tym był Naczelnik wskazanego Urzędu Skarbowego i on prowadził postępowanie; w takim znaczeniu pełnomocnictwo było trochę nieprecyzyjne). Skoro postępowanie samokontrolne toczy się przed organem pierwszoinstancyjnym, a jest ono uruchamiane odwołaniem, to tym samym pełnomocnictwo upoważniające do działania w postępowaniu przed organem pierwszej instancji zawiera w sobie in plicite upoważnienie do złożenia odwołania, chyba że inaczej zastrzeżono w treści samego pełnomocnictwa. W rozpoznanej sprawie pełnomocnictwo z dnia 26 września 2005 r. nie zwierało wyłączenia w zakresie możliwości wniesienia odwołania (wskazywało jedynie przykładowe czynności, które mogły być w ramach pełnomocnictwa realizowane). W takim stanie rzeczy udzielone pełnomocnictwo kończyło się na czynności złożenia odwołania – włącznie z tą czynnością, a dalsze reprezentowanie D. N. przez A. K. w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. wymagało dodatkowego pełnomocnictwa upoważniającego do reprezentowania w postępowaniu odwoławczym (drugoinstancyjnym). Dodać bowiem należy, iż postępowanie przed organem odwoławczym rozpoczyna się dopiero w dniu otrzymania przez ten organ odwołania (art. 139 § 3 ord. pod.). Wobec powyższego stwierdzić należało, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. bezpodstawnie wystosował wezwanie z dnia [...] listopada 2005 r. do przedłożenia pełnomocnictwa upoważniającego do wniesienie odwołania przez A. K. w imieniu D. N., czym naruszył art. 169 § 1 w związku z art. 137 § 3 ord. pod. W konsekwencji brak było także podstaw do nierozpatrzenia wniesionego odwołania. Doszło zatem również do naruszenia zasad ogólnych postępowania podatkowego, tj. zasady praworządności, zaufania do organów podatkowych, szybkości i prostoty postępowania (art. 120, art. 121 § 1 i art. 125 § 1 ord. pod.). Z tej przyczyny tylko już na marginesie można zwrócić uwagę, iż organ odwoławczy stosując art. 169 § 1 ord. pod. w razie nie usunięcia braków formalnych podania, rozstrzyga w ramach tego przepisu, tj. wydaje postanowienie, o którym mowa w § 4 tego przepisu, nie zaś postanowienie przewidziane w art. 228 § 1 pkt 1 ord. pod. Sąd uwzględniając skargę na decyzje lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, tzn. inne niż naruszenie prawa procesowego uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego albo stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, na podstawie art. 152 p.p.s.a., czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnośnie zwrotu kosztów, Sąd zauważa, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, oraz wynagrodzenie pełnomocnika – w rozpoznanej sprawie radcy prawnego (art. 205 § 2 w związku z § 3 p.p.s.a.). Wysokość wpisu wynikała z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) i wynosiła 100 zł – od skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym. Natomiast wynagrodzenie radcy prawnego ustalono zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w kwocie 240 zł – w pozostałych sprawach w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy zasądzając kwotę 340 zł.