II SA/Bd 1206/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 12 lipca 2006r. sprawy ze skargi Mariana T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2005r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę. II SA/Bd 1206/05 Uzasadnienie Lech B. K. pismem z dnia 25 marca 2003 r. złożył wniosek o udzielenie pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego i budynku gospodarczego w miejscowości G., na działce nr 205/8. Działka nr [...] o powierzchni 0,11 ha została nabyta przez wnioskodawcę od Zenona I. D. i jego żony Elżbiety Jj. Dokumentujący umowę sprzedaży akt notarialny (nr repertorium [...]) został przez wnioskodawcę, wraz z innymi dokumentami wymaganymi przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126; z późn. zm.), dołączony do wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę. Inwestor posiadał także wydaną w dniu [...] 2003 r. decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w której zostały ustalone warunki dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z urządzeniami towarzyszącymi w granicach działki nr [...] oznaczonej na mapie stanowiącej załącznik do decyzji (k. 16 – 17 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] 2003 r. Wójt Gminy Z. zatwierdził projekt budowlany i wydał Lechowi K. pozwolenie na budowę. Od decyzji organu I instancji odwołanie wniósł Marian T., zarzucając jej naruszenie prawa i żądając jej uchylenia. Skarżący podniósł, że zaskarżoną decyzją Wójt udzielił pozwolenia na przeprowadzenie budowy na nieruchomości stanowiącej jego własność tj. na działce, którą nabył od Skarbu Państwa w roku 1986 jako działkę nr 205/5 o powierzchni 0,38 ha. W roku 1991 r., kiedy ujawniły się błędy w ewidencji gruntów, gmina w celu zachowania powierzchni 0,38 ha brakujące 0,11 ha uzuełniła kosztem sąsiedniej działki Skarbu Państwa użytkowanej przez RSP w G. Wówczas działce nr [...] został nadany nowy numer ewidencyjny – [...]. Część działki (pierwotnej), która zdaniem skarżącego została mu odebrana, oznaczono numerem [...] i sprzedano. Do odwołania skarżący załączył wydaną na jego wniosek decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] 1998 r. nr [...], w której zostały ustalone w granicach działki nr [...] warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku gospodarczego wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Na stanowiącej załącznik do tej decyzji mapie uwidoczniono dwie działki - nr [...] i nr [...], bezpośrednio sąsiadujące ze sobą. W dniu [...] 2003 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego do wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę należy dołączyć dowód stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Inwestor dołączył akt notarialny i w ten sposób wykazał własność spornej działki nr 205/8. Natomiast skarżący nie udokumentował prawa własności spornej nieruchomości. Prawa tego nie dowodzi załączona do odwołania decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W wyniku wniesionej przez Mariana T. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 3 marca 2004 r. (sygn. akt SA/Bd 2647/03) uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia 9 lipca 2003 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ nie wyjaśnił, kto jest uprawniony do dysponowania nieruchomością, której dotyczy przedmiotowa decyzja. Brak takich ustaleń w sytuacji, kiedy skarżący podnosił tą okoliczność, stanowi poważne naruszenie art. 7,77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; dalej zwanej "k.p.a."). Według Sądu akt notarialny nie mógł stanowić w tej sprawie jedynego przekonującego organ dowodu na okoliczność, że to Lech K. ma prawo dysponować nieruchomością na cele budowlane. Takim dokumentem mógł być w tej sytuacji jedynie aktualny wypis z księgi wieczystej. Po wyroku Sądu, prowadząc dalsze postępowanie, organ odwoławczy dokonał badania księgi wieczystej KW nr [...] znajdującej się w Sądzie Rejonowym – Wydziale Ksiąg Wieczystych w T. Z dokumentu tego wynika, że działka nr [...] o powierzchni 0,11 ha, położona w miejscowości G., gmina Z. – stanowi własność Lecha B. K. (k. 19a (cyfry niebieskie) akt administracyjnych organu odwoławczego). Następnie decyzją z dnia [...] 2004 r. (k. 20 akt adm. organu odwoławczego) Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Z. W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego oraz dowód badania księgi wieczystej przeprowadzony w dniu 7 lipca 2004 r.. Na powyższym oparł stanowisko, że inwestor posiada prawo własności nieruchomości objętej wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę. Składając skargę na powyższą decyzję Marian T. podtrzymując twierdzenie, że jest właścicielem spornej działki, wskazał na dokumenty znajdujące się w aktach sprawy tutejszego Sądu o sygnaturze SA/Bd 2647/03. Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2005 r. (sygn. akt II SA/Bd 768/04) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2004 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd zwrócił uwagę na dokumenty znajdujące się w aktach sprawy SA/Bd 2647/03, przedstawione przez skarżącego tj.: decyzję Naczelnika Gminy Z. z dnia [...] 1986 r. dotyczącą ustalenia Mariana T. jako nabywcy działki nr [...] położonej w G., wypis z rejestru gruntów i akt notarialny z dnia 29 grudnia 1986 r. (Nr rep. [...]) sporządzony w Państwowym Biurze Notarialnym w T., z którego wynika, że Marian T. kupił grunt obecnie mający nr ewidencyjny [...]. Sąd wskazał, że powyższe dowody nie były uwzględniane przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, a okoliczności te miały, istotny wpływ na ocenę, kto jest właścicielem spornej nieruchomości. Zdaniem Sądu nie zostały także wyjaśnione okoliczności, w jakich nastąpiła zmiana numeracji działki skarżącego i zmiana powierzchni działki z 0,38 ha na 0,27 ha. Sąd podkreślając, że ważnym dowodem w sprawie był również wypis z księgi wieczystej stwierdził, że organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji zignorował wskazania Sądu (zawarte w wyroku z dnia 3 marca 2004 r.) co do wątpliwości podnoszonych przez skarżącego już w odwołaniu. Według Sądu wprawdzie zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę należy dołączyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (co inwestor w rozpatrywanej sprawie uczynił), niemniej dowody te nie mogą być przyjmowane bezkrytycznie, lecz podlegają swobodnej ocenie dowodów. Dowody przedstawione przez Mariana T. powinny być traktowane w niniejszej sprawie na równi z dowodami przedłożonymi przez Lecha K. Biorąc pod uwagę stwierdzone braki postępowania Sąd doszedł do wniosku, że w toku zostały naruszone zasady zawarte w art. 7,77 § 1 i 80 k.p.a. Prowadząc dalsze postępowanie po wyroku Sądu z dnia 12 stycznia 2005 r. Wojewoda [...] pismem datowanym na dzień 27 maja 2005 r. (k. 38 akt administracyjnych Wojewody) zwrócił się do skarżącego o przedstawienie decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia [...] 1986 r., dotyczącą ustalenia Mariana T. jako nabywcy działki [...] położonej w G. oraz wypisu z rejestru gruntów i aktu notarialnego z dnia [...] 1986 r. (nr rep. [...]) sporządzonego w Państwowym Biurze Notarialnym w T. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 maja 2005r. Następnie została wydana decyzja datowana na [...] 2004 r. (nr [...]), którą Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] 2003 r. w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania Lechowi K. pozwolenia na budowę na działce nr [...]. Organ powołał się na treść księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości o numerze działki [...] o powierzchni 0,11 ha, położonej w G. Stwierdził, że w dziale II tej księgi wpisany jest jako właściciel Lech B. Ki. W tej sytuacji według Wojewody, organ administracji architektoniczno – budowlanej nie może kwestionować prawa własności zapisanego w księdze wieczystej, do rozstrzygania sporów własnościowych właściwy jest bowiem sąd cywilny. Ponadto, z powodu odmowy przedstawienia przez Mariana T. dokumentu jednoznacznie stwierdzającego, iż wymieniona działka jest jego własnością, organ nie ma podstaw prawnych do zmiany swojego stanowiska, że Lech K. jest właścicielem działki nr [...], a tym samym spełnił wymóg przepisu art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. Wnosząc skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] 2005 r. skarżący powtórnie podniósł zarzut, iż Wojewoda zezwala na budowę na nieruchomości stanowiącej jego własność. Ponadto wskazał, że Wojewoda dopuścił się fałszerstwa, gdyż zaskarżona decyzja była wydana w dniu [...] 2005 r. a nie [...] 2005 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 17 maja skarżący podniósł, że wbrew twierdzeniom organu, odpowiedział na pismo z dnia 27 maja 2005 r. Wezwany przez Sąd do złożenia dokumentów potwierdzających tę okoliczność skarżący przedłożył Sądowi kopię koperty, w której przesłano mu wezwanie datowane na [...] 2005 r., opatrzoną pieczęcią placówki pocztowej w Z. z datą [...] 2005r. i numerem przesyłki [...] oraz kopię pisma z dnia 14 maja 2005 r. wraz z załącznikami tj. – kopią decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia [...] 1986 r., dotyczącą ustalenia Mariana T. jako nabywcy działki [...] położonej w G, – kopią aktu notarialnego z dnia [...] 1986 r. (nr rep. [...]) sporządzonego w Państwowym Biurze Notarialnym w T, – kopią pisma Urzędu Gminy Z. z dnia [...] 1991 r. informującego o podziale działki nr [...] celem wydzielenia dla skarżącego działki o powierzchni 0,11 ha, – kopią wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] 1994 r., na której uwidoczniona jest działka nr [...], – kopią pisma Urzędu Gminy Z. z dnia [...] 1994 r., w którym poinformowano skarżącego, że w wyniku rozgraniczenia skarżącego działka nr [...] stanowi obecnie działkę nr [...]. Na kopii pisma skarżącego z dnia [...] 2005 r. uwidoczniono jest kopia potwierdzenia nadania tegoż pisma z dnia [...] 2005 r. Na rozprawie w dniu 12 lipca skarżący oświadczył, że nadal w Sądzie Rejonowym w T. toczy się spawa cywilna dotycząca przedmiotowej działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, aczkolwiek zdaniem Sądu skarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazuje, że pomimo wezwania nie zostały mu przedstawione przez skarżącego dokumenty, świadczące o prawie własności skarżącego do działki nr [...] w G., które były wymienione w wezwaniu datowanym na 27 maja 2005 r.. Przeczy jednak temu korespondencja przedstawiona przez skarżącego na wezwanie Sądu, jak też same akta sprawy. Z zestawienia daty znajdującego się w aktach administracyjnych dowodu odbioru wezwania organu datowanego na 27 maja 2005 r. (odbiór nastąpił 9 maja 2005 r.), daty przedstawionego Sądowi pisma skarżącego skierowanego do organu (14 maja 2005 r.) i daty dowodu jego nadania (z dnia 15 maja) - wynika, nie tylko to, że organ błędnie datował wezwanie (prawdopodobnie było one sporządzone 27 kwietnia 2005r.), ale też, że organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji (którą także w sposób oczywisty, zdaniem Sądu, błędnie datowano – 13 października 2004 r. zamiast 13 października 2005r.) dysponował dokumentami, których wcześniej żądał. Konsekwencją tego jest brak w zaskarżonej decyzji stosowanych rozważań dotyczących całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Tym samym organ dopuścił się naruszenia obowiązku wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a., jak również z art. 107 § 3 k.p.a.. Sąd jednocześnie jednak zważył, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm), sąd administracyjny uchyla decyzję (...) w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie każde zatem stwierdzone naruszenie przepisów prawa zobowiązuje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji, ale jedynie takie naruszenie, które – w przypadku przepisów prawa materialnego - miało lub – w przypadku przepisów postępowania - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie było naruszeniem dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Organ administracji wypełnił zalecenia poprzednich wyroków Sądu o tyle, że w jego dyspozycji znajdował się cały materiał dowodowy, potrzebny do rozpatrzenia sprawy (zalecenie to wynika przede wszystkim z wyroku Sądu z dnia 12 stycznia 2005r.). Jednakże wskutek przeoczeń lub zaniedbań organizacyjnych nie wszystkie dowody zostały ujęte w aktach sprawy, na podstawie których działający z upoważnienia Wojewody pracownik Urzędu Wojewódzkiego podjął zaskarżoną decyzję. W tej kwestii trzeba mieć na uwadze, że pomiędzy majem a wrześniem 2005 r. akta sprawy były przekazywane Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Warszawie celem rozpatrzenia wniesionego przez skarżącego wniosku o wyłącznie Wojewody Kujawsko – Pomorskiego od postępowania w przedmiotowej sprawie (por. k. 41 akt organu odwoławczego) Pozostaje zatem kwestia oceny, jaki wpływ na wynik sprawy miał brak rozważenia treści dokumentów pozostających w dyspozycji Wojewody przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Jak wskazywał Sąd we wcześniejszych wyrokach – istotnym dowodem w sprawie jest dowód dotyczący treści księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w G. Dowodem takim jest znajdująca się w aktach sprawy administracyjnej notatka urzędowa z badania treści księgi nr [...] (k. 19a – cyfry niebieskie – akt organu odwoławczego). Wynika z niej, że w dziale II tej księgi jako właściciel jest wskazany Lech Z. K. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (zwanej dalej "k.w.h.") wpisanie prawa do księgi wieczystej rodzi domniemanie, że jest ono zgodne z rzeczywistym stanem prawnym. W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności (art. 10 ust. 1 k.w.h.). Właściwym dla rozpatrzenia takiego żądania jest sąd rejonowy (art. 17 pkt 4 kpc). Uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest jedynym sposobem obalenia domniemania z art. 3 k.w.h. (por. pkt 2 komentarza do art. 10 k.w.h. [w:] Stanisław Rudnicki "Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postępowaniu w sprawach wieczystoksięgowych. Komentarz.", wydanie 3, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 62). Skarżący dowodząc swojego prawa własności wykazywał, że teren, na którym Lech Brunon Kucharzewski chce przeprowadzić inwestycję, jest objęty powierzchnią jego działki, która początkowo nosiła numer geodezyjny [...], a obecnie jest oznaczona numerem [...]. Trzeba zwrócić uwagę, że znajdujące się dziale I – O księgi wieczystej wpisy dotyczące położenia i powierzchni nieruchomości nie są chronione domniemaniem wynikającym z art. 3 k.w.h. ani rękojmią wiary ksiąg wieczystych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1997 r., sygn. akt II CKU 110/97, opubl. w "Prokuratura i Prawo" z 1998 r., Nr 5, s. 28 oraz w elektronicznym Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 32492). Co do zasady zatem zarzut, iż w księdze wieczystej nie została wykazana ta powierzchnia nieruchomości, na której ma być przeprowadzona inwestycja nie może być odparty wyłącznie powołaniem się na treść działu II księgi wieczystej prowadzonej dla danej nieruchomości. Skutkowałoby to stwierdzeniem, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda nie poczynił stosownych ustaleń i rozważań dowodowych w oparciu o dowody pozostające w jego dyspozycji. Jednakże z treści przedstawionych przez skarżącego dokumentów, a w szczególności z treści korespondencji kierowanej do niego przez Urząd Gminy Z. wynika, że część gruntu o powierzchni 0,11 ha, która według skarżącego jest częścią jego nieruchomości – wykazywana jest jako cała odrębna nieruchomość oznaczana jako działka nr [...], stanowiąca odrębny przedmiot własności. W takim wypadku nie chodzi tylko o niezgodność danych faktycznych zamieszczonych w dziale I księgi wieczystej, w rzeczywistości bowiem zachodzi niezgodność stanu prawnego ujawnionego przez być może wadliwy wpis prawa własności z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Nieprawidłowość dotyczy zatem tego, kto jest właścicielem nieruchomości. W takiej szczególnej sytuacji właściwy jest tryb postępowania określony w dziale art. 10 k.w.h. (por. ww. "(...) Komentrz", str. 63). W konsekwencji w takim przypadku, pomimo zgromadzenia niezbędnych dowodów, organ administracji nie może we własnym zakresie ustalać kto posiada prawa do dysponowania nieruchomością, ale zobowiązany jest stosować się do domniemania wynikającego z treści księgi wieczystej. Taki obowiązek organu będzie istniał do momentu, dopóty treść księgi wieczystej nie zostanie zmieniona w wyniku ewentualnego uwzględnienia powództwa skarżącego o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości (oznaczanej obecnie jako działka nr 205/8) ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Z powyższych rozważań wypływa wniosek, że w przedmiotowej sprawie słusznie Wojewoda oparł swoje rozstrzygnięcie o treść zapisów w księdze wieczystej, natomiast wskazane przez Sąd naruszenie przepisów postępowania nie miało wpływu na wynik sprawy. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądem administracyjnym, Sąd oddalił skargę.