IV SA/Wr 72/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 18 lipca 2006 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej postanawia odrzucić skargę. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. , orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...] , na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 k.p.a. w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422), utrzymała w mocy orzeczenie nr [...] Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. w sprawie zdolności T. G. do czynnej służby wojskowej. T. G. odwołał się od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. w zakresie uznania schorzeń ze strony kręgosłupa i narządu słuchu (pkt 1,2 i 4 załącznika 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r.), za nie pozostające w związku ze służbą wojskową, co motywuje warunkami i właściwościami służby wojskowej, jaką pełnił w okresie od [...] r. do [...] r. w wojskach rakietowych i w artylerii. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymała je w mocy. Zdaniem organu odwoławczego, w świetle analizowanych dokumentów nie wynika by właściwości i warunki służby wojskowej odwołującego się, w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wojskowej wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz. U. Nr 62, poz. 567), miały wpływ na powstanie i przebieg stwierdzonych u odwołującego się schorzeń ze strony kręgosłupa zakwalifikowanych wg § 34 p7, § 62 p1 i § 34 p 10 z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. Również stwierdzone zaburzenia ze strony narządu słuchu zakwalifikowane wg § 21 p2 z zał. Nr 2 do w/w rozporządzenia nie mogą być uznane za pozostające w związku ze służbą wojskową, ponieważ z przedstawionych dokumentów wynika, że zostały stwierdzone wiele lat po zakończeniu pracy obciążonej nadmierną ekspozycją na działanie hałasu o dużej intensywności. Komisja stwierdziła, że odwołujący się nie przedstawił dokumentacji świadczącej o stwierdzeniu ubytku słuchu w wysokościach i w przedziałach czasowych wyszczególnionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1515). W ocenie organu odwoławczego Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. prawidłowo uznała zaburzenia słuchu za nie pozostające w związku ze służbą wojskową w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wojskowej wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach. W skardze na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. , T. G. wniósł o jej uchylenie. Zdaniem skarżącego obydwie wojskowe komisje lekarskie w przedmiotowym postępowaniu dopuściły się naruszenia prawa tj. art. 7 k.p.a. przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a nawet podjęcie decyzji wbrew dokonanym ustaleniom. W ocenie skarżącego orzeczenia Komisji określić można jako podjęte w sposób mało refleksyjny. Podnosi on, iż przedstawił Komisji właściwe dokumenty (opinię specjalną, opis przebiegu służby, opinię służbowo-lekarską,) wydane mu przy zwolnieniu z wojska, oraz książkę zdrowia i opinie profesorów medycyny -specjalistów w zakresie ortopedii i otolaryngologii. W odwołaniu od orzeczenia organu pierwszej instancji, skarżący szczegółowo opisał warunki, w jakich pełnił służbę wojskową; opis ten, w jego ocenie, jest zgodny z przedłożonymi dokumentami. Skarżący podniósł także, iż członkom wojskowych komisji lekarskich (żołnierzom czynnej służby wojskowej lub rezerwy) powinny być znane warunki służby w wojskach rakietowych i artylerii. Komisja odwoławcza, nie uwzględniając treści tych dokumentów i nie podając powodów tego rodzaju postępowania, dokonała, zdaniem skarżącego, dowolnych ustaleń, naruszając w ten sposób dyspozycję przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący kwestionuje także pogląd Komisji, iż na przeszkodzie uznania związku ze służbą wojskową schorzenia - uszkodzenia słuchu - jest stwierdzenie schorzenia po upływie wielu lat od narażenia na czynniki szkodliwe. W świetle postanowień art. 19 i 20 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz. 66 z późn. zm.) nie ma to znaczenia, wystarczające jest bowiem ustalenie, iż żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej stał się inwalidą w czasie i warunkach określonych w wymienionych przepisach. Trudno jest również uznać domniemane stanowisko Komisji, iż przyczyną stwierdzonych schorzeń (uszkodzenie narządów słuchu i narządów układu ruchu) mogły być czynniki nie mające związku z warunkami służby wojskowej; brak jest w tym względzie jakichkolwiek danych. Strona skarżąca jest zdania, że ani organ pierwszej instancji, ani organ drugiej instancji nie podały właściwej ustawowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. odpowiedniego przepisu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin przez co naruszyły art. 107 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Komisja utrzymuje, iż w niczym nie naruszyła postanowień art. 7 k.p.a, zaś skarżący otrzymał pełną informację w uzasadnieniu orzeczenia o wykładni prawnej i przesłankach, które zadecydowały o podjętej przez nią decyzji. Odnośnie naruszenia przepisu art. 107 k.p.a to skarżący, w pouczeniu zawartym na stronie 2 zaskarżonego orzeczenia, uzyskał informację o możliwości złożenia skargi a przesłanki wynikające z postanowień art. 19 i 20 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin zostały zawarte w pkt. 11 i 12 orzeczenia organu pierwszej instancji (określenie inwalidztwa i uzasadnienie orzeczenia). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Skarżący, zarówno w postępowaniu przed wojskowymi komisjami lekarskimi, jak i w skardze do sądu administracyjnego, domagał się ustalenia rodzaju schorzeń oraz stwierdzenia grupy inwalidzkiej do celów zaopatrzenia emerytalno-rentowego i ich związku ze służbą wojskową. Stanowisko to podtrzymał na rozprawie, oświadczając do protokołu, że kwestionuje orzeczenia wojskowych komisji lekarskich "w części dotyczących schorzeń kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego, a także narządów słuchu dlatego, że komisje nie uznały, iż schorzenia te mają związek ze służbą wojskową. W pozostałym zakresie orzeczeń obu komisji nie kwestionuje". Do kompetencji sądu administracyjnego należy także kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej będącego decyzją administracyjną organu wojskowego pod względem zgodności z prawem. Wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej, co wynika z ich usytuowania w strukturze resortu obrony narodowej, zakresu właściwości i kompetencji, wykonywanych funkcji, zachowania zasady instancyjności, określenia przedmiotu działalności w sprawach indywidualnych, dotyczących interesów prawnych i obowiązków konkretnych osób fizycznych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzję w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Cechy tych organów oraz charakter spraw należących do ich właściwości odpowiadają wszystkim przesłankom stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95-OSP z 1997 r. nr 7-8, poz. 135 i inne). Rozstrzygnięcia tych komisji, zawierające zarówno elementy wynikające z wiedzy medycznej (rozpoznanie lekarskie), jak i elementy typowe dla orzecznictwa administracyjnego (ustalenie zdolności do służby wojskowej lub określenie związku chorób i ułomności ze służbą wojskową) oraz uzasadnienie, mają charakter władczy i jednostronny. Czynności wojskowych komisji lekarskich są dokonywane w sformalizowanym postępowaniu, zapewniającym ścisłe rozdzielenie właściwości i kompetencji różnych organów, przy czym wydane orzeczenie podlega kontroli instancyjnej. Te elementy trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich trudno byłoby wiązać wyłącznie z wiedzą medyczną i oceniać według jej kryteriów. Są to elementy prawne funkcji orzecznictwa, które mogą być kontrolowane co do ich zgodności z prawem (por. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 6 listopada 2000 r., OSA 1/00, ONSA 2001 r., nr 2, poz. 47). Sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z 27 października 1999 r., III ZP 9/99, OSNAPiUS 2000 r., nr 5, poz. 167). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są bowiem wydawane w toku postępowania kończącego się decyzją administracyjną innego organu (wojskowego organu emerytalnego albo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) i mają jedynie charakter wstępny, jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy w drodze takiej decyzji. Od decyzji administracyjnych kończących postępowanie przed organami wojskowymi w sprawach o określone świadczenia właściwa jest droga przed sądami powszechnymi - pracy i ubezpieczeń społecznych według zasad określonych w kodeksie postępowania cywilnego. Ustalanie chorób lub uszczerbku na zdrowiu oraz ich związku ze służbą wojskową należy do wojskowych komisji lekarskich, lecz prawo do świadczeń oraz ich zakres i wysokość z powyższych tytułów ustalają inne organy w drodze decyzji administracyjnych, od których przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące ustalania określonych schorzeń i ich związku ze służbą wojskową nie mają w pełni samodzielnego bytu w tym znaczeniu, że podlegają kontroli sądów powszechnych w postępowaniu o prawo do świadczeń przysługujących z powyższych tytułów o ich zakres i wysokość. Z przepisu § 23 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie zasad określania zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, wynika, że wojskowe komisje lekarskie orzekają przede wszystkim o zdolności danej osoby do służby wojskowej i o zaliczeniu jej do określonej kategorii tej zdolności a ponadto orzekają one, ale na podstawie odrębnych ustaw, także o związku chorób i ułomności, schorzeń, uszczerbku na zdrowiu, inwalidztwa, obrażeń ze służbą wojskową zarówno czynną, jak i zawodową. W obowiązującym systemie prawnym tymi odrębnymi ustawami są przede wszystkim ustawy: z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz. 66 z późn. zm.), z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. nr 83, poz. 760 z późn. zm.). Analiza obowiązującego stanu prawnego zatem prowadzi do wniosku, że od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, ale w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Takiej treści pouczenie znajduje się na stronie 2 zaskarżonej decyzji. Ponieważ sprawa niniejsza dotyczy orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie uznania związku schorzeń ze służbą wojskową, a nie odnosi się do kwestii powołania do zawodowej służby wojskowej lub zwolnienia z tej służby na podstawie przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, należy stwierdzić niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie. Z tych względów skarga w niniejszej sprawie podlega odrzuceniu na podstawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).