III SA/Wa 1197/06
WyrokWSA w Warszawie2006-06-29
Skład orzekający: Grażyna Nasierowska, Wojciech Mazur, Artur Kot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 1999 r. do marca 2000 r. uległy przedawnieniu po upływie 5 lat, czy też po upływie 10 lat, zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich wymagalności oraz czy istnieją podstawy do umorzenia tych należności w świetle przepisów o całkowitej nieściągalności lub uzasadnionych przypadków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że należności składkowe za okres od lipca 1999 r. do marca 2000 r. podlegają 10-letniemu terminowi przedawnienia, zgodnie z przepisami obowiązującymi od 1 stycznia 2003 r., co oznacza, że nie uległy one przedawnieniu w momencie rozpatrywania sprawy. Ponadto, sąd stwierdził, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności, umorzenie należności jest uznaniowe, a skarżący nie wykazał braku możliwości zarobkowych ani innych przesłanek uzasadniających umorzenie w świetle przepisów.Stan faktyczny
Skarżący R. G. wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności składkowych z powodu trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, wynikającej m.in. z problemów z działalnością gospodarczą. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc m.in. zarzut przedawnienia należności składkowych według 5-letniego terminu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Mazur, Asesor WSA Artur Kot (spr.),, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę
Pismem z 29 listopada 2004 r. R. G. wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności składkowych wymienionych w upomnieniach, motywując swoją prośbę "tragiczną" sytuacją materialną. Uzasadniając wniosek przedstawił okoliczności związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, a także działania prokuratury, Sądu Rejonowego w L., urzędu skarbowego, instytucji finansowych, Urzędu Ochrony Państwa i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, które doprowadziły do daleko idących, niekorzystnych dla niego następstw gospodarczych, finansowych i rodzinnych. Skarżący podniósł nadto, że posiada status osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku. W celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych zajmuje wspólnie z żoną jeden lokal mieszkalny znajdujący się w należącym do nich budynku. Posiada ustrój rozdzielności majątkowej z żoną, która osiąga dochody z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy i dzięki temu utrzymuje studiującego syna. Oświadczył, że "ze względu na zabezpieczenie całego majątku" nie może prowadzić działalności gospodarczej, a tym samym pozbawiony jest możliwości spłaty zadłużenia.
Pismami z 3 grudnia 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - powoływany dalej jako "Zakład" - wezwał wnioskodawcę do złożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów pozwalających na ocenę zasadności jego wniosku o umorzenie należności, w szczególności dotyczących jego sytuacji rodzinnej i majątkowej. Poinformował nadto zobowiązanego, że nie podlegają umorzeniu należne składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne, w części finansowanej przez ubezpieczonych.
W załączeniu do pisma z 13 grudnia 2004 r. skarżący przesłał żądane dokumenty, między innymi kwestionariusz dotyczący możliwości płatniczych, umowę pożyczki z rejonowego urzędu pracy, zaświadczenie o statusie osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, postanowienie sądu dotyczące separacji małżeńskiej. Wskazał również na zabezpieczone hipoteką zadłużenie wobec urzędu skarbowego w kwocie 756.205 zł. W piśmie z 22 grudnia 2004 r. podniósł, że nie posiada obecnie "absolutnie żadnych możliwości płatniczych", a dochody jakie uzyskuje ze zbierania złomu wynoszą około 10 zł dziennie.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 2 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm. - powoływanej dalej jako "u.s.u.s."), Zakład odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu zaległych składek na: ubezpieczenia społeczne za okres 07/1999 r. - 03/2000 r. w łącznej kwocie 22.487,69 zł z odsetkami naliczonymi na dzień 1 grudnia 2004 r. w kwocie 30.743,30 zł oraz kosztami egzekucyjnych w kwocie 79,20 zł; ubezpieczenie zdrowotne za okres 01/1999 r. - 03/2000 r. w łącznej kwocie 682,82 zł z odsetkami naliczonych na dzień 1 grudnia 2004 r. w kwocie 972,50 zł; Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 07/1999 r. - 03/2000 r. w łącznej kwocie 3.882,30 zł z odsetkami naliczonymi na dzień 1 grudnia 2004 r. w kwocie 5.330,10 zł. W uzasadnieniu decyzji Zakład przytoczył treść art. 24 ust. 4 i art. 28 ust. 2 u.s.u.s., a następnie przedstawił zarys sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego. Z ustaleń Zakładu wynika, że wnioskodawca posiada status osoby bezrobotnej, pozbawionej prawa do zasiłku. Na jego utrzymaniu pozostaje studiujący syn. Małżonkowie mają zniesiony ustrój ustawowej wspólności majątkowej. Skarżący posiada zaległości podatkowe oraz zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów. Nieruchomość należąca do małżonków obciążona została hipoteką. Zarówno naczelnik urzędu skarbowego (organ egzekucyjny), jak też komornik sądowy, nie stwierdzili bezskuteczności egzekucji. W tej sytuacji, pomimo trudności finansowych skarżącego, brak jest podstaw do stwierdzenia "całkowitej nieściągalności". Zakład wskazał nadto na możliwość dochodzenia należności w okresie 10 lat, licząc od terminu wymagalności składek.
Pismem z 3 lutego 2005 r., korzystając z pouczenia zawartego w powyższej decyzji Zakładu, skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - powoływanego dalej jako "Prezes Zakładu". Polemizując ze stanowiskiem Zakładu, powołał się na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego L. z [...] kwietnia 2004 r. w sprawie umorzenia prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego ze względu na stwierdzenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zdaniem skarżącego, uzasadniony jest wniosek, że nie posiada on żadnego majątku.
Decyzją z [...] marca 2005 r., Prezes Zakładu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu. Nie dopatrzył się bowiem wystąpienia przesłanek uzasadniających konieczność umorzenia należności składkowych.
Na powyższą decyzję Prezesa Zakładu skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia w całości. W ocenie skarżącego, znaczna część należności składkowych uległa przedawnieniu, gdyż termin przedawnienia do 31 grudnia 2002 r. wynosił 5 lat, nie 10 lat, jak przyjął Prezes Zakładu.
Wyrokiem z 23 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1333/05, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, z powodu jej wydania przez niewłaściwy organ, a w konsekwencji naruszenia art. 156 K.p.a.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] lutego 2006 r., powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm. - zwanej dalej jako "K.p.a.") w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. - w brzmieniu obowiązującym od 24 sierpnia 2005 r., Prezes Zakładu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu z [...] stycznia 2005 r. Wskazując na treść art. 28 ust. 1 - 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 - zwanego dalej "rozporządzeniem") wyjaśnił, że nawet wystąpienie przesłanek wskazanych w powyższych przepisach nie obliguje Zakładu do umorzenia należności składkowych.
Po przedstawieniu przebiegu postępowania w niniejszej sprawie oraz ustaleń faktycznych dokonanych w trakcie postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego, Prezes Zakładu wskazał na uznaniowy charakter decyzji wydawanych w przedmiocie umorzenia należności składkowych. Wyjaśnił, że decyzje te wydawane są w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że udzielenie tego rodzaju ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organu. Dodał, że umorzenie należności składkowych ma charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich regulowanie, a nie zwalnianie płatników z tego obowiązku. Po dokonaniu oceny sytuacji majątkowej, osobistej i rodzinnej zobowiązanego - mając na względzie interes społeczny - stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia należności składkowych. Powołując się na art. 24 ust. 4 u.s.u.s. podniósł, że okres dochodzenia należności składkowych wynosi 10 lat, licząc od terminu wymagalności składek, a przepisy tej ustawy nakładają na Zakład obowiązek "dochodzenia w trybie przymusowym" należności składkowych. Stwierdził nadto, że skoro skarżący wznowił działalność gospodarczą i jest współwłaścicielem nieruchomości, to wskazane przez niego postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie może mieć wpływu na wynik sprawy. Zobowiązania, które posiada skarżący, nie mogą powodować konieczności umorzenia należności składkowych. Wnioskodawca nie korzystał nadto z pomocy społecznej.
Niezadowolony z rozstrzygnięcia Prezesa Zakładu, pismem z 18 marca 2006 r. R. G. wniósł skargę na jego decyzję z [...] lutego 2006 r. Wnosząc o jej uchylenie w całości powtórzył prezentowaną wcześniej argumentację oraz stawiane uprzednio zarzuty. Zaskarżonej decyzji zarzucił "naruszenie art. 23 ust. 1 ustawy z 18.12.2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, iż ustawa, która obowiązuje od dnia 1.01.2003 r. może mieć zastosowanie do składek z lat 1999 - 2000". Dodał, że posiadał status osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku. Nie posiadał majątku, a organ egzekucyjny umorzył prowadzone przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Od 15 września wznowił działalność gospodarczą o charakterze usługowym, ale "obecne dochody" pozwalają jedynie na opłacenie bieżących należności składkowych i podatków.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że dziesięcioletni okres przedawnienia należności składkowych wynika z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. W latach 1999 - 2000 okres ten wynosił 5 lat. W ocenie skarżącego nie można przyjąć, że "przedawnienie uległo wydłużeniu", gdyż oznaczałoby to działanie prawa wstecz. Należności składkowe za okres od lipca 1999 r. do marca 2000 r. uległy zatem przedawnieniu. Powołał się jednocześnie na poglądy Trybunału Konstytucyjnego, który "Takie rozumienie działania prawa wstecz prezentuje w swoich orzeczeniach".
Odpowiadając na skargę, pełnomocnik organu podtrzymał prezentowane dotychczas stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia należności składkowych, powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w L. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2005 r. (sygn. akt[...]) oddalający odwołanie skarżącego od decyzji Zakładu z [...] stycznia 2005 r., ustalającej zadłużenie z tytułu należności składkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm., Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako "u.p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji. Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bada jedynie, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej Sąd wyjaśnia, że nie jest władny orzec o umorzeniu należności składkowych skarżącego, gdyż kompetencję wydania rozstrzygnięcia w powyższej kwestii ustawodawca powierzył w pierwszej instancji Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, zaś w drugiej Prezesowi Zakładu - zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od 24 sierpnia 2005 r.
II. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest decyzja Prezesa Zakładu
w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych. Zastosowanie mają zatem przepisy art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 - zwanego dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Z przepisów tych wynika zaś, że należności składowe mogą być umarzane, z zastrzeżeniem ust. 3a, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, tj. gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał zatem siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.
W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.".
W myśl natomiast art. 28 ust 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Pod pojęciem należności z tytułu składek należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Na mocy ustawowej delegacji (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej określił szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wymienił przy tym przykładowe sytuacje, uzasadniające umorzenie należności składkowych w całości lub w części.
IV. Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącego z 29 listopada 2004 r. wszczynającym postępowanie w sprawie umorzenia należności składkowych. Wniosek ten wpłynął do Zakładu 1 grudnia 2004 r. Dotyczy należności składkowych za poszczególne miesiące lat 1999 - 2000. W świetle argumentacji i zarzutów skarżącego, w pierwszej kolejności pod rozwagę Sądu poddana została ocena, czy w rozpoznawanej sprawie należności z tytułu składek uległy przedawnieniu po upływie 5 lat, czy też ulegają przedawnieniu nie wcześniej niż po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Rozstrzygnięcie sporu co do terminu przedawnienia należności składkowych ma dla niniejszej sprawy podstawowe znaczenie, gdyż pozwoli stwierdzić, czy istniał przedmiot postępowania administracyjnego.
Z dyspozycji art. 24 ust. 4 u.s.u.s. - w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. wynika, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zmiana tego przepisu, dokonana ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm. - zwaną dalej "ustawą zmieniającą"), weszła w życie od 1 stycznia 2003 r. (art. 1 pkt 9 lit. a) w związku z art. 23 ustawy zmieniającej).
W świetle art. 24 ust. 2 u.s.u.s. - w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d.
W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, pięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 24 ust. 2 u.s.u.s., dotyczy tylko tych należności, które uległy przedawnieniu przed dniem 1 stycznia 2003 r. Skoro zatem należności składkowe, o umorzenie których ubiega się skarżący, dotyczą poszczególnych miesięcy lat 1999 - 2000, to należności te ulegają przedawnieniu nie wcześniej niż po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (por. wyrok Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2005 r., sygn. akt I UK 233/04, publ. OSNP 2006/1-2/27)
Odnosząc się do zarzutów postawionych w skardze, a także przedstawionej przez skarżącego argumentacji, zauważyć należy, że w art. 23 ustawy zmieniającej określony został termin wejścia w życie przepisów tejże ustawy. Nie istnieje natomiast wskazany przez skarżącego przepis art. 23 ust. 1 ustawy zmieniającej. Za chybiony Sąd uznał zarzut naruszenia przez organy zasady lex retro non agit. Skarżący nie wskazał żadnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego potwierdzającego jego argumentację, którą należy uznać w tej sytuacji za gołosłowną.
Zdaniem Sądu, w świetle ustalonego przez Prezesa Zakładu stanu faktycznego sprawy, uznać należy, że brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek objętych postępowaniem zainicjowanym na wniosek skarżącego. Skoro skarżący nie wykazał, że pozbawiony jest zdolności zarobkowych, a wręcz przeciwnie, prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z tego tytułu dochody, posiada nadto majątek nieruchomy, to nie sposób zarzucić Prezesowi Zakładu dowolności rozstrzygnięcia przyjętego w zaskarżonej decyzji. Nie sposób bowiem uznać, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji wystąpiła jedna z przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Jak wcześniej wykazano, nawet w przypadku wystąpienia w trakcie postępowania jednej z przesłanek pozwalających na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, organ nie był zobligowany do ich umorzenia.
Z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wynika zaś możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.), o czym Zakład poinformował skarżącego.
Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia. W przepisie tym wskazane zostały okoliczności których wystąpienie, daje organowi możliwość, ale nie obowiązek, umorzenia należności składkowych. Jeżeli zatem zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności składkowych, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, to Zakład może umorzyć należności z tytułu składek. Prezes Zakładu, podejmując rozstrzygnięcie w sprawie, uwzględnił możliwości wynikające z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia oraz dał temu wyraz w zaskarżonej decyzji.
Zauważyć również należy, że w aktach sprawy brak jest odpisu wyroku Sądu Okręgowego w L. z [...] listopada 2005 r., sygn. akt[...], powołanego przez pełnomocnika organu w piśmie zawierającym odpowiedź na skargę. Skoro jednak wyrokiem tym Sąd oddalił odwołanie skarżącego, to oznacza, że potwierdził zasadność stanowiska przyjętego przez organy, co do terminu przedawnienia należności składkowych.
W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, w świetle przedstawionych wyżej rozważań, brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło