III SA/Wr 38/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym; Przewodniczący: Sędzia WSA- Jerzy Strzebińczyk Sędziowie: Sędzia NSA - Anna Moskała Asesor WSA - Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant: - Adam Sak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. K. na decyzję Wojewody D. z dnia 15 listopada 2004r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z 15 listopada 2004 r. nr [...] Wojewoda D. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. z 2001 r. Dz. U. Nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Gminy M. z dnia 5 lipca 2004 r. znak [...] w sprawie wymeldowania I. K. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. K. [...] w M. Z wnioskiem o wymeldowanie I. K. z miejsca pobytu stałego zwrócił się syn A. K., właściciel mieszkania, które swoje żądanie uzasadnił opuszczeniem przez matkę przedmiotowego lokalu. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Burmistrz Gminy M. orzekł o wymeldowaniu I. K. z miejsca pobytu stałego gdyż uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powyższa decyzja wydana została po ponownym przeprowadzeniu postępowania w sprawie, w związku z uchyleniem decyzji organu I i II instancji wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2003 roku (sygn. akt II S.A./WR 1352/02), w którym Sąd uznał, że wyjaśnienia wymaga kwestia, czy przebywanie strony poza miejscem zameldowania na pobyt stały nosi cechy wskazujące na zamiar stałego związania się z nowym miejscem, czy skarżąca opuściła lokal dobrowolnie i trwale oraz czy poczyniła kroki prawne i faktyczne w celu obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu. Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniosła I. K. zwracając się o zmianę decyzji organu pierwszej instancji i utrzymanie zameldowania na pobyt stały. W odwołaniu strona zarzuciła brak obiektywizmu oraz pominięcie istotnych okoliczności przydziału oraz sprzedaży spornego lokalu. Odwołująca się podnosiła, iż będąc osobą chorą leczy się we W. i korzysta z noclegów u przyjaciół w czasie zabiegów rehabilitacyjnych. Bez znaczenia jest natomiast w ocenie skarżącej, kiedy i jak długo przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda D. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i podzielił stanowisko organu I instancji co do tego, że sytuacja I. K. odpowiada przesłankom art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem opuściła ona miejsce pobytu stałego bez dopełnienia ciążącego na niej obowiązku meldunkowego, toteż konieczne stało się wydanie decyzji administracyjnej w tym zakresie. Wskazał, iż oparł się na zebranym w sprawie materiale dowodowym - w szczególności z protokołów przesłuchań wnioskodawcy postępowania, sąsiadów - z którego wynika, że I. K. opuściła lokal po śmierci swojej matki – W. K. w 2000 r., spakowała swoje rzeczy i wyjechała do W., gdzie zamieszkała u W. H. przy ulicy B. [...], do przedmiotowego lokalu przyjeżdża jeden raz w miesiącu lub co kilka miesięcy na okres jednego lub kilku dni. I. K. przesłuchana 23 stycznia 2002 r., 6 listopada 2002 r., 8 grudnia 2003 r. w Urzędzie Miasta we W. w charakterze strony zeznała, że nie przebywa często w M., ponieważ synowa utrudnia jej zamieszkiwanie, podała że pozostawiła w miejscu zameldowania rzeczy osobiste rzeczy osobiste oraz meble pozostały w miejscu zameldowania. Przesłuchana oświadczyła, iż przebywa we W. przy ulicy B. [...] we W. z powodu leczenia i rehabilitacji, lecz podczas przerw w rehabilitacji przebywa w M. Podczas przesłuchania przeprowadzonego w postępowaniu odwoławczym w dniu 31 sierpnia 2004 roku Pani I. K. dalej podtrzymywała twierdzenia, że w M. przy ulicy K. [...] przebywa przez około 5 dni w miesiącu, a pozostałą część miesiąca spędza we W. gdzie pobiera zabiegi rehabilitacyjne. Oświadczyła także, iż jej pobyt w przedmiotowym lokalu może pozostać niezauważony, gdyż nie korzysta z kuchni, łazienki i toalety, a "potrzeby związane z przyrządzaniem posiłku jak też dnia codziennego realizuje u znajomych" odmawiając jednakże wskazania ich danych. Stwierdziła również, że przebywałaby dłużej w miejscu zameldowania, lecz ze względu na przeszkody w swobodnym korzystaniu z lokalu nie jest to możliwe. Strona w trakcie postępowania administracyjnego została pouczona przez organ o możliwości wystąpienia na drogę sądową w celu ochrony swojego posiadania jak również o tym, że brak podjęcia stosownych działań jest uznawany w orzecznictwie administracyjnym za równoznaczny z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Odnosząc się do treści wyjaśnień Pani I. K. organ odwoławczy zauważył, że przedstawione przez stronę terminy rehabilitacji wskazują że w okresie kiedy strona nie pobierała zabiegów, nie przebywała również w miejscu pobytu stałego, co podważa wiarygodność twierdzenia strony, że w okresach przerw między zabiegami przebywa w M. Odnosząc się do przedłożonych przez stronę kserokopii harmonogramu rehabilitacji we W., w świetle opinii lekarza rodzinnego z dn. 11.03.2004 r. którego Pani I. K. jest pacjentką, nie uznano, że rehabilitacja we W. wynika z konieczności, lecz ze swobodnego wyboru strony. Jak wywodził organ odwoławczy I. K. podejmowała środki prawne w celu uchylenia prawomocnego wyroku sądu z 31 grudnia 1997 roku wydanego po wypowiedzeniu umowy najmu przez gminę M. i orzekającego nakaz opuszczenia lokalu w stosunku do najemczyni lokalu – W. K. wraz z osobami od niej wywodzących swe prawa, jak również o unieważnienie umowy najmu i umowy sprzedaży lokalu na rzecz A. i A. K., jednak podjęte przez skarżącą środki dotyczą praw majątkowych strony i nie można ich uznać za działania zmierzające do ochrony naruszanego posiadania lokalu. Ustalając okoliczności opuszczenia lokalu organ przyjął, iż strona opuściła lokal dobrowolnie. Zdaniem organu zgłoszenie skarżącej w Komisariacie Policji w M., iż nie posiada kluczy do przedmiotowego lokalu dotyczyło sytuacji, w której właściciel lokalu wymienił zamek w drzwiach po zagubieniu kluczy i po wymianie drzwi w czasie remontu mieszkania klucze przekazał stronie w czasie jej pobytu w M. Organ odwoławczy wskazał, iż z pisma Komisariatu Policji w M. z dnia 29 stycznia 2004 roku wynikają inne ustalenia a mianowicie, że interwencje policji nie dotyczyły utrudniania I. K. zamieszkiwania w lokalu. Organ odwoławczy stwierdził, że przebywanie strony poza miejscem stałego zameldowania nosi cechy wskazujące na zamiar stałego związania się z nowym miejscem. Wskazuje na to fakt zabrania z lokalu rzeczy osobistych strony, rozdania sąsiadom rzeczy zbędnych, jak również okoliczność, iż strona nie była zainteresowana do czasu opuszczenia lokalu uregulowaniem spraw związanych z jego zadłużeniem mimo orzeczonej 31 grudnia 1997 roku eksmisji. Wyjaśnienia I. K., że stale mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały - zdaniem organu - nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym również dlatego, że strona nie podaje żadnych okoliczności ani świadków, które uwiarygodniają jej oświadczenia, stwierdzając w piśmie z 20 maja 2004 roku, że żądanie takich wyjaśnień narusza jej dobra osobiste. W ocenie organu II instancji Pani I. K. opuściła dobrowolnie miejsce zameldowania na pobyt stały w październiku 2000 roku, a 4-letni okres niezamieszkiwania potwierdza trwałość opuszczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając nie uwzględnienie w całości materiału dowodowego i obrazę przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżąca wskazała, iż o fakcie braku dobrowolności w opuszczeniu przez nią miejsca pobytu świadczą zgłaszane interwencje na Policji o utrudnianiu zamieszkania m.in. poprzez wymianę zamków w drzwiach wejściowych. Ponadto skarżąca zarzuca organowi nie uwzględnienie okoliczności, iż zmuszona jest leczyć się i korzystać z zabiegów rehabilitacyjnych we W. i że opuszczenie miejsca pobytu stałego ma związek z jej chorobą. Podnosi, iż lokal w prowadzonym postępowaniu błędnie przyjął, że w spornym lokalu nadal znajdują się jej rzeczy. Zdaniem skarżącej dowolnością organów jest przyjęcie że skarżąca podjęła jedynie środki ochrony jej praw majątkowych, bowiem w rzeczywistości szukała pomocy na Policji i w Sądzie Grodzkim w W. Skarżąca wyjaśnia, iż nie zamieszkuje w innym lokalu, nie jest z nikim związana, jej środki nie pozwalają na przeniesienie się do W. Decyzja o wymeldowaniu spowoduje, że będzie osobą bezrobotną i zmuszona do skorzystania ze schroniska Brata Alberta. Wyjaśniła ponadto, iż wyjazdy z domu w różnych okresach nie pokrywających się z korzystaniem z zabiegów rehabilitacyjnych związane są z trudną atmosferą domową W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1) a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270), przywołanej w dalszych wywodach - skrótowo - jako p.p.s.a., sądy to sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane, oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje nie uchybiają obecnie obowiązującemu prawu. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), który legł u podstaw merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle tak brzmiącej regulacji ustalenia w sprawie wymagało zatem czy zachodziła wymieniona wyżej przesłanka faktyczna konieczna do dokonania wymeldowania, czy nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu. Zameldowanie na pobyt stały w określonym miejscu ma charakter czynności materialno-technicznej, potwierdzającej określony stan rzeczy, tj. fakt zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wykonanie obowiązku meldunkowego ma zatem znaczenie rejestracyjne, nie rodzi natomiast żadnych uprawnień do przebywania w lokalu, ani do korzystania z niego w inny sposób, nie wpływa również na pozbawienie lub ograniczenie tych praw. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Odnosząc powyższe do rozpatrywanego stanu faktycznego należy zwrócić przed wszystkim uwagę na fakt, że twierdzenia strony zawarte w skardze, mające wskazywać na niedobrowolne i nietrwałe opuszczenie lokalu nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym i ocenionym przez organy administracji materiale dowodowym. Jak wynika ze zgromadzonego materiału, w szczególności z protokołów przesłuchań wnioskodawcy postępowania, zeznań świadków przeprowadzanych 14 lutego 2002 r. i 19 marca 2004 r., I. K. opuściła lokal przy ul. K. [...] w M. po śmierci swojej matki W. K. w 2000 r. i zamieszkała we W. u W. H. przy ul. B. [...]. Do miejsca pobytu stałego przyjeżdża jeden raz w miesiącu lub co kilka miesięcy na okres jednego lub kilku dni. Sama skarżąca w protokołach przesłuchań z dnia 23 stycznia 2002 r., 6 listopada 2003 r. oraz 31 sierpnia 2004 r. zeznała, iż przebywa we W. przy ul. B. w związku z koniecznością poddawania się zabiegom rehabilitacyjnym, lecz podczas przerw w rehabilitacji przebywa w M. Jednak - jak trafnie podniósł organ - przedstawione przez stronę terminy rehabilitacyjne wskazują, że w okresie kiedy strona nie pobierała zabiegów rehabilitacyjnych, nie przebywała również w tym czasie w miejscu zameldowania na pobyt stały. Zauważyć w tym miejscu wypada, że - z uwagi na uchylenie wyrokiem NSA we W. poprzedniej decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - okres w którym organ gromadził materiał dowodowy a następnie oceniał go wynosił około 4 lat. Materiał dowodowy jakim dysponowały organy zarówno I jak II instancji podejmując zaskarżone rozstrzygnięcia został zebrany w sposób wystarczający i pozwalał na przyjęcie, że opuszczenie przez skarżącą spornego lokalu nastąpiło w sposób nie tylko trwały ale i dobrowolny. Oprócz twierdzeń strony, że utrudniano jej dostęp do lokalu dowodów na ich poparcie w aktach sprawy brak. Znajduje się w aktach sprawy m.in. zaświadczenie Komisariatu Policji, że "w dniu 6 czerwca 2002 r. zgłosiła się I. K. i oświadczyła że jej synowa A. K. nie chciała umożliwić jej korzystania z mieszkania", jednak z pisma Policji w M. wynika, że interwencje policji nie dotyczyły utrudniania I. K. zamieszkiwania w lokalu. Skarżąca nie przedstawiła również żadnych dowodów świadczących o tym, że podejmowała działania prawne nakierowane na odzyskanie utraconego posiadania, jak też innych dowodów potwierdzających fakt opuszczenia lokalu pod wpływem przymusu fizycznego czy psychicznego. Wprawdzie skarżąca podejmowała środki prawne w celu unieważnienie umowy najmu i umowy sprzedaży lokalu na rzecz jej syna, uzyskując dla siebie niekorzystne rozstrzygnięcia lecz działania te nie można uznać za zmierzające do ochrony naruszonego posiadania lokalu. W świetle powyższego nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że organ w sposób dowolny ustalił, że skarżąca dobrowolnie opuściła lokal. Organy odniosły się również do kwestii zgłoszenia przez nią, iż utrudniono jej dostęp do lokalu poprzez wymianę zamków w drzwiach wejściowych i uznały, że zgromadzone dowody wskazują, iż wymieniono zamki na skutek przeprowadzonego remontu a następnie przekazano jej klucze, czemu skarżąca nie przeczy. Wypada w tym miejscu przywołać wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r. o sygn. akt V SA 3078/00 w którym Sąd zaprezentował pogląd, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Ponadto zauważyć trzeba, iż przesłanką wymeldowania nie było nie przebywanie w lokalu w trakcie pobierania przez skarżącą zabiegów rehabilitacyjnych - tak jak wywodzi skarżąca - lecz nie przebywanie w tym lokalu w okresie gdy z zabiegów rehabilitacyjnych skarżąca nie korzystała. Szereg kontroli meldunkowych przeprowadzonych przez organy m.in. w dniach 14.02.2002 r., 26 czerwca 2002 r., 8.07.2002 r., 8.01.2003 r. oraz 19.03.2004 r. wykazało, iż skarżąca nie przebywa na stałe w lokalu. W tym miejscu godzi się również podkreślić, iż skarżąca do momentu wszczęcia postępowania administracyjnego nie przejawiała zainteresowania spornym mieszkaniem, nie partycypowała również w kosztach jego utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko organu odwoławczego, że opuszczenie lokalu przez skarżącą miało charakter definitywny bowiem skarżąca skoncentrowała swoje sprawy życiowe poza miejscem stałego zameldowania. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że nastąpiło opuszczenie miejsca zamieszkania, które miało charakter trwały i dobrowolny, a zatem organ administracyjny I instancji prawidłowo decyzją orzekł o wymeldowaniu I. K. z miejsca pobytu stałego. Utrzymanie przez Wojewodę D. decyzji Burmistrza Gminy M. odpowiada zatem ustawowo określonym przesłankom wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Z takiego punku widzenia wykładnia przepisów art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które legły u podstaw wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia może zostać uznana za prawidłową, a samo rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa materialnego. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy (por. wyrok NSA z 25.04.2003r. sygn. akt V SA 3657/02 , Wspólnota 2004/8/55). Z powołanych względów - na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzeczono jak w sentencji.