II SA/Po 1189/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Protokolant sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 355,- zł (trzysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ W. Batorowicz /-/ E. Brychcy /-/ A. Łaskarzewska Postanowieniem z [...] lipca 2005 r. Starosta P. orzekł o nieuzgodnieniu warunków lokalizacji inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie stopnia wodnego w km 40 + 440 na rzece G. w m. K. przez inwestora J. W. . Orzeczenie zapadło na podstawie art. 106 § 5 kpa, art. 48 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627) i § 3 ust. 1 pkt 62 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 z 2004 r. ze zm.). Z uzasadnienia decyzji wynikało, że zapadło ono w wyniku wystąpienia przez Wójta Gminy S. o zaopiniowanie projektowanej inwestycji przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Starosta wskazał na brak jasności w zakresie toczącego się postępowania w związku z istnieniem dwóch wniosków tj. wniosku z [...] lipca 2003 r. w sprawie wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz wniosku tego samego inwestora z [...] kwietnia 2005 r. obejmującego tą samą inwestycję lecz zmienionego przez kwalifikację wniosku jako wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego dla przedsięwzięcia polegającego na budowie stopnia wodnego na rzece G. w km 40 + 440 w miejscowości K. gm. S.. Wójt Gminy S. potraktował drugi wniosek jako wniosek nowy. Dokonując analizy i oceny przedstawionego "Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko" Starosta stwierdził istotne braki w zakresie charakterystyki użytków rolnych, określenia rodzajów prowadzonych upraw, podania właścicieli lub użytkowników gruntów, oznaczenia na mapie obszarów leśnych, na których miałaby nastąpić poprawa stosunków wodnych. Za nieprzekonywujące organ uznał twierdzenia zawarte w raporcie, iż spiętrzenie wody w zbiorniku spowoduje podniesienie się poziomu wód gruntowych na przyległych terenach, co będzie skutkować poprawą ich jakości, gdyż o klasie bonitacyjnej gleb decyduje zawartość w glebie próchnicy, skład mechaniczny i chemiczny, a nie poziom wód gruntowych. Nadto projektowana inwestycja nie określa sposobu nawadniania gruntów rolnych np. przez wykonanie systemu rowów melioracyjnych. Niska kategoria gruntów R-V i R-VI, zdaniem autora raportu, nie może wpłynąć jedynie na zwiększenie walorów rekreacyjnych gruntów a nie ich walorów rolniczych. Starosta podniósł również zastrzeżenia co do sprawy poboru wody na stawy, które mają powstać na powierzchni 10 ha, w części na terenach kopalni w P. . Zażalenie na powyższe postanowienie złożył inwestor J. W. kwestionując jego trafność zarówno co do powołanej podstawy prawnej jak i przedstawionej argumentacji i dokonanych ocen. Zdaniem inwestora Starosta nie był upoważniony do czynienia uwag co do uchybień w postępowaniu administracyjnym, jak również kwestionowania treści raportu. Ewentualne braki w materiale podlegającym ocenie, zdaniem inwestora, organ winien uzupełnić we własnym zakresie. Inwestor zanegował również dopuszczalność badania przez organ opiniujący zgodności planowanej inwestycji z deklarowanym przez inwestora celem – w tym przypadku rolniczym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]2005 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Starosty . W uzasadnieniu postanowienia organ podkreślił, iż przedmiotem postanowienia organu I instancji było uzgodnienie dokonane na podstawie przepisów ustawy przed zmianami wynikającymi z ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 113, poz. 954), wywołane postępowaniem na skutek wniosku inwestora z 15 lipca 2003 r. o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie stopnia wodnego na rzece G. km 40 + 440 i utworzenie zbiornika wodnego do celów rolniczych. Organ wskazał nadto, że odwołujący zasadniczo nie zakwestionował merytorycznej oceny postanowienia organu I instancji, lecz jedynie kwestionował uchybienia formalne nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji w końcowej części zawierało uwagę, iż projektowana inwestycja nie jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył inwestor J. W., domagając się uchylenia postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący podniósł, iż organy obu instancji zakwestionowały kwalifikację inwestycji jako "celu publicznego" do czego nie były upoważnione. Organ I instancji tj. Starosta winien sam przeprowadzić uzupełniające postępowanie, a następnie wydać decyzję do jakiej był zobowiązany tj. zająć stanowisko w sprawie uzgodnienia decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nie miał racji – zdaniem skarżącego – organ II instancji nie dopatrując się w odwołaniu inwestora zastrzeżeń co do merytorycznej oceny postanowienia Starosty. Zakwestionował również wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze "na marginesie" pogląd, że planowana inwestycja nie jest inwestycją celu publicznego. Pogląd ten jest nie tylko nietrafny, ale również wyrażony przez organ do tego nieuprawniony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, iż planowana inwestycja nie jest inwestycją celu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się uzasadniona, choć z innych powodów niż w niej podniesione. Nie miał racji ani skarżący ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż organ I instancji Starosta dokonał negatywnej kwalifikacji celu publicznego inwestycji, do czego bez wątpienia nie był uprawniony. W ostatnim zdaniu uzasadnienia organ wskazał jedynie, że "cel rolniczy projektowanego przedsięwzięcia nie znajduje uzasadnienia". Cel rolniczy w postaci polepszenia warunków glebowych był jednym z elementów analizowanego raportu. Pozostała część uzasadnienia postanowienia organu I instancji, wbrew twierdzeniu skarżącego, odpowiada pojęciu uzgodnienia w rozumieniu powołanych przez organ przepisów. Odrębną sprawą jest kwestia trafności zawartych tam ocen, co mogło być przedmiotem zażalenia. Kluczowe dla oceny trafności orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego było niezastosowanie przepisu art. 19 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw z dnia 18 maja 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 113, poz. 954), w myśl którego do postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie cytowanej ustawy, przepisy dotychczasowe stosuje się na wniosek uprawnionego podmiotu. Ustawa weszła w życie 28 lipca 2005 r. (art. 25 cytowanej ustawy) co oznacza, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno zastosować przepisy ustawy po jej nowelizacji. Od tej reguły art. 19 przewiduje wyjątek dopuszczający stosowanie dotychczasowych przepisów – na wniosek uprawnionego podmiotu. W aktach brak jest takiego wniosku, a zatem ziściły się przesłanki do zastosowania ustawy Prawo ochrony środowiska w brzmieniu po nowelizacji. Podkreślenia wymaga jednak, iż o możliwości złożenia takiego wniosku inwestor winien być poinformowany przez organ do czego zobowiązuje organy art. 9 kpa nakładający obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. W dalszej części wskazany przepis nakazuje organowi czuwanie nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, co uzasadnia udzielanie przez organ stronom wyjaśnień i wskazówek. Z tych powodów należało uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji winien zakreślić skarżącemu oraz innym uprawionym podmiotom termin dla złożenia wniosku w zakresie woli stosowania dotychczasowych przepisów. Brak odpowiedzi w terminie lub odpowiedź odmowna upoważnia organ do przeprowadzenia postępowania w oparciu o znowelizowaną ustawę Prawo ochrony środowiska. /-/ W. Batorowicz E. Brychcy /-/ A. Łaskarzewska za nieobecnego sędziego /-/ W. Batorowicz DS