III SA/Łd 466/05

Dnia 4 listopada 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant Asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2005 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenie pożyczki z Funduszu Pracy uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...]. III SA/Łd 466/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 10 ust. 4 pkt 2, art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2004r. Nr 99 poz. 1001) w związku z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 58 poz. 514 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania A. M. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] dotyczącej odmowy umorzenia pożyczki udzielonej ze środków Funduszu Pracy - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż skarżąca A. M. otrzymała pożyczkę ze środków Funduszu Pracy w wysokości 37.000,00 zł na rozpoczęcie działalności gospodarczej w zakresie- handel materiałami budowlanymi, usługi remontowo – budowlane. Skarżąca wydatkowała udzielone jej środki zgodnie z celem. W dniu 18 marca 2005r. do Powiatowego Urzędu Pracy Nr [...] w Ł. wpłynął wniosek A. M. o umorzenie udzielonej jej kwoty pożyczki do wysokości 50%, zgodnie z zawartą umową. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydenta Miasta Ł. odmówił wnioskodawczyni umorzenia pożyczki, z uwagi na nie wywiązanie się przez nią z warunków umowy, poprzez nieterminowe spłaty rat pożyczki i odsetek tj. z uwagi na naruszenie § 4 pkt 1 umowy pożyczki. Od powyższej decyzji A. M. odwołała się do Wojewody [...] wnioskując o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca przyznaje, że występowały opóźnienia w spłacie pożyczki, ale były one nieznaczne, ledwie kilkudniowe, a najdłuższe opóźnienie mające miejsce w listopadzie 2004r. wynikało z nierzetelności jej kontrahenta, który nie przekazał jej należnych pieniędzy w terminie. Ponadto skarżąca wskazała, że z uwagi na bardzo trudną sytuację na rynku gospodarczym jest wielokrotnie zmuszona do różnych kompromisów, aby sprostać wymaganiom wykonawców. Dodatkowo skarżąca podniosła, że działalność gospodarcza, którą prowadzi jest podstawowym źródłem utrzymania jej rodziny oraz , że zatrudniła dwie osoby zarejestrowane jako bezrobotne, a ewentualne umorzenie pozostałej części pożyczki umożliwiłoby jej zatrudnienie jeszcze jednej osoby, bowiem na ten cel zamierzała przeznaczyć umorzoną kwotę. Rozpatrując sprawę organ odwoławczy zważył, iż art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu mający zastosowanie w przedmiotowej sprawie w związku z art. 139 ust. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi, że "pożyczka dla osób bezrobotnych może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50% pod warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie". Zapis ten wskazuje na możliwość umorzenia przez starostę części pożyczki - jeżeli pożyczkobiorca złoży taki wniosek oraz spełnia wszystkie warunki wskazane przez wierzyciela w umowie. Zgodnie z treścią zawartej umowy wierzyciel mógł umorzyć pożyczkę do 50% , między innymi pod warunkiem terminowego regulowania poszczególnych rat pożyczki wraz z naliczonymi odsetkami w terminie do 10 dnia każdego miesiąca. Organ w rozpoznawanej sprawie uznał, iż skarżąca wielokrotnie uchybiła temu warunkowi umowy dokonując wpłat nawet z kilkudniowym opóźnieniem. Dodatkowo skarżąca naruszyła również § 9 umowy pożyczki przewidujący obowiązek rozliczenia się z udzielonej pożyczki w terminie miesiąca. Wierzyciel wielokrotnie, rozumiejąc sytuację skarżącej przedłużał termin rozliczenia udzielonej pożyczki. W związku z powyższym Wojewoda [...] oceniając zarówno stopień wypełnienia warunków umowy przez A. M. jak i własne możliwości finansowe w przedmiocie umarzania pożyczek udzielanych z Funduszu Pracy, orzekł o odmowie umorzenia udzielonej pożyczki. Powyższą decyzję A. M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze przedstawiła argumenty zaprezentowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest zasadna . Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tejże ustawy kontrola , o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji, przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 cytowanej ustawy). Oznacza to między innymi, że Sąd nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przez organy przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy- co wynika z art. 7 kpa –oraz zgodnie z art. 77 § 1 kpa - muszą w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, iż skarżąca w dniu 18 marca 2005r. zwróciła się do organu I instancji z prośbą o umorzenie części pożyczki udzielonej zgodnie z zawartą w dniu 27 lutego 2003r. umową pożyczki . Podstawą odmowy umorzenia pożyczki przez organy był art. 18 ust. 4 ustawy z dn. 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz. U. z 2003 r. nr 58, poz. 514 z późn. zm.) w związku z art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99 poz. 1001 z późń. zm.) zgodnie z którym – w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji - pożyczka dla osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2, może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50%, pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Niesporna jest okoliczność, że skarżąca nie spełniła warunków określonych w § 4 umowy pożyczki z dnia 27 lutego 2003r. Niedopełnienie warunków umownych wyłącza co do zasady możliwość umorzenia pożyczki do 50% w trybie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu. Rozważenia natomiast wymaga kwestia, czy w razie braku przesłanek do umorzenia pożyczki na zasadzie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu zachodzi konieczność zbadania okoliczności szczególnych, określonych w art. 18 ust. 4a pkt 5 i w ust. 4b tej ustawy. W dacie wydania decyzji organów obu instancji obowiązywał bowiem również przepis art. 18 ust. 4a pkt. 5 zgodnie z którym starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. W myśl ust. 4b tego artykułu - umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Za ścisłym związkiem obydwu przepisów przemawia fakt, iż stanowią one część składową jednego art. 18, który odnosi się wyłącznie do umów pożyczek z Funduszu Pracy. Numeracja tych przepisów (ustęp 4, 4a,) dodatkowo akcentuje ścisły związek między nimi. Kwestie te pozostają również we właściwości tego samego organu – starosty. Powyższe względy przemawiają za przyjęciem stanowiska, że organy zobowiązane były do zbadania czy w sprawie nie zachodzą przesłanki wynikające z cytowanego przepisu art. 18 ust. 4a pkt 5. W rozpatrywanej sprawie orzekające organy nie badały przesłanek szczególnych, naruszyły zatem art. 7 , 77 § 1 kpa. Naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Pogląd powyższy był wielokrotnie wyrażany w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego . Na przykład w wyroku z dnia 17 października 2001 r (sygn. akt S.A./Rz 298/00 ONSA z 2003 r. nr 1 poz. 15 ) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził , że : "Organ zatrudnienia właściwy do umorzenia części pożyczki z Funduszu Pracy, po stwierdzeniu, że pożyczkobiorca nie spełnia warunków do jej umorzenia wynikających z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.), powinien w tym samym postępowaniu zbadać, czy za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne, o jakich mowa w art. 18 ust. 4a pkt 5 tej ustawy". Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 19 maja 2004r. sygn. akt 3II SA/Łd 1672/02. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit.a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji . Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdził, iż z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji – orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe.