II SA/Wr 291/05
WyrokWSA we Wrocławiu2006-06-30
Skład orzekający: Zygmunt Wiśniewski, Halina Kremis, Alicja Palus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budowa stawów rybnych bez wymaganego zgłoszenia, w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nieuzyskania decyzji o warunkach zabudowy, może zostać zalegalizowana, czy też podlega nakazowi rozbiórki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że budowa stawów rybnych bez wymaganego zgłoszenia, w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nieuzyskania decyzji o warunkach zabudowy, nie może zostać zalegalizowana i podlega nakazowi rozbiórki. Brak spełnienia przesłanek legalizacyjnych, określonych w przepisach Prawa budowlanego, skutkuje koniecznością zastosowania sankcji w postaci rozbiórki obiektu budowlanego wykonanego bez wymaganego prawem zgłoszenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. B. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę dwóch stawów rybnych. Inwestor twierdził, że nie popełnił samowoli budowlanej, a organy błędnie zastosowały przepisy prawa budowlanego, nie uwzględniając możliwości legalizacji. Wskazywał na brak pouczenia oraz na fakt, że stawy istniały od dawna w zmienionej formie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: SNSA Halina Kremis (sprawozdawca) Asesor WSA Alicja Palus Protokolant: Magdalena Domańska-Byskosz po rozpoznaniu na rozprawie w II Wydziale w dniu 30 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki stawu oznaczonego na mapie nr [...], zlokalizowanego na działce nr [...] i nr [...] na działce [...] w M. oddala skargę.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. nakazał A. B. rozbiórkę stawów rybnych oznaczonych na mapie sytuacyjno-wysokościowej numerem [...] – zlokalizowanego na działce nr [...] oraz numerem [...] – zlokalizowanego na działce nr [...] w M., gmina W .
Odwołanie od tej decyzji wniósł inwestor zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że odwołujący się nie dopełnił procedury zgłoszeniowej z art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego, błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 48 ust. 1 zamiast zastosowania art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie pouczenia po złożeniu zgłoszenia robót z dnia [...]r. o obowiązującej procedurze w zakresie uzyskiwania pozwoleń na budowę i właściwości organów procesu inwestycyjnego, a w szczególności poprzez udzielenie błędnego pouczenia w piśmie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. o właściwości rzeczowej organu załatwiającego sprawy planowanej inwestycji. Ponadto – naruszenie przepisów art. 15 k.p.a. poprzez nie doręczenie kwestionowanej decyzji pełnomocnikowi ustanowionemu w toczącym się postępowaniu, art. 77 § 1 k.p.a. przez brak należytej staranności w zebraniu, właściwej ocenie i uznaniu za udowodniony fakt materiału mającego znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego, art. 106 k.p.a. w związku z wydaniem decyzji pomimo toczącego się postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
Wskazując na powyższe odwołujący się wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na jej nieważność (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz wszczęcie procedury legalizacji realizowanych stawów. Skarżący podniósł nadto, że obiektem inwestycji jest rozbudowa istniejącego od wielu lat basenu pożarowego, a inicjatorem wszczęcia postępowania jest sąsiadka K. H.-D., która niezgodnie ze stanem faktycznym i prawnym poinformowała Urząd Gminy W., że były prowadzone prace przy budowie stawów. W istocie były to prace polegające na osuszeniu terenu poprzez wykonanie kanału odwadniającego za pomocą koparki. Zdaniem strony decyzja organu pierwszej instancji wynika z błędnej przesłanki tj. braku możliwości stwierdzenia zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym gminy W . Brak miejscowego planu dla M. nie może skutkować negatywnie dla odwołującego się. Również przypisywanie w kwestionowanej decyzji o nakazie rozbiórki samowoli budowlanej stoi w jaskrawej sprzeczności z treścią informacji, jaką uzyskał w piśmie powiatowego organu nadzoru budowlanego z dnia [...] r. Zgodnie z przekazanym pouczeniem odwołujący się uzyskał pozwolenie wodno-prawne nieświadom tego, że kompetentny organ wprowadził go w błąd. W świetle przytoczonych faktów oraz dołączonych dokumentów, twierdzenie o popełnieniu samowoli budowlanej nie znajduje uzasadnienia.
W dniu [...]r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono m.in., że z akt sprawy wynika w szczególności, że A. B. jest inwestorem budowy stawu (dolnego) nr [...] na działce nr [...] oraz stawu nr [...] (górnego -rozbudowy pierwotnego stawu nr [...]) na działce nr [...] obręb M., budowę rozpoczął w [...] r. Inwestor zeznał, że nie posiada pozwolenia na budowę. W myśl obowiązującego w dacie rozpoczęcia budowy art. 29 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wykonanie (i remont) urządzeń melioracji szczegółowych - do których art. 91 ust. 4 ustawy - Prawo wodne zalicza stawy rybne - było wprawdzie zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lecz wymagało uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi, zgodnie z art. 30. Organ zaznaczył, że wykonywanie obiektów budowlanych bez uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi albo przed upływem 30 dni od doręczenia organowi zgłoszenia lub wbrew sprzeciwowi zgłoszonemu przez ten organ jest samowolą budowlaną i w świetle obowiązujących przepisów skutkował wydaniem nakazu rozbiórki. Zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, w omawianym przypadku inwestor nie dokonał, co wypełniało przesłankę określoną w art. 48 do nakazania rozbiórki przedmiotowych stawów.
Nadto wskazano, że pismo A. B. z dnia [...]r. złożone w Wydziale Ochrony Środowiska, Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Wodnej Starostwa Powiatowego, na które powołał się w odwołaniu, nie stanowiło wymaganego zgłoszenia – jak wynika z treści pisma, dotyczyło ono wydania przez organ pozwolenia wodnoprawnego, wymaganego dla stawów i innych zbiorników wodnych przepisami Prawa wodnego. Powołany w decyzji Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie zaś z ust. 2 – jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. W postanowieniu, w myśl ust. 3, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie, określonych dokumentów i zaświadczenia (pkt 1 i 2). W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków w myśl ust. 4, stosuje się przepis ust. 1, tj. nakazuje rozbiórkę. Natomiast zgodnie z art. 49b ust. 1 powołanej ustawy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W tym przypadku, podobnie jak w przypadku określonym w art. 48, może być zastosowana procedura legalizacyjna – jednakże pod warunkiem, że budowa jest zgodna w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, z ostateczną, w dniu wszczęcia postępowania, decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz, nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Warunek ten, jak wskazał organ odwoławczy, nie jest spełniony, ponieważ Gmina W. nie posiada obowiązującego planu miejscowego a inwestor w ogóle nie uzyskał (i nie występował) o decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowana terenu. Decyzja taka i decyzja pozwolenia na budowę w świetle Prawa budowlanego obowiązującego w czasie rozpoczęcia budowy stawów (art. 29 ust. 1 pkt 2) była wymagana m.in. dla obiektów budowlanych piętrzących wodę i upustowych o wysokości piętrzenia wynoszącej 1 m i powyżej 1 m. Organ pierwszej instancji w decyzji nie podał jaką wysokość piętrzenia przewidywał inwestor w swoich stawach. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami (art. 29 ust. 2 pkt 9) wykonywanie i remont wszystkich ziemnych stawów hodowlanych wymaga pozwolenia na budowę i decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
W ocenie organu drugiej instancji kwestionowana przez A. B. decyzja jest słuszna i zgodna z prawem. Wprawdzie organ pierwszej instancji powołał się na art. 48b zamiast art. 49b, który jest właściwy w odniesieniu do obiektów budowanych wybudowanych bez wymaganego zgłoszenia (lub pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ), ale dla podjęcia rozstrzygnięcia nie ma to znaczenia, bowiem w obu przypadkach, o których mowa w art. 48b i art. 48b, organ nadzoru budowlanego jest zobligowany nakazać rozbiórkę. W świetle powyższego argumentacja odwołującego się uznana została za całkowicie chybioną i pozostającą bez wpływu na rozstrzygnięcie.
Skargę na ostateczną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł A. B., zarzucając jej rażące naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zamiast zastosowania art. 49b ust. 2 znowelizowanego Prawa budowlanego dopuszczającego możliwość legalizacji wykonanych robót bez wymaganego zgłoszenia. Również dlatego, że można nakazać rozbiórkę tylko w takim zakresie w jakim wybudowano obiekt z ruszeniem prawa, ponieważ wcześniej przed rozpoczęciem prac budowlanych istniały dwa mniejsze zbiorniki wodne na działce nr [...] i nr [...]. Nadto strona skarżąca zarzuciła bezpodstawne i niezgodne z obowiązującym stanem prawnym zaliczenie wybudowanych stawów hodowlanych do zbiorników płynących wód powierzchniowych o stałym lub okresowym przepływie, pobierających wody płynące o uznaniowo przyjętej przez organ drugiej instancji wysokości piętrzenia powyżej 1 m oraz błędne przyjęcie za podstawę zajętego stanowiska, że obowiązujące przepisy art. 29 ust. 2 pkt 9 Prawa budowlanego stanowią prawo działające wstecz, wiążące dla robót wykonywanych w latach 2000-2002.
Organ nadzoru budowlanego bezpodstawnie wykluczył możliwość legalizacji samowoli budowlanej z powodu braku decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w związku z brakiem aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy, chociaż w czasie rozpoczęcia robót i wszczęcia postępowania obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy z datą jego ważności do końca [...] r. Strona nie zgodziła się również z obciążeniem wyłącznie inwestora zarzutem nie zgłoszenia planowanej budowy do właściwego organu z pominięciem pośredniego udziału organów administracji w zaistnieniu samowoli budowlanej poprzez ich bezczynność i zaniechanie pouczenia inwestora o jego obowiązkach i prawach związanych z budową stawów, tj. naruszenie przepisów art. 9 k.p.a. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że wykonane stawy rybne nie wpłynęły na pogorszenie środowiska, a wręcz przeciwnie, nie naruszają przepisów techniczno-budowlanych ani chronionego prawem interesu publicznego bądź osób trzecich, skarżący wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła nadto, że pismem z dnia [...]r. skarżący wystąpił do Starostwa Powiatowego w W. o wydanie "zezwolenia" na wykonanie stawów rybnych. Pismo to trafiło do Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Wodnej Starostwa Powiatowego w W . Zgodnie z art. 9 k.p.a. organ miał obowiązek poinformować skarżącego, że do budowy stawów rybnych, oprócz pozwolenia wodno-prawnego, wymagane jest zgłoszenie planowanej budowy do Wydziału Budownictwa. Zgodnie z właściwością należało pismo wnioskodawcy przekazać do Wydziału Budownictwa Starostwa Powiatowego w W .
Fakt powzięcia wiadomości przez zgłoszenie wykonywania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego w brzemieniu przed jego zmianą ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), chyba że rzeczywistym zamiarem inwestora było obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę (zgłoszenia). Przekazana do wiadomości inwestora w piśmie z dnia [...] r. informacja przez nadzór budowlany utwierdziła stronę w przekonaniu, że jego ubieganie się o pozwolenie wodno-prawne jest zgodne z obowiązującymi przepisami, a zwłaszcza z przepisami prawa budowlanego, skoro nadzór budowlany, przyjmując do wiadomości doniesienie o wykonywanych robotach ziemnych, nie zgłosił sprzeciwu. Jak podniósł dalej skarżący, nikt nie może ponosić negatywnych konsekwencji z powodu oparcia swego postępowania na otrzymanej informacji urzędowej. Obciążenie inwestora zarzutem popełnienia samowoli budowlanej stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady zaufania do państwa i tworzonego przez nie prawa (art. 8 i 9 k.p.a.). Ponadto podniesiono, że obecnie gmina nie posiada aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego. Brak miejscowego planu nie oznacza, że budowa stawów jest sprzeczna z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, powoduje zmianę przeznaczenia terenu bądź zmian istniejącego sposobu zagospodarowania. Skutki braku miejscowego przestrzennego nie mogą obciążać obywatela i działać na szkodę jego interesów. W czasie realizacji inwestycji obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania gminy W. z datą ważności do końca [...] r.
Przyczynę zaistnienia sytuacji określonej jako samowola budowlana stanowiła bezczynność organów administracji i zaniechanie uprzedzenia inwestora o obowiązku zgłoszenia zamierzonych robót. Dotyczy to w szczególności błędnego pouczenia o treści pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o właściwości rzeczowej organu ochrony środowiska kompetentnego do załatwienia spraw związanych z budową stawów. Zgodnie z przepisami ustawy – Prawo wodne, stawy rybne zalicza się do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, stanowiących wody stojące w zbiornikach niezwiązanych z ciekami naturalnymi, a więc bez dopływu i odpływu, o wysokości piętrzenia wody poniżej 1 m. Wybudowane stawy spełniają te wymagania i w myśl przepisów obowiązującego wówczas Prawa budowlanego (art. 29 ust.2 pkt 4), w związku z art. 30 ust. 1 budowa ich wymagała zgłoszenia właściwemu organowi, a nie pozwolenia na budowę jak podano błędnie w zaskarżonej decyzji. Stąd zdaniem skarżącego, wywód organu nadzoru budowlanego o obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie znajduje oparcia w obowiązujących w czasie realizacji budowy przepisach prawa budowlanego i nie dotyczy stawów hodowlanych o wyszczególnionych wyżej cechach (art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego). Skoro budowa stawów nie wymagała pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia, to tym samym nie było wymogu ubiegania się o decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przez inwestora. Brak więc jego wystąpienia w tym zakresie jest w pełni uzasadniony.
W ocenie skarżącego, również zarzut braku ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest bezprzedmiotowe, ponieważ decyzja taka nie była w tym przypadku wymagana, w przede wszystkim dlatego, że w czasie rozpoczęcia budowy i wszczęcia postępowania w tej sprawie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy W . Stwierdzenie zgodności budowy stawów z ustaleniami tego planu należało do obowiązków organu badającego okoliczności samowoli budowlanej. Wydawanie decyzji o warunkach zabudowy w czasie obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego byłoby bezzasadne i niemożliwe. Przedstawione argumenty zdaniem strony skarżącej, wypełniają przesłanki umożliwiające zastosowanie procedury legalizacyjnej samowoli na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego z 2003 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 2016). Natomiast brak aktualnie obowiązującego planu i niemożność stwierdzenia, czy budowa zrealizowana przed upływem [...] r. jest zgodna z obecnie obowiązującymi przepisami, organ uznał za udowodnioną sprzeczność z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, skutkującą nakazem rozbiórki.
Przy wydawaniu decyzji o rozbiórce stawów pominięto również całkowicie fakt, że staw zlokalizowany na działce nr [...] istniał od dawna jako zbiornik przeciwpożarowy, a drugi staw na działce nr [...]– od połowy lat [...]. Zgodnie z zasadą zawartą w art. 48 Prawa budowlanego (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), można nakazać rozbiórkę w takim zakresie w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, tzn. bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia. Przepis ten ma charakter restytucyjny (karzący z nawiązką ponad to, co zostało wybudowane z naruszeniem prawa), którego istotą jest przywrócenie obiektu do poprzedniego stanu. Organ pierwszej instancji w swojej decyzji dowodzi natomiast, że wobec niemożności stwierdzenia zgodności wybudowanych stawów (a nie realizowana budowa... jak określił) z ustaleniami planu lub ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, należy wykluczyć możliwość legalizacji zrealizowanych stawów. Brak planu nie może być podstawą nakazu rozbiórki obciążającą inwestora, tj. ukaraniem go, ani dowodem, że wybudowane stawy są sprzeczne z ustaleniami przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, których gmina nie uchwaliła. Ubieganie się przez inwestora o wydanie decyzji o warunkach zabudowy w czasie przed przystąpieniem do robót było bezprzedmiotowe, tj. w czasie obejmującym okres obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy W .
W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Skarga jest chybiona.
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Według art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w tym także na decyzje wydane na podstawie norm prawa budowlanego. Z taką kontrolą mamy do czynienia w sprawie niniejszej.
Jak wynika z dołączonych do odpowiedzi na skargę akt administracyjnych, orzekając w sprawie kompetentny organ nadzoru budowlanego drugiej instancji, prawidłowo zastosował prawo materialne, a to art. 49b ust.1 Prawa budowlanego.
W tym miejscu można wskazać, że w świetle art. 49b Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania decyzji ostatecznej – właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Ustęp 2 przywołanego przepisu dopuszcza legalizację samowoli budowlanej jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych.
Jak wynika z dołączonych do odpowiedzi na skargę akt administracyjnych, organ nadzoru budowlanego został zawiadomiony o prowadzeniu robót budowlanych w zakresie budowy stawów rybnych jeszcze w [...] r. pismem K. H.-D . (k. 1 i n. akt administracyjnych organu pierwszej instancji, t. I). Z akt tych wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż inwestor od początku prowadzonych prac ziemnych, zmierzających do wybudowania stawów rybnych, miał pełną świadomość, że inwestycję tę konsekwentnie oprotestowali sąsiedzi – K. H.-D. i S. H . W czasie całego procesu inwestycyjnego K. H.-D. zwracała się do wszystkich instytucji, które winny być z racji funkcji zainteresowane inwestycją o kolejnych jej etapach i postępie robót. W efekcie [...]r. (po przeszło roku od pierwszego sygnału) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie W. udał się na oględziny w miejscu inwestycji, które nie odbyły się z uwagi na nieobecność inwestora i jego małżonki w miejscu zamieszkania. Przesłuchany na okoliczność prowadzonych robót w dniu [...]r. A. B. oświadczył, iż "nie posiada pozwolenia na budowę inwestycji, natomiast w sprawie były wydawane pozwolenia wodno-prawne. Podczas kolejnej wizji lokalnej, z udziałem inwestora stwierdzono, iż oba stawy są wybudowane, stanowią kolizję z istniejącą linią niskiego napięcia".
Dodatkowo można także podnieść, że pierwsza decyzja nakazująca rozbiórkę spornych zbiorników została wydana jeszcze w [...] r. i jej eliminacja z obrotu prawnego wynikła jedynie z powodu pominięcia pełnomocnika strony w procesie je doręczania.
Na podstawie informacji, uzyskanej z Urzędu Gminy W. w dniu [...] r., organ ustalił, iż dla tej gminy nie ma obowiązującego aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego, a z kolejnego pisma tego Urzędu z dnia [...]r. wynika także, iż ani do dnia [...]r., ani w terminie późniejszym nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy i zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie stawów rybnych na działkach [...] i [...] w M . Reasumując, organ nie mógł orzec inaczej, niż nakazując rozbiórkę obiektów budowlanych wykonanych bez wymaganego prawem zgłoszenia.
Z tego co wyżej wynika, że postępowanie dowodowe prowadzone przed organem nie wykazało, iż zachodzą przesłanki, określone w jego ustępie 2. Akta administracyjne w sposób jednoznaczny wskazują, że organ prowadził postępowanie wyjaśniające, zmierzające do doprowadzenia do legalizacji budowy. Jednakże postępowanie to wykazało, iż przesłanki legalizacyjne w sprawie nie wystąpiły.
Jeśli chodzi o zarzuty skargi, to nie mogą one skutecznie wzruszyć skarżonych decyzji. Nie dopatrzył się sąd naruszenia art. 48 i 29 Prawa budowlanego. Nie dopatrzył się także naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Dodać można, iż do uchylenia kwestionowanych decyzji przez sąd administracyjny może dojść jedynie w przypadku, gdy naruszenie przepisów postępowania mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ani skarżący nie wskazuje na czym ów istotny wpływ miał by polegać, ani sąd z urzędu takich uchybień się nie dopatrzył.
Inną kwestią, należącą do kompetencji innego organu jest pozwolenie wodno-prawne, mające swoje uzasadnienie w przepisach Prawa wodnego (choć i ta decyzja była uchylona przez organ drugiej instancji), a inną decyzja o pozwoleniu na budowę, czy przyjęcie zgłoszenia pozostające w kompetencji organów architektoniczno-budowlanych.
Za najistotniejsze dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należy uznać to, iż skarżący (co jest poza sporem) nie legitymuje się zgłoszeniem planowanej inwestycji do kompetentnego organu budowlanego, a dla terenu, na którym zrealizowano inwestycję nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Suma tych okoliczności wskazuje, iż legalizacja samowoli jest prawnie niemożliwa, a co za tym idzie kwestionowanym decyzjom nie sposób odmówić przymiotu legalności.
Reasumując, prawidłowe zastosowanie prawa materialnego przez organ drugiej instancji, z poprawnym wykorzystaniem procedury administracyjnej powoduje, że skarga podlega oddaleniu, po myśli art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło