I SA/Łd 1029/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA P. Kiss, Sędziowie NSA A. Świderska, P. Janicki (spr.), Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 roku sprawy ze skargi Zakładu Energetycznego A Spółka Akcyjna w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty za okres od stycznia do sierpnia 2003 r. w podatku od nieruchomości oddala skargę Zakład Energetyczny A S.A. w P. w dniu 31 grudnia 2003 roku wniósł o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za okres m. in. od miesiąca stycznia do sierpnia 2003 roku. Podatek ten był uiszczany od rozłączników sterowanych drogą radiową, które są urządzeniami energii elektrycznej, umożliwiającymi zdalne wyłączanie i włączanie napięcia w liniach zasilających odbiorców. Urządzenia te zostały zamontowane w stacjach transformatorowych, budynkach lub na stacjach słupowych. Zdaniem wnioskodawcy urządzeń tych nie sposób zaliczyć do kategorii budowli w rozumieniu definicji tego pojęcia zawartej w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2000 roku Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Podobnie – nie są wolnostojącymi urządzeniami technicznymi trwale związanymi z gruntem ani sieciami; nie służą też do przesyłania energii elektrycznej. Na uzasadnienie swoich twierdzeń strona skarżąca załączyła m. in. opinie sporządzone przez Ośrodek Postępu Technicznego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich w P., Stowarzyszenie Elektryków Polskich Izba Rzeczoznawców oraz Urząd Statystyczny. Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] odmówił stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za wskazany we wniosku okres 2003 roku podnosząc argument, że warunkiem zaliczenia urządzenia technicznego do budowli jest nie trwałe związanie z gruntem, lecz związanie z obiektem budowlanym. Przedmiotowe rozłączniki sterowane drogą radiową spełniają ten wymóg, ponieważ są urządzeniami technicznymi, zapewniającymi użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z przeznaczeniem. Tym samym sterowniki te objęte zostały dyspozycją art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 roku Nr 9 poz. 84 ze zm.). Organ wziął pod uwagę opinie biegłych z zakresu wiedzy technicznej, którzy wypowiedzieli się również odnośnie interpretacji obowiązującego stanu prawnego. W dniu 15 kwietnia 2004 roku strona skarżąca odwołała się od tej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 1a ust 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zdaniem odwołującego się organ podatkowy nietrafnie zakwalifikował rozłączniki sterowane drogą radiową jako urządzenia techniczne w rozumieniu ustawy Prawo budowlane. Na poparcie swojej oceny prawnej przytoczono argumenty wskazane wcześniej we wniosku a nadto podniesiono, że przedmiotowe sterowniki są urządzeniami mobilnymi, mogą być zatem montowane w dowolnym miejscu linii zasilającej w zależności od potrzeb obsługowo – eksploatacyjnych. Prócz tego, nie są one niezbędne dla funkcjonowania linii, lecz ich wykorzystanie sprowadza się m. in. do lokalizacji miejsca awarii, skróceniu przerw w dostawie energii. Zadaniem linii jest zaś przesył, a temu przedmiotowe urządzenia nie służą. Nadto – sprzeciwiono się wnioskom opinii biegłego powołanego przez Wójta Gminy. Strona skarżąca zakwestionowała bowiem istnienie obowiązku zgłoszenia organowi budowlanemu instalacji przedmiotowych rozłączników. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie podzieliło argumentów strony skarżącej i decyzją z dnia [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ w uzasadnieniu zaznaczył, że w wyniku zmian wprowadzonych do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i ustawy Prawo budowlane (obowiązujących od dnia 1 stycznia 2003 roku) opodatkowanie rozłączników sterowanych drogą radiową podatkiem od nieruchomości stało się bezsporne. W wyniku tych zmian nastąpiło jednoczesne rozszerzenie przedmiotowe zakresu opodatkowania w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych i skonstruowanie definicji legalnej pojęcia "budowla" w nowym brzmieniu ustawy Prawo budowlane. Spowodowało to możliwość kategorycznego stwierdzenia przez organy stosujące prawo, że przedmiotowe rozłączniki nie noszą znamion obiektu budowlanego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przychyliło się do stanowiska Wójta Gminy K., który zaliczył owe sterowniki do kategorii urządzeń technicznych zapewniających możliwość użytkowania obiektu budowlanego (w tym wypadku sieci elektrycznej) zgodnie z jego przeznaczeniem, co odpowiada dyspozycji art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane. Takie urządzenia zaś zostały objęte zakresem definicji budowli, a tym samym poddane opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Zaprezentowany tok rozumowania podyktowany jest brzmieniem art. 1a ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Kolegium ustalając stan prawny sprawy wzięło pod uwagę opinie sporządzone przez przedstawicieli nauk technicznych. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego strona skarżąca wniosła w dniu 22 września 2004 roku. W skardze powołano się na naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez jego błędną wykładnię. W uzasadnieniu przytoczono argumenty tożsame z tymi, które zawarte zostały we wniosku i odwołaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustosunkowało się do zarzutów skargi w dniu 26 października 2004 roku wnosząc o jej oddalenie i uzasadniając podobnie jak w rozstrzygnięciu organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Istota sporu między stronami tkwi w odmiennym rozumieniu przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości w zakresie regulowanym przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003r. Nie ma sporu między stronami co do tego, że linie energetyczne, na których montowane są sporne rozłączniki sterowane drogą radiową należą do kategorii budowli w rozumieniu art.1a ust.1 pkt2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 3 pkt3 prawa budowlanego. Wynika to zresztą wprost z powołanego w ostatniej kolejności art. 3 pkt3 prawa budowlanego zaliczającego do kategorii budowli sieci techniczne. Sporne jest natomiast potraktowanie przez organy podatkowe rozłączników sterowanych drogą radiową jako przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Na podstawie art. 2 ust.1 pkt3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. nr 9 z 2002r., poz. 84 ze zmianami) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgodnie zaś z art.1a ust.1 pkt2 cytowanej ustawy budowla to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. W myśl powołanego przepisu do budowli, a więc przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości zalicza się także urządzenie budowlane. Według art.3 pkt9 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. nr 207, po. 2016 ze zmianami) urządzenia budowlane to urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Aby, zgodnie z powołanym wyżej przepisem dany przedmiot mógł zostać uznany za urządzenie budowlane w rozumieniu art.1a ust.1 pkt2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych musi spełniać następujące warunki. Po pierwsze musi stanowić urządzenie techniczne. Po wtóre musi być związany z obiektem budowlanym, któremu służy. Po trzecie musi zapewniać możliwość użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem. Żadne inne warunki nie są istotne dla określenia, czy dany przedmiot podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako włączony do kategorii budowli zgodnie z art. 1a ust.1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Argumentacja przedstawiona przez strony toczonego sporu wskazuje, że nie ma między nimi rozbieżności co do tego, iż dwie pierwsze z wymienionych przesłanek są spełnione przez rozłączniki sterowane drogą radiową. Aby ocenić, czy również trzeci z nich został spełniony należy ustalić, jaki jest cel funkcjonowania obiektów budowlanych (sieci energetycznych), którym służą przedmiotowe rozłączniki. Jak trafnie wskazała strona skarżąca w uzasadnieniu skargi, zadaniem linii energetycznych jest, najogólniej mówiąc, przesyłanie i rozdzielanie energii elektrycznej. Przesył i rozdział energii wymaga nie tylko linii napowietrznych, którymi transportowana jest energia, lecz także szeregu urządzeń technicznych, dzięki którym ta funkcja linii jest realizowana. Dzięki współpracy tych urządzeń z liniami przesyłowymi lub rozdzielającymi, sieć staje się funkcjonującą całością. Rozłączniki sterowane drogą radiową zapewniają zaś możliwość zdalnego wyłączania lub włączania napięcia w liniach zasilających oraz natychmiastowego reagowania w stanach awaryjnych i zagrożeniach bezpieczeństwa (opinia Ośrodka Postępu Technicznego SIMP, k. 8-11 akt administracyjnych). Zgodnie z kolejną załączoną do akt sprawy na polecenie organu podatkowego opinią biegłego mgr inż. J. Ł. jest urządzeniem związanym z instalacją przesyłową energii elektrycznej i składa się z napędu, transformatora, zespołu sterującego (k. 21-23). Wreszcie, w myśl opinii Stowarzyszenia Energetyków Polskich Izba Rzeczoznawców IRSEP wydaną na zlecenie strony przedmiotowy rozłącznik wraz z innymi urządzeniami technicznymi stanowi wyposażenie stacji transformatorowo-rozdzielczej linii elektroenergetycznej (k. 32-41). W nawiązaniu do treści tej ostatniej opinii godzi się zauważyć, że wbrew twierdzeniom w niej zawartym brak jest podstaw prawnych i logicznych do przyjęcia, że dane urządzenie tylko wtedy jest związane z obiektem budowlanym, gdy jest niezbędne do jego funkcjonowania. W myśl powołanych wyżej przepisów prawa chodzi o zapewnienie możliwości użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, a więc o możliwość spełniania podstawowej funkcji sieci elektroenergetycznej tj. przesyłu i rozdziału energii. Możliwość niezwłocznego (natychmiastowego) zdalnego włączenia i wyłączenia napięcia oraz natychmiastowego reagowania w stanach awaryjnych i zagrożenia bezpieczeństwa istniejąca dzięki wyposażeniu sieci w przedmiotowe rozłączniki z całą pewnością oznacza, że urządzenia techniczne w postaci tychże rozłączników zapewniają możliwość użytkowania linii (budowli) zgodnie z jej przeznaczeniem tj. przesyłem i rozdziałem energii. Jak wyżej wskazano przedstawione przesłanki są wystarczające dla stwierdzenia podlegania podatkowi od nieruchomości rozłącznikom sterowanym drogą radiową. W szczególności zaś bez znaczenia prawnego pozostaje okoliczność sposobu montowania rozłączników, fakt, że rozłącznik jest uznawany za urządzenie mobilne a nie stacjonarne oraz, że brakuje mu trwałego związania z gruntem. Podobnie zresztą należy ocenić wywody dotyczące charakteru stosunku prawnego łączącego rozłączniki z liniami elektroenergetycznymi i doszukiwanie się na tej podstawie podobieństwa do stosunku prawnego zachodzącego między rzeczą nadrzędną (budowlą) i jej częścią składową czyli rozłącznikiem lub też przynależnością w rozumieniu prawa cywilnego. Przede wszystkim podnieść należy, że unormowanie zawarte w prawie cywilnym nie ma zastosowania w prawie podatkowym, które materię podatku od nieruchomości reguluje kompletnie, bez odwoływania się lub posiłkowego stosowania regulacji cywilnoprawnych. Po wtóre, co powtórzyć należy raz jeszcze, zależność między linią (siecią) a rozłącznikiem istotna z punktu widzenia prawa podatkowego sprowadza się, co wyżej wskazano, do odpowiedzi na pytanie, czy związanie obu tych przedmiotów jest tego rodzaju, że urządzenie techniczne zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Z tych przyczyn zastrzeżenia i wywody odmienne i tyczące innych niż wymienionych wyżej przesłanek owego związku nie mogły zyskać aprobaty sadu. Niejako na marginesie, odnosząc się do sposobu procedowania organów podatkowych w niniejszej sprawie wypada też wspomnieć, że zgodnie z art. 197 par.1 ordynacji podatkowej organ podatkowy powołuje biegłego, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, a biegły posiada takie wiadomości. W judykaturze i doktrynie niepodważalne i ugruntowane jest stanowisko, że biegły wydaje opinię dotyczącą stanu faktycznego. Nie można zaś powołać biegłego, który miałby złożyć opinię, co do obowiązującego prawa i prawidłowości jego zastosowania. Obowiązek stosowania prawa spoczywa, w toku postępowania podatkowego, na organach podatkowych i nikt nie może zwolnić ich z tego obowiązku. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie sytuacja wyglądała tak, że opinie na temat stosowania obowiązującego prawa wydawali, za przyzwoleniem organów podatkowych, przedstawiciele nauk technicznych, a więc osoby z całą pewnością do tego nie powołane. Wydane opinie mogły służyć organom podatkowym jedynie do poczynienia stosownych ustaleń faktycznych. Natomiast używanie tych opinii w ramach dokonywanej wykładni prawa stanowi naruszenie obowiązujących przepisów. Sąd doszedł jednak do przekonania, że wskazane wyżej uchybienie nie mogło mieć wpływu na legalność rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji gdyż w ostateczności organ odwoławczy formułując swoje stanowisko w zakresie wykładni prawa nie oparł się na przedmiotowych opiniach. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności oraz biorąc pod uwagę brak innych zarzutów pod adresem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.