IV SA/Wa 323/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie asesor WSA Anna Szymańska (spr.),, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Anna Mruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2006r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. Minister Gospodarki i Pracy po rozpatrzeniu wniosku K. M. odmówił przywrócenia terminu określonego w art. 160 § 6 kpa do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie za szkodę jaka powstała w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1996 r. orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia [...] października 1963 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa Zakłady Metalurgiczne - [...] Sp. z o.o. w G. w części dotyczącej nieruchomości gruntowych, wchodzących w skład tego przedsiębiorstwa. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzją z dnia [...] listopada 1996 r. stwierdzono nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia [...] październik 1963 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo odbiorczego wskazanego wyżej przedsiębiorstwa w części oznaczonych nieruchomości, w odniesieniu natomiast do części dwóch działek stwierdzono, iż orzeczenie z 1963 r. zostało wydane z naruszeniem prawa. Wnioskiem z dnia 15 listopada 1998 r. E. M. w imieniu własnym oraz T. Z., J. H. i J. B. wystąpił o odszkodowanie z tytułu poniesienia szkody rzeczywistej związanej z bezprawnym przejęciem nieruchomości gruntowych. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. występującym z takim żądaniem spadkobiercom właściciela zostało przyznane odszkodowanie stosownie do przypadającym im udziałów w spadku po E. M. Zgodnie z art. 160 § 6 kpa roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność orzeczenia lub stwierdzająca wydanie tego orzeczenia z naruszeniem prawa. Jeden ze spadkobierców właściciela - K. M. pismem z dnia 5 lipca 2005 r. (data nadania w UP 12 lipca 2005 r.) wystąpił z wnioskiem o odszkodowanie, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jego złożenia. W ocenie organu niedopuszczalne jest przywrócenie w trybie art. 58 § 1 kpa terminu o charakterze materialnym. Terminem materialnym jest zaś okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W szczególności takim terminem jest termin określony w art. 160 § 6 kpa i z tego powodu nie podlega przywróceniu. Wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu powtórzono wywody zawarte w poprzednim rozstrzygnięciu. Dodatkowo organ podniósł - odnosząc się do zarzutów środka zaskarżenia - iż odszkodowanie z art. 160 kpa nie jest przyznawane z urzędu, koniecznym jest wystąpienie strony uprawnionej z odpowiednim żądaniem. W skardze do sądu administracyjnego K. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący twierdzi, iż termin 3 - letni, o którym mowa w art. 160 § 6 kpa jest czynnością procesową, zatem dopuszczalne jest jego przywrócenie. Nadto organ z rażącym naruszeniem art. 61 § 4 kpa nie zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie przyznania odszkodowania, czym spowodował "dotkliwą stratę" na jego niekorzyść. Minister mógł potraktować to pismo jako żądanie wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył ,co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie . Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ustalona została w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ogranicza się do badania zaskarżonych aktów pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym obowiązującym w dacie wydania rozstrzygnięcia przez organ II instancji. Mając powyższe kryterium na uwadze Sąd uznał, iż kontrolowane postanowienie Ministra Gospodarki odpowiada prawu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zostało zaskarżone postanowienie o charakterze procesowym i jedynie w tym zakresie Sąd był władny dokonać zbadania prawidłowości rozstrzygnięcia. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Ponieważ postanowienie dotyczyło kwestii przywrócenia terminu do wniesienia żądania o odszkodowanie, Sąd nie był uprawniony do skontrolowania prawidłowości doręczeń w postępowaniu o przyznanie odszkodowania zakończonym decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Tym samym zarzut naruszenia art. 61 kpa zawarty w skardze, a odnoszący się do powyższego postępowania odszkodowawczego nie może być skuteczny. Sąd bowiem nie bada prawidłowości tegoż postępowania, lecz dokonuje oceny rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia roszczenia o odszkodowanie. Z pisma datowanego na dzień [...] lipca 2005 r. wynika, iż K. M. wystąpił z żądaniem odszkodowania w trybie art. 160 kpa, jednocześnie składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Stosownie do art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić ten termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnym skutkiem uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę. Instytucji tej nie można stosować do terminów materialnoprawnych, ma bowiem wyłącznie zastosowanie do terminów procesowych i to terminów dokonania czynności procesowych (tak Komentarz do kpa B. Adamiak i J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2000 r., str. 290). Organ dokonał prawidłowego rozróżnienia skutków obydwu rodzajów terminów tj. terminu materialnego i procesowego. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Nadto organ uznał, iż termin do wniesienia roszczenia o odszkodowanie jest terminem materialnym, który nie podlega przywróceniu na podstawie art. 58 kpa. Stanowisko powyższe nie narusza przepisów postępowania. Organ prawidłowo przyjął, iż termin określony w art. 160 § 6 kpa ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Skutkiem jego niezachowania będzie odmowa przyznania odszkodowania (vide Komentarz do kpa Z. Janowicz, Wydawnictwa Prawnicze PWN, Warszawa 1999, str. 459). W konsekwencji organ odmawiając przywrócenie terminu do wniesienia roszczenia o odszkodowanie nie naruszył przepisów postępowania. Z tych powodów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.