II SA/Bd 463/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie WSA: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lipca 2006r. sprawy ze skargi Andrzeja D. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie stypendium za wyniki w nauce 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania [...] w T. z dnia [...] 2005r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 463/06 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...] Komisja Stypendialna Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu [...] w T. nie przyznała Andrzejowi D. stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim 2005/2006. W uzasadnieniu stwierdzono, iż skarżący nie spełnił wymagań określonych przez Radę Wydziału. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie i zarzucił bardzo lakoniczne uzasadnienie decyzji, co pozostaje w sprzeczności art. 104 kpa. Skarżący uznał, że zastosowanie powinny mieć regulacje § 25 i 26 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] w T. W myśl § 25 Regulaminu, podstawą ustalenia prawa do stypendium jest średnia arytmetyczna wszystkich ocen z egzaminów i zaliczeń. Zgodnie z dyspozycją § 26 wykaz przedmiotów branych pod uwagę do obliczenia średniej stypendialnej ustala Rada Wydziału, a Dziekan podaje do wiadomości przed rozpoczęciem roku akademickiego w sposób zwyczajowo przyjęty na wydziale. Według skarżącego na uwagę zasługuje fakt, że Rada Wydziału ustaliła wykaz przedmiotów na posiedzeniu w dniu [...] 2005r., zatem wbrew postanowieniom Regulaminu, bowiem po rozpoczęciu roku akademickiego. Skarżący wniosek o przyznanie stypendium złożył w terminie, a wobec braku stosownej uchwały wykazał średnią taką, jaką dysponował. Jego zdaniem w rozumieniu powołanych wyżej przepisów spełnił przesłanki do nabycia prawa do stypendium. Skarżący zwrócił też uwagę, iż uchwała Rady Wydziału w przedmiocie wykazu przedmiotów powoduje nierówne traktowanie studentów, poprzez promowanie studentów, którzy kształcą się od początku na [...]. Nie uwzględnia takich, którzy licencjat ukończyli poza tą uczelnią. Jest to oczywisty przejaw nierównego traktowania. Decyzją z dnia [...] 2006r. Nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w T. utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygniecie. W jego uzasadnieniu wskazała, iż przepis art. 181 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, że o przyznanie stypendium za wyniki w nauce lub sporcie, stypendium ministra za osiągnięcia w nauce oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe, może ubiegać się również student pierwszego roku studiów drugiego stopnia, rozpoczętych w ciągu roku od ukończenia studiów pierwszego stopnia, który spełnił kryteria określone w ust. 1 i 2 na ostatnim roku studiów pierwszego stopnia, czyli, że stypendium może być przyznane studentowi, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen. Zgodnie z przepisem art. 186 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. W oparciu o powyższe przepisy został ustalony Regulamin przyznawania pomocy materialnej studentom [...] z dnia [...] 2005 roku. Zgodnie z § 26 ust. 1 wykaz przedmiotów branych pod uwagę do obliczania średniej stypendialnej ustala Rada Wydziału, a Dziekan podaje do wiadomości przed rozpoczęciem roku akademickiego w sposób zwyczajowo przyjęty na wydziale. W rozpatrywanej sprawie ma również znaczenie przepis § 33 Regulaminu, w którym zawarte zostały przepisy przejściowe dotyczące roku akademickiego 2005/2006. Regulacja przejściowa jest związana z wejściem w życie ustawy, Prawo o szkolnictwie wyższym, która dopuściła możliwość przyznawania stypendium za wyniki w nauce studentom studiów pierwszego stopnia, którzy uzyskali wysoką średnią ocen. Na podstawie powyższych przepisów Wydziałowa Komisja Stypendialna ustaliła, iż uzyskane przez skarżącego wyniki w nauce nie uprawniają go do przyznania stypendium za wyniki w nauce. Wydanie decyzji odmownej wynikało z faktu, iż wnioskodawca uzyskał oceny z innych przedmiotów, niż przedmioty wymienione w uchwale Rady Wydziału. Wobec wystąpienia tzw. różnic programowych nie ma możliwości uwzględnienia zarzutów podniesionych w uzasadnieniu wniesionego odwołania. Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Sądu, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu zarzucił: naruszenie art. 181 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365), poprzez stwierdzenie, że skarżącemu nie przysługuje stypendium, jak również przepisu art. 186 w związku z art. 103 wymienionej ustawy poprzez, niezastosowanie się do warunków Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] w T. Uzasadnienie decyzji było bardzo lakoniczne i nie zawierało żadnego odniesienia do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Skarżący wskazał, że kwalifikacji uprawnień do stypendium dokonano wbrew postanowieniom regulaminu. Wnioskując o przyznanie stypendium skarżący złożył wniosek w terminie i wykazał średnią ocen taką, jaką dysponował. Wobec braku stosownej uchwały Rady Wydziału na dzień rozpoczęcia roku akademickiego w przedmiocie wykazu przedmiotów branych pod uwagę przy obliczeniu średniej stypendialnej działania skarżącego należy uznać za zgodne z obowiązującą regulacją. Ponieważ skarżący wykazał właściwą średnią, to w jego ocenie spełnił warunki określone w Regulaminie. Dodatkowo skarżący wskazał, że uchwała Rady Wydziału co do wykazu przedmiotów uwzględnianych do średniej promuje studentów, którzy kształcą się od początku na [...], powodując nierówne traktowanie wobec prawa tych studentów, którzy jak skarżący studia licencjackie ukończyli na innej uczelni. Skarżący zakwestionował podstawę odmowy przyznania stypendium, że uzyskał on oceny z innych przedmiotów, niż wymienione w uchwale Rady Wydziału. Przepis art. 186 prawa o szkolnictwie wyższym wskazuje na konieczność ustalania szczegółowego regulaminu będącego podstawą przyznania stypendium. Takowy regulamin został uchwalony, zatem uznać należy, że jego postanowienia są wiążące dla stron postępowania. Przepis § 26 Regulaminu nakłada obowiązek ustalenia wykazu przedmiotów branych pod uwagę przy obliczeniu średniej stypendialnej przez Radę Wydziału, a na Dziekana nakłada obowiązek podania tych przedmiotów do wiadomości przed rozpoczęciem roku akademickiego. Rozpoczęcie roku akademickiego następuje 1 października każdego roku, zatem podanie wykazu przedmiotów winno nastąpić przed tą datą. Logicznym jest wniosek, że uprzednio musi być powzięta stosowna uchwała Rady Wydziału. W przedmiotowej sprawie Rada Wydziału ustaliła wykaz przedmiotów [...] 2005, zatem wbrew postanowieniom Regulaminu. Na tę okoliczność uwagi nie zwróciła rozpoznająca odwołanie Odwoławcza Komisja Stypendialna. Skoro zatem, zgodnie z treścią § 18 regulaminu obowiązek złożenia wniosku o stypendium winien być zrealizowany poprzez złożenie wniosku do 25 października 2005, to wobec braku stosownej uchwały, skarżący złożył wniosek wykazując średnią taką jaką dysponował. W świetle postanowień regulaminu i dochowania terminów na złożenie wniosku nie mógł postąpić inaczej. Zdaniem skarżącego na uwagę zasługuje również kwestia równości wobec prawa studentów [...] w T. Przyjęty przez Radę Wydziału wykaz wyraźnie promuje studentów, którzy nie mają tzw. różnic programowych. Oznacza to, że Uniwersytet zamierza jedynie wypłacać stypendia tym studentom, którzy od początku pobierają naukę na [...] w T. Taka sytuacja pozostaje w sprzeczności z ustawą o szkolnictwie wyższym i konstytucyjną gwarancją równości wobec prawa. Skarżący zwrócił uwagę, że został przyjęty na Uzupełniające Studia Magisterskie [...] w T., bez obowiązku uzupełniania tzw. różnic programowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż te, które podnosił skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż kompetencją Sądu jest ocena czy zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Jej uchylenie przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, stwierdzić należy, iż uchybia ono prawu. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego zaistniałego w sprawie. Należy też zadbać o należyte uzasadnienie z podaniem miedzy innymi dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozpatrywania sprawy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę uchylenia przez sąd administracyjny takiego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Przedłożone przez organ dokumenty zawierały istotne braki. Nie przedłożono regulaminu UMK w przedmiocie przyznawania pomocy materialnej studentom UMK, ani wykazu przedmiotów ustalonych przez Radę Wydziału. I choć braki te mogły być uzupełnione i częściowo zostały uzupełnione przez pozyskanie regulaminu, zaskarżonej decyzji można zarzucić, naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza art. 107 k.p.a. Prawo do uzyskania stypendium za wyniki w nauce zagwarantowano w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z art. 181 ust. 1 i 4 ustawy stypendium za wyniki w nauce lub sporcie może otrzymać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub osiągnął wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie krajowym lub międzynarodowym. O przyznanie tego świadczenia może ubiegać się również student pierwszego roku studiów drugiego stopnia, rozpoczętych w ciągu roku od ukończenia studiów pierwszego stopnia, który spełnił kryteria określone odpowiednio w art. 1 i 2 na ostatnim roku studiów pierwszego stopnia. Z posłużenia się przez ustawodawcę w tych przepisach sformułowaniem "może" wynika, że świadczenia te mają charakter uznaniowy i mogą być przyznane, ale nie muszą. Nie oznacza to oczywiście, że organy mogą działać w sposób dowolny. W art. 186 ust. 1 cytowanej ustawy określono, że szczegółowy regulamin ustalenia wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku, ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Wykonując tą delegację Rektor Uniwersytetu [...] wydał "Regulamin przyznawania pomocy materialnej studentom [...]". Zgodnie z jego § 26 ust. 1 wykaz przedmiotów branych pod uwagę do obliczania średniej stypendialnej do wypłaty stypendium naukowego ustala rada wydziału, a dziekan podaje do wiadomości przed rozpoczęciem roku akademickiego w sposób zwyczajowo przyjęty na wydziale. Z faktu opóźnionego podania do wiadomości wykazu przedmiotów branych pod uwagę do obliczania średniej, skarżący wywodzi obowiązek wzięcia pod uwagę ocen ze wszystkich przedmiotów i zaliczeń uzyskanych po pierwszym stopniu studiów. Takie stanowisko nie zasługuje na uwzględnienie. Regulamin wyraźnie określa jakie są zasady ustalania średniej. Przekazanie uprawnienia radzie wydziału do ustalania wykazu przedmiotów branych pod uwagę do obliczania średniej stypendialnej nie uprawnia do wybiórczego odczytywania zapisów regulaminu i jego interpretacji wbrew wyraźnym jego postanowieniom. Skoro z mocy art. 186 ustawy wskazano, że regulamin określa kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej to należy stosować owe zasady w sposób pełny. Spóźnione ogłoszenie wykazu nie miało żadnego wpływu na zakres uprawnień skarżącego, a zasady obliczania średniej przedstawione przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie, gdyż nie wynikają ani z przepisu ustawy ,ani postanowień regulaminu. Za bezzasadny należy uznać zarzut skarżącego, iż w jego przypadku można mówić o dyskryminacji studentów innych uczelni niż [...]. Zgodnie z wolą ustawodawcy reguły ustalania zasad, kryteriów i trybu przyznawania pomocy powinny zostać określone w regulaminie. Nie budzi zatem sprzeciwu ustalenie, że jednym z kryteriów będzie próba ujednolicenia bazy przedmiotowej przez określenie wykazu przedmiotów branych pod uwagę do obliczania średniej. O naruszeniu zasad równości może być mowa tylko wtedy, gdy w tym samym stanie faktycznym przyjmuje się odmienne kryteria oceny. Sytuacja studentów kończących inne uczelnie jest jednakowa. Wobec wszystkich zachodzi konieczność dostosowania poziomu wykształcenia i przyjęcia jednakowych reguł oceny. To, że punktem odniesienia jest baza przedmiotowa UMK nie oznacza, że narusza się zasady równości określonych podmiotów. Zasadny natomiast jest zarzut naruszenia przepisów procedury administracyjnej przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Decyzja administracyjna jest indywidualnym aktem zawierającym określone ustalenia co do prawa konkretnego podmiotu. Aby stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, decyzja powinna zawierać uzasadnienie możliwe do weryfikacji. Ani z decyzji, ani ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie nie wynika jakie przedmioty są brane pod uwagę przy przyznawaniu stypendium naukowego. Brak jest informacji, które z przedmiotów zdanych przez skarżącego mogły być brane pod uwagę przy ustalaniu średniej, a które pominięto. Nie wiadomo czy wyłącznie nazwa przedmiotu decyduje o możliwości wzięcia go pod uwagę przy obliczaniu średniej, czy dokonuje się też analizy przedmiotowej programu. Brak podania konkretnych przedmiotów nauczania lub konkretnego odniesienia do postanowień Rady Wydziału powoduje, że ocena decyzji wymyka się spod kontroli, a stwierdzenie, o wystąpieniu różnic programowych jest zbyt ogólnikowe i uzasadnia zarzut zupełnej dowolności przy wydawaniu decyzji. Z uwagi na to, że stwierdzone nieprawidłowości mają istotny wpływ na wynik postępowania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270; ze zm.) orzekł jak w wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ dokonując właściwej oceny stanu faktycznego winien to uczynić w taki sposób, który umożliwi zweryfikowanie prawidłowości rozstrzygnięcia w sprawie i oceny zgromadzonego materiału dowodowego przy uwzględnieniu wskazanych powyżej uwag.