I SA/Wr 717/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Asesor WSA Dagmara Dominik, Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński (sprawozdawca), Protokolant Aleksandra Słomian, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Szpitala A we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział we W. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz Szpitala we W. kwotę 355 (trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z dnia [...] nr [...], którym na podstawie art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 ze zm.) odmówiono Szpitalowi A we W. umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...], przypadających w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym zaległości w opłacaniu składek ubezpieczeniowych za grudzień 2001 r., miesiące od kwietnia do października 2002 r. oraz od grudnia 2002 r. do grudnia 2004 r. w łącznej wysokości [...]. W uzasadnieniu postanowienia przyznano, że istnieje przesłanka do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, określona w art. 64e § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, to jest Szpital wykazał, iż nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, ale decyzja ma charakter uznaniowy. Sam Szpital nie podejmował kroków mających na celu uregulowanie zadłużenia, a skuteczną egzekucję prowadził dopiero Komornik Sądowy Rewiru I we W. po jej przejęciu do łącznego prowadzenia. Należności z tytułu składek przedawniają się po 10 latach, podczas których sytuacja strony może ulec zmianie. Organ odwoławczy nie uwzględniając argumentów podniesionych w zażaleniu dodał, że ustawodawca stworzył kompleksowy program udzielania pomocy jednostkom służby zdrowia w ustawie z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 78, poz. 684). Strona ma zatem możliwość podjęcia działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji finansowej, w związku z czym udzielenie ulgi w spłacie kosztów postępowania w drodze pomocy indywidualnej stało się niecelowe i stanowiłoby uprzywilejowanie Szpitala w stosunku do innych podmiotów zadłużonej służby zdrowia. Dodano, że nawet pozytywna dla strony decyzja w przedmiocie umorzenia kosztów nie zmieni zasadniczo jej trudnej sytuacji finansowej, gdyż koszty postępowania egzekucyjnego stanowią jedynie część ciążących na niej zobowiązań finansowych, które ulegają stałemu powiększaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. pełnomocnik Szpitala wniósł o uchylenie postanowienia stwierdzając, że ustawa z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej nie rozwiązuje wszystkich problemów służby zdrowia i dotyczy zapewnienia pod określonymi warunkami środków na spłatę zobowiązań pracowniczych przy założeniu, że zobowiązania publicznoprawne i cywilnoprawne zostaną spłacone w oparciu o środki szpitali. Tymczasem zobowiązania pracownicze Szpitala sięgają kwoty [...], gdy jego zobowiązania publicznoprawne to [...], a cywilnoprawne [...] przy rocznym wpływie w 2004 r. [...], określonym przez kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia dotyczącym limitów świadczeń zdrowotnych. Limitów tych Szpital nie jest w stanie dochować, gdyż po ich wyczerpaniu musiałby zaprzestać świadczenia pomocy polegającej na ratowaniu życia i zdrowia ludzkiego, a gdyby nawet to uczynił, to przychody znacznie mniejsze od zobowiązań nie pozwalają na rzeczywiste skorzystanie z rozwiązań przewidzianych w ustawie z dnia 15 kwietnia 2005 r., która zakłada spłatę zaległości w okresie 24 miesięcy. Skoro istnieją dwie spośród przesłanek, przewidzianych w art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż za umorzeniem kosztów przemawia ważny interes publiczny oraz fakt, że Szpital nie może ponieść kosztów bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, to o wniosek pozytywne rozstrzygnięcie na podstawie tego przepisu powinien być uwzględniony. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Podkreślił też, że doraźne działanie, jakie jest przedmiotem niniejszego postępowania, nie spowoduje zasadniczej zmiany jeżeli chodzi o możliwość dalszego funkcjonowania szpitala, gdyż koszty stanowią drobną część jego zadłużenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powołanej na wstępie, organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Po myśli § 2 tego artykułu koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny, 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Przepis ten został sformułowany w taki sposób, że rozstrzygnięcie pozostawia organowi administracyjnemu w ramach tak zwanego uznania. Kontrola sądowoadministracyjna tego rodzaju rozstrzygnięć jest ograniczona, a skarga strony może być uwzględniona w zasadzie wówczas, kiedy z ustalonych okoliczności wynika, że podjęta decyzja lub postanowienie przekraczają granice tego uznania w kierunku dowolności. W okolicznościach faktycznych badanej sprawy organy obu instancji uznały, że istnieje przesłanka określona w art. 64e § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., czyli że zobowiązany wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych przekraczających półtora miliona złotych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Jedynym argumentem w istocie, dla którego odmówiono uwzględnienia wniosku strony o umorzenie kosztów, było podnoszenie, że w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej strona skarżąca powinna skorzystać z rozwiązań kompleksowych, przewidzianych w tej ustawie. Nie ustosunkowano się jednak do argumentów Szpitala, który twierdzi, iż z uwagi na wielkość swoich zobowiązań w porównaniu z przychodami rocznymi na podstawie kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia oraz restrykcyjnymi warunkami określonymi w tej ustawie wątpliwa jest możliwość skorzystania z przewidzianych w niej rozwiązań. Niezależnie od zasadności tych argumentów przyjąć należało, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie wątpliwa i niepewna możliwość skorzystania z innych rozwiązań. Dodać należy, że w ocenie sądu ustalone okoliczności faktyczne przemawiają za tym, iż za wnioskowanym przez stronę skarżącą umorzeniem wysokich kosztów postępowania egzekucyjnego przemawia również ważny interes publiczny, o którym mowa w art. 64e § 2 pkt 2 ustawy. W interesie tym jest zapewnienie mieszkańcom należytej opieki zdrowotnej. Jednocześnie informacje znajdujące się w aktach postępowania nie świadczą o tym, ani też organy podatkowe nie sugerują, aby trudna finansowa sytuacja skarżącego Szpitala związana była na przykład z niewłaściwym nim zarządzaniem, niegospodarnością czy innymi negatywnymi przesłankami. Z punktu widzenia interesu publicznego, społecznego, negatywnie raczej ocenić by należało sytuację, że jednostka służby zdrowia przestała podejmować w ostatnich miesiącach czy tygodniach roku działania mające na celu ratowanie życia i zdrowia ludzkiego z tego powodu, że wyczerpały się limity finansowe, wynikające z kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia, a tego rodzaju okoliczności, jak wynika z akt sprawy, były właśnie powodem narastającego zadłużenia skarżącego Szpitala. Sytuację służby zdrowia w Polsce niewątpliwie należy uregulować kompleksowo, ale odsyłanie do takich przyszłych i niepewnych rozwiązań i pomijanie jednocześnie istniejącej możliwości pozytywnego załatwienia wniosku strony skarżącej o umorzenie zaległych, wysokich kosztów postępowania świadczy w ocenie sądu o pewnej dowolności i przekroczeniu przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostawionych przez ustawodawcę w przepisie art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji granic tak zwanego uznania administracyjnego. Mając na uwadze, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uchylono zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Jednocześnie zgodnie z art. 200 i art. 209 tej ustawy zasądzono na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.