I OSK 1350/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska /spr./ Sędziowie Małgorzata Jaśkowska NSA Anna Lech Protokolant Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1847/05 w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na I rok studiów oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1847/05 oddalił skargę M. R. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...] Rektor Szkoły [...] utrzymał w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej dla Studiów Dziennych Szkoły [...] z dnia [...] o ustaleniu listy osób przyjętych na studia dzienne w Szkole [...], w roku akademickim 2005/2006. W uzasadnieniu decyzji Rektor wskazał, że decyzja Komisji Rekrutacyjnej jest prawidłowa, gdyż odwołujący się M. R. nie osiągnął w postępowaniu kwalifikacyjnym minimum punktowego, koniecznego do przyjęcia na studia dzienne w roku akademickim 2005/2006. Na powyższą decyzję Rektora Szkoły [...], M. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc w jej uzasadnieniu m.in. naruszenie przepisów art. 141 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) poprzez wprowadzenie do egzaminu wstępnego testu badającego ogólne predyspozycje intelektualne kandydata do studiów ekonomicznych oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6, 10 i art. 107 § 3 k.p.a. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż podstawę materialnoprawną decyzji organu I instancji stanowił przepis art. 141 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym. W myśl tego przepisu w przypadkach, gdy wstęp na studia nie jest wolny, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez dziekana wydziału lub inny organ wskazany w statucie uczelni. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawie przyjęcia na studia. Przy czym, § 2 ust. 1 regulaminu przyjęć kandydatów na pierwszy rok studiów w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie z dnia 12 maja 2004r., zatwierdzonego uchwałą SGH nr 184 zakłada, w toku postępowania rekrutacyjnego, sprawdzian kwalifikacyjny, a zatem taki, w którym kandydat musi wykazać się wiedzą na poziomie przekraczającym średni poziom nauczania w szkole. W tej sytuacji Sąd I instancji uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 141 cyt. ustawy, poprzez przyjęcie nazwy egzaminu wstępnego "test badający ogólne predyspozycje kandydatów", bowiem to nie nazwa i forma przeprowadzonego egzaminu przesądza o tym, czy mamy do czynienia z egzaminem wstępnym na studia wyższe, lecz sformułowane pytania, które zmierzają do sprawdzenia wiedzy kandydata z zakresu programu nauczania szkoły średniej oraz wiedzy ogólnej. Taki cel wynika z systemowej analizy powołanej ustawy o szkolnictwie wyższym, skoro uczelnie wyższe są częścią systemu edukacji narodowej (art. 3 ust. 1 cyt. ustawy, a dopuszczona na studia wyższe może być jedynie osoba mająca świadectwo dojrzałości (art. 140 ust. 1) - vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 26 marca 1993r, sygn. akt SA/Wr 1287/92. Zatem to nie nazwa sprawdzianu wiedzy, lecz jego treść i zakres przesądza o charakterze egzaminu, o którym mowa w art. 141 ust. 1 cyt. ustawy o szkolnictwie wyższym. Za chybiony uznać należy również zarzut naruszenia art. 10 kpa. Należy zauważyć bowiem, że rekrutacja na studia wyższe wyróżnia się pewną specyfiką, z uwagi na którą, nie jest możliwe zapewnienie uczestnikom tego postępowania wszystkich gwarancji procesowych, jakie zapewnia stronie Kodeks postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie skarżący został powiadomiony o treści decyzji Komisji Rekrutacyjnej w sposób, w jaki przewiduje tę czynność § 18 ust. 1 pkt 4 regulaminu przyjęć na 1 rok studiów oraz został poinformowany o możliwości wniesienia odwołania od powyższej decyzji, z którego to prawa skarżący skorzystał. Rację ma skarżący, że uzasadnienie decyzji Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 107 § 3 kpa. Jednakże w ocenie sądu, uchybienia te nie mają wpływu na rozstrzygnięcie kwestii związanych z przyjęciem skarżącego w poczet studentów uczelni wyższej. Organ odwoławczy prawidłowo przeanalizował wynik egzaminu wstępnego, z którego wynika, że skarżący nie uzyskał wymaganej ilości punktów i zasadnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W szczególności uchybienia takiego nie stanowi brak wyczerpującego pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia, gdyż skarżący w terminie wniósł skargę do właściwego miejscowo sądu administracyjnego. Zatem uchybienie powyższe, nie spowodowało ujemnych skutków dla skarżącego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.) sąd administracyjny uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu I instancji powyższe uchybienia przepisów postępowania administracyjnego nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem podstawową przesłanką wydania decyzji o odmowie przyjęcia skarżącego na studia dzienne było nieuzyskanie przez niego odpowiedniej ilości punktów w postępowaniu rekrutacyjnym. Brak jest podstaw do przyjęcia, że gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to zapadłaby decyzja o innej treści niż decyzja dotychczasowa. M. R. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając: 1) naruszenie przepisu postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 10 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie przepisu postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 141 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym i § 13 Regulaminu przyjęć na pierwszy rok studiów w roku 2005 w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie, poprzez jego niezastosowanie co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż stanowisko Sądu - zgodnie z którym "rekrutacja na studia wyższe wyróżnia się pewną specyfiką" i nie jest możliwe zapewnienie uczestnikom tego postępowania wszystkich gwarancji procesowych, jakie zapewnia stronie Kodeks postępowania administracyjnego – pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 10 § 2 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Przepis ten nie pozostawia żadnych wątpliwości odnośnie obowiązku jego stosowania i możliwości stosowania odstępstw. Specyfika postępowania rekrutacyjnego nie może stanowić podstawy do zastosowania odstępstwa. Nie ma żadnych ograniczeń prawnych ani faktycznych (Sąd nie wykazał, aby takie były), aby Rektor umożliwił kandydatom na studia przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Można przecież zastosować procedurę, której wyniki egzaminu (punkty) byłyby podawane do wiadomości kandydatów, którzy przez określony czas mogliby skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 10 kpa. Po tym terminie rektor wydawałby decyzję o przyjęciu bądź nie na studia. To organ winien stosować swoją procedurę do wymogów ustawowych. Niedopuszczalne jest usprawiedliwianie bezprawnych praktyk organu specyfiką postępowania rekrutacyjnego, której autorem jest senat uczelni zainteresowany pomniejszeniem wpływu kandydatów na decyzje wydawane w uczelni. Naruszenie zasady określonej w art. 10 kpa stanowi przesłankę do wznowienia stepowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Art. 10 kpa zawiera jedną podstawowych zasad postępowania administracyjnego i jego stosowanie nie podlega wolnej interpretacji. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez jego niezastosowanie pomimo wystąpienia przesłanki naruszenia prawa dającej podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w swoich rozważaniach pominął treść art. 141 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i § 13 Regulaminu przyjęć na pierwszy rok studiów w roku 2005 w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Z przepisu art. 141 § 1 ustawy o szkolnictwie wyższym wynika, że senat uczelni, na wniosek rady wydziału, uchwala warunki i tryb rekrutacji na studia oraz zakres egzaminu wstępnego. Zakres egzaminu wstępnego został określony w § 13 Regulaminu przyjęć na pierwszy rok studiów roku 2005 w Szkołę [...]. Zakres testu został oparty na podstawach programowych przedmiotu "Podstawy przedsiębiorczości", a także miał badać ogólne predyspozycje intelektualne kandydata do studiów ekonomicznych. Nie ulega wątpliwości, że badanie predyspozycji intelektualnych kandydata do studiów ekonomicznych nie może wchodzić w zakres egzaminu. Sąd w swoich rozważaniach stwierdził, że to nie nazwa sprawdzianu wiedzy, lecz jego treść i zakres przesądza o charakterze egzaminu. Sąd jednak nie badał zakresu. Z uzasadnienia wyroku to nie wynika. Ponadto Sąd oceniając zakres egzaminu musiałby skorzystać z pomocy biegłych pedagogów i psychologów (w zakresie badania predyspozycji intelektualnych kandydatów). W odpowiedzi na skargę Rektor Szkoły [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji w sprawach rekrutacji, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio, a nie wprost. Zatem Sąd zobowiązany był uwzględnić specyfikę tego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego. Ponieważ w niniejszej spawie nie zachodzą przesłanki nieważności określone w § 12 powyższego przepisu, to skarga kasacyjna została rozpoznana stosownie do wskazanych w niej zarzutów, których Sąd ani nie może zmieniać, ani też precyzować. Działając więc w ramach swych uprawnień Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlegała oddaleniu. Całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b ppsa w związku z art. 10 § 1 kpa, poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy istniały podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z powołanym przepisem istnieje przesłanka do wznowienia postępowania w przypadku, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi bowiem skarżący brał udział w postępowaniu. Wbrew twierdzeniu skargi udział ten był czynny (m.in. uczestniczył w przeprowadzanym teście, uzyskał informację o wyniku rekrutacji, składał stosownie odwołanie i została mu doręczona zakwestionowana decyzja rektora). Należy bowiem zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 161 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym do m.in. postępowania rekrutacyjnego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Odpowiednie stosowanie przepisów tego kodeksu ma zapewnić minimum procedury niezbędnej dla załatwienia sprawy i zapewnienia uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki postępowania rekrutacyjnego. Wbrew twierdzeniom skargi przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się wprost. W związku z tym również zasada z art. 10 § 1 kpa stosowana jest odpowiednio, właśnie z uwzględnieniem specyfiki postępowania rekrutacyjnego i procedury przewidzianej przez przepisy prawa materialnego. W związku z tym całkowicie bezpodstawne jest twierdzenie, iż skarżący bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu rekrutacyjnym, a więc że zachodziła przesłanka z art. 145 § 4 pkt 4 kpa, a co za tym idzie Sąd I instancji winien zastosować przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ppsa. Odnośnie zarzutu naruszenia przez Sąd przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ppsa poprzez niezastosowanie art. 141 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i § 13 Regulaminu przyjęć na I rok studiów w roku 2005 w SGH, to należy stwierdzić, iż zarzut ten jest również niezasadny. Przede wszystkim sąd administracyjny nie stosował przepisu art. 141 ust. 1 ww. ustawy, bowiem przepisy te skierowane są do organów uczelni. To senat uczelni uchwala warunki i tryb rekrutacji oraz zakres egzaminu wstępnego i taka uchwała została podjęta przez senat SGH. Uchwała ta nie została zakwestionowana przez właściwego ministra w trybie ust. 2 art. 141 ustawy o szkolnictwie wyższym, nie został więc zakwestionowany również zapis § 13 uchwały i zawarty w tym przepisie zakres przeprowadzanego testu. Natomiast sąd administracyjny w niniejszej sprawie nie kontrolował prawidłowości podjętej uchwały, nie kontrolował również poprawności i zakresu pytań egzaminacyjnych i niezależnie od tego, czy takie kompetencje w niniejszym postępowaniu posiadał, to wskazać należy, iż skarga kasacyjna nie zawiera w tym zakresie sformułowanego zarzutu. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.