III SA/Wa 107/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Pinkowski, asesor WSA Artur Kot (spr.), asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 maja 2006 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2005 r., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 221 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania G. K., Minister Finansów utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] sierpnia 2005 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Izby Skarbowej w O. z [...] marca 2002 r., utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w O. z [...] listopada 2001 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. Uzasadniając swoje stanowisko Minister Finansów wyjaśnił, że G. K. pismem z [...] czerwca 2005 r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w O., która została mu prawidłowo doręczona [...] marca 2002 r. Podniósł, że organ podatkowy ma obowiązek dokonania oceny formalnej wniosku o stwierdzenie nieważności, w ramach wstępnej fazy tego nadzwyczajnego postępowania. W związku z powyższym, Minister Finansów obowiązany był w pierwszej kolejności ustalić, czy skarżący wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w O. w przewidzianym dla tej czynności terminie. Powołując się na art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. - organ podatkowy zauważył, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożony został po upływie roku od dnia jej doręczenia. Zgodnie zaś z art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. do dnia 31 grudnia 2002 r., podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. Ponieważ decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, została mu doręczona 14 marca 2002 r., a wniosek inicjujący postępowanie w sprawie został zawarty w piśmie z [...] listopada 2004 r., które wpłynęło do Izby Skarbowej w O. [...]listopada 2004 r., to oznacza, że wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji organu odwoławczego został złożony po upływie przewidzianego terminu. W konsekwencji, działając zgodnie z art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej, Minister Finansów obowiązany był odmówić skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Izby Skarbowej w O. z [...] marca 2002 r. Działając jako organ odwoławczy nie mógł zatem podzielić argumentacji i zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu. G. K., niezadowolony z rozstrzygnięcia organu odwoławczego, pismem z 8 grudnia 2005 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Finansów z [...] listopada 2005 r. Wskazując na przepisy art. 156 § 1 i art. 158 § 2 w związku z art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, wystąpił "o unieważnienie decyzji" oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadniając skargę wyjaśnił, że inspektor kontroli skarbowej decyzją z [...] marca 1996 r. określił wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. Urząd Skarbowy w O. wydał zaś dla niego kolejną decyzję, którą to decyzją określił inną wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. Oznacza to w ocenie skarżącego, że skoro w jego sprawie pierwszą decyzją ostateczną była decyzja z 1996 r., to decyzja rozstrzygająca jego wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w O. oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego w O., powinna zostać wydana na podstawie przepisów obowiązujących w 1996 r. Skarżący podniósł jednocześnie, że decyzją z [...] kwietnia 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Urzędu Skarbowego w O. z [...] listopada 2001 r., gdy we wszystkich innych decyzjach organy podatkowe wskazywały, że nie jest to decyzja ostateczna. Odpowiadając na skargę, Minister Finansów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Zarzuty postawione w skardze uznał za bezpodstawne. Wyjaśnił nadto, że od decyzji Urzędu Skarbowego w O. z [...]listopada 2001 r. skarżący wniósł odwołanie, po rozpatrzeniu którego Izba Skarbowa w O. ostateczną decyzją z [...]marca 2002 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Dodał, że inspektor kontroli skarbowej wynikiem kontroli z [...]marca 1996 r. określił skarżącemu tylko wysokość zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za lipiec 1995 r. w wysokości 12.442,50 zł. Ponieważ skarżący nie złożył zeznania podatkowego za 1995 r., to Urząd Skarbowy w O. określił wysokość jego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za ten rok decyzją z [...] listopada 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowień) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. II. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej stanowi odstępstwo od zasady stabilności prawomocnych orzeczeń. Postępowanie w tym trybie jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 247 § 1 cytowanej ustawy. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej zakreśla również ramy powierzonej Sądowi administracyjnemu kontroli legalności decyzji wydanych przez właściwy organ w tym nadzwyczajnym postępowaniu w instancji odwoławczej. Zauważyć na wstępie należy, że kontroli Sądu poddana została decyzja Ministra Finansów w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, za którą należy uznać decyzję Izby Skarbowej w O. z [...] marca 2002 r. Decyzja ta została doręczona skarżącemu [...] marca 2002 r., natomiast postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane pismem skarżącego z [...] listopada 2004 r., uzupełnionym następnie pismem z 13 czerwca 2005 r., czyli po upływie roku od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznej decyzji, której stwierdzenia nieważności żąda. Skoro z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji G. K. wystąpił pod rządami przepisów Ordynacji podatkowej, to oznacza, że postępowanie w sprawie było prawidło prowadzone na podstawie przepisów tej ustawy, a nie na podstawie wskazanych przez skarżącego przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Rację w sporze należy zatem przyznać Ministrowi Finansów, który na podstawie art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w O. z [...] marca 2002 r., gdyż żądanie zostało wniesione po upływie roku od dnia jej doręczenia. Niewątpliwie zaistniała bowiem przesłanka negatywna wskazana w tym przepisie, uniemożliwiająca wszczęcie postępowania podatkowego. Minister Finansów prawidłowo wskazał przy tym na art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387). Z przepisu tego wynika bowiem, że żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. do dnia 31 grudnia 2002 r., podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. Z akt sprawy wynika nadto, że decyzja Urzędu Skarbowego w O. jest pierwszą decyzją w sprawie określenia skarżącemu wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. Wynik kontroli sporządzony przez inspektora kontroli skarbowej, na który powołuje się skarżący, dotyczy wyłącznie określenia wysokości zaliczki na poczet podatku dochodowego za lipiec 1995 r. i nie może być utożsamiany z decyzją określającą wysokość zobowiązania w tym podatku za cały 1995 r. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, nie znalazł zatem podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Ministra Finansów z [...]listopada 2005 r. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.