II SA/Lu 830/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2005 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., znak: [...] w przedmiocie wyrównania zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania I. B. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] w sprawie odmowy wypłaty wyrównania zasiłku stałego za okres od dnia 6 listopada 2002 r. do dnia 30 kwietnia 2004r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ orzekający podał miedzy innymi, że w piśmie z dnia 7 kwietnia 2005 r. I. B. sprecyzowała swoje żądanie wskazując, że wnosi o wyrównanie , jak to określiła, dawnego zasiłku stałego od dnia 6 listopada 2002 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r. i świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2004 r. W piśmie z dnia 13 czerwca 2005 r. uzupełniła zakres żądania, wskazując, że wnioskuje o wyrównanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2004 r. do 28 lutego 2005 r. oraz wyjaśniła, iż w całym okresie, którego dotyczy jej wniosek sprawowała bezpośrednią opiekę nad niepełnosprawnym synem Ł. W prowadzonym postępowaniu odwoławczym Kolegium ustaliło, że decyzja z dnia [...], która stała się ostateczna, przyznano skarżącej zasiłek stały na okres od grudnia 2001 r. do listopada 2002 r. , na podstawie zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowa syna Ł. ważnego do dnia 5 listopada 2002 r. Decyzja powyższa była ostatnią decyzją w sprawie przyznania zasiłku stałego. Kolejnymi świadczeniami, jakie otrzymywała w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności był zasiłek pielęgnacyjny przyznany już na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.) oraz od dnia 1 marca 2005 r. świadczenie pielęgnacyjne, które uzyskała po złożeniu wniosku i po przedłożeniu orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] , wydanego w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sygn. akt [...], uchylającego wcześniejsze orzeczenie z dnia [...] nr [...] i zaliczającego Ł. B. do osób niepełnosprawnych, wymagających stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W kwestii niepełnosprawności syna Ł. B. i orzeczeń wydanych w tej sprawie, istotnych dla oceny uprawnień do zasiłku stałego do dnia 30 kwietnia 2004 r., Kolegium ustaliło, iż w okresie od dnia 6 listopada 2002 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r. skarżąca nie dysponowała orzeczeniem o niepełnosprawności zaliczającym Ł. B. do osób wymagających stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i orzeczenia tej treści w tym czasie nie przedłożyła organowi pierwszej instancji. Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, z póź. zm.) regulująca uprawnienia do zasiłku stałego (art. 27 ust. I w brzmieniu od dnia 23 stycznia 2003 r.) przewidywała, przyznanie świadczenia, gdy dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a więc gdy orzeczenie zawiera między innymi wskazaną wyżej klauzulę. . Wymóg ten powtórzony został w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.) w kwestii uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 ), które to świadczenie zastąpiło zasiłek stały po 30 kwietnia 2004 r. Jedno z niekorzystnych dla I. B. i jej syna orzeczeń, a mianowicie orzeczenie z dnia [...]nr [...] wydane w drugiej instancji przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zostało, wyrokiem Sądu Rejonowego Sądu Pracy Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sygn.akt [...], uchylone, co stało się przesłanką do przyznania skarżącej od dnia I marca 2005 r. świadczenia pielęgnacyjnego, po złożeniu przez nią stosownego wniosku. W związku z tym wyrokiem domaga się ona również wypłaty zasiłku stałego za okres od dnia 6 listopada 2002 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r., co należy do istoty złożonego odwołania. Trzeba przy tym zauważyć, iż z akt sprawy wynika, że po dniu 6 listopada 2002 r., czyli po okresie, na jaki przyznano skarżącej po raz ostatni zasiłek stały nie ubiegała się o to świadczenie. Decyzja z dnia [...] znak: [...], którą przyznano świadczenie do listopada 2002 r. była ostatnią decyzją w sprawie. Rozważając kwestię przyznania świadczenia I. B. należy zauważyć, iż po dniu 30 kwietnia 2004 r. zmienił się stan prawny regulujący przyznawanie świadczenia w postaci zasiłku stałego osobom rezygnującym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Ustawa z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.), która weszła w życie 1 maja 2004 r. wprowadziła tzw. świadczenie pielęgnacyjne, które zastąpiło funkcjonujący w pomocy społecznej zasiłek stały przyznawany przed dniem 1 maja 2004r. na podstawie przepisów ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.). W tym dniu weszła również w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), która uchyliła w całości ustawę o pomocy społecznej z 1990 r. Przepisy przejściowe zawarte zarówno w ustawie o świadczeniach rodzinnych jak i obowiązującej ustawie o pomocy społecznej jedynie w ograniczonym zakresie uregulowały kwestię postępowania w sprawach świadczeń przyznawanych na podstawie ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. Pierwsza z nich, w art. 58, uregulowała kwestię nabycia uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie uzyskanego, pod rządami uchylonej ustawy, zasiłku stałego. W tym przypadku, z mocy ustawy, uprawnienie do świadczenia nabyły osoby otrzymujące do dnia 30 kwietnia 2004 r. zasiłek stały. Na podstawie art. 149 ust. 1 drugiej z ustaw nastąpiło z dniem 1 maja 2004 r. wygaśnięcie decyzji wydanych na podstawie ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. a ponadto art. 150 wprowadził zasadę stosowania, w sprawach wszczętych i nie zakończonych przed dniem jej wejścia w życie, nowych przepisów ustawy o pomocy społecznej, a więc ustawy z 2004 r. W opisanym wyżej stanie prawnym, mamy więc do czynienia z sytuacją, w której należałoby badać uprawnienie skarżącej do zasiłku stałego przed dniem 1 maja 2004 r. w oparciu albo o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, które przecież nie miały i nie mają zastosowania w sprawach zasiłku stałego albo w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej z 2004 r., które nie regulują już kwestii zasiłku stałego rozumianego jako świadczenie przysługujące osobom rezygnującym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Ponadto postępowanie przed Kolegium musiałoby dotyczyć sprawy wszczętej i nie zakończonej przed dniem wejścia w życie ustawy o pomocy społecznej z 2004 r. Jak wcześniej wspomniano p. I. B. po dniu 6 listopada 2002 r., czyli po okresie, na jaki przyznano jej po raz ostatni zasiłek stały nie ubiegała się o to świadczenie. Decyzja z dnia [...] znak: [...], którą przyznano zasiłek do listopada 2002 r. była ostatnią decyzją w sprawie i to decyzją ostateczną. W powyższej sprawie nie ma zatem zastosowania art. 150 ustawy o pomocy społecznej z 2004r. Należy również zauważyć, iż postępowanie wszczęte przez skarżącą w dniu 31 marca 2005 r., a dotyczące wyrównania świadczenia nie może być prowadzone w oparciu o przepis uchylonej ustawy z 1990r. ani w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. W opinii Kolegium, w opisanym stanie prawnym, kwestia wyrównania zasiłku stałego, rozumiana jako sprawa dotycząca uprawnienia skarżącej do tego świadczenia w okresie od 6 listopada 2002 r. do 30 kwietnia 2004 r. może być badana tylko i wyłącznie pod kątem zgodności z prawem decyzji dotyczących świadczenia wydanych przed 30 kwietnia 2004 r. Możliwość taką daje tylko postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, z przyczyn wskazanych wart. 156 § 1 kpa. Tylko bowiem w tym przypadku organ odwoławczy może oceniać sprawę w oparciu o przepisy ustawy, która nie obowiązuje w chwili wszczęcia postępowania w pierwszej instancji i postępowania odwoławczego, ale obowiązywała w okresie, którego to postępowanie, co do swej istoty, dotyczy. Przed dniem 30 kwietnia 2004r. w sprawie I. B. wydana została decyzja z dnia [...] znak: [...], którą przyznano zasiłek do listopada 2002r. Tylko ta decyzja może podlegać ocenie, gdyż po 6 listopada 2002 r. nie składała wniosku o zasiłek, a więc nie były wydawane inne decyzje w sprawie, w tym decyzje negatywne. W opinii Kolegium decyzja powyższa nie zawiera cech nieważności, w szczególności nie może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Orzeczono w niej przyznanie świadczenia na czas określony, uwzględniając treść zaświadczenia lekarskiego, w którym stwierdzono, iż zaświadczenie jest ważne do dnia 5 listopada 2002 r. Przepisy ustawy z dnia z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej nie nakazywały organom gmin wydawania decyzji na czas nieokreślony. W kwestii prowadzonego z inicjatywy skarżącej postępowania zamierzającego do zmiany orzeczenia o niepełnosprawności, Kolegium zauważa, iż postępowanie w sprawach dotyczących kontroli instancyjnej i sądowej orzeczeń o niepełnosprawności pozostawało bez wpływu na postępowanie w sprawach z zakresu pomocy społecznej prowadzonych na podstawie ustawy z 1990r. Postępowanie zmierzające do uzyskania pożądanego rozstrzygnięcia w sprawie niepełnosprawności syna należy uznać za postępowanie odrębne, poddane innym regulacjom prawnym. Co prawda postępowanie w sprawie orzekania o niepełnosprawności miało wpływ na postępowanie dotyczące przyznania zasiłku, ale jedynie w zakresie ustalenia materialnych przesłanek, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie świadczenia. Złożenie wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności nie wszczynało postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego. W opinii Kolegium nie istnieją również przepisy prawa, które nakazywałyby ustalić termin przyznania świadczenia za okres wstecz, tylko z tego powodu, iż skarżąca zabiegała o stosowne orzeczenie o niepełnosprawności, a nie złożyła w okresie, za który domaga się wyrównania, wniosku o przyznanie zasiłku stałego. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego I. B. podnosi, iż nie zgadza się z zaskarżoną decyzją i podaje, iż sprawa w Sądzie Rejonowym miała duży wpływ na przyznanie jej zasiłku stałego i skoro Sąd zmienił orzeczenie o niepełnosprawności jej syna należy się jej wyrównanie tego zasiłku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ orzekający słusznie podnosi, iż ostatnią decyzją jaką przyznano skarżącej zasiłek stały była decyzja z dnia [...], która stała się ostateczna. Po okresie, na który przyznano zasiłek stały tj. po dniu 6 listopada 2002 r. I. B. nie ubiegała się o to świadczenie. Przyznanie zatem po raz kolejny zasiłku stałego musiałoby się wiązać z wszczęciem na wniosek skarżącej odrębnego postępowania , w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej. Skoro skarżąca takiego wniosku nie złożyła, to uzyskane orzeczenie o niepełnosprawności nie może w żaden sposób wpływać na ustalenie terminu początkowego , od którego przyznawany jest zasiłek stały. Jakkolwiek postępowanie w sprawie orzekania o niepełnosprawności determinuje postępowanie o przyznanie zasiłku stałego, to jednak zakres tego oddziaływania ogranicza się tylko do kwestii ustalenia materialnych przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie świadczenia. Mając zatem na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.