I SA/Wr 994/04
WyrokWSA we Wrocławiu2005-12-02
Skład orzekający: Jadwiga Danuta Mróz, Marta Semiczek, Maria Tkacz-Rutkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy gmina może sfinansować z dotacji celowej przyznanej na dany rok budżetowy wydatki związane z rokiem poprzednim? Czy gmina ponosi odpowiedzialność za nadmiernie pobraną dotację, jeśli nie egzekwowała od zarządców budynków informacji o zaległościach w opłatach czynszowych przez osoby pobierające dodatek mieszkaniowy?Ratio decidendi
Dotacja celowa przyznana na dany rok budżetowy może być wykorzystana wyłącznie na wydatki związane z tym rokiem, a nie z latami poprzednimi. Sfinansowanie z dotacji na 2002 r. dodatków mieszkaniowych związanych z 2001 r. skutkuje pobraniem dotacji w nadmiernej wysokości. Gmina ponosi odpowiedzialność za nadmiernie pobraną dotację, jeśli nie egzekwowała od zarządców budynków informacji o zaległościach w opłatach czynszowych przez okres co najmniej dwóch miesięcy, co stanowi naruszenie art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.Stan faktyczny
Gmina J. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej uchylającą decyzję organu I instancji i określającą należną wpłatę do budżetu z tytułu zwrotu nieprawidłowo wykorzystanej dotacji na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych. Organy kontroli skarbowej stwierdziły, że gmina nieprawidłowo rozliczyła dotację, ujmując wypłaty zaległych dodatków z poprzedniego roku oraz nie egzekwując od zarządców informacji o zaległościach najemców w opłatach czynszowych, co skutkowało nadmiernym pobraniem dotacji. Gmina zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym możliwość zaliczania wypłat zobowiązań z kwartału wcześniejszego oraz sprzeczność przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych z ustawą o ochronie praw lokatorów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Sędziowie: Sędzia WSA Marta Semiczek Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca) Protokolant: Aleksandra Madej po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Gminy J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości należnej wpłaty do budżetu z tytułu zwrotu nieprawidłowo wykorzystanej w 2002 r. dotacji pochodzącej z rezerwy celowej zaplanowanej w ustawie budżetowej na 2002 r. oddala skargę.
Przedmiotem skargi Gminy J. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] nr [...] uchylająca decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] i określająca należną wpłatę do budżetu z tytułu zwrotu nieprawidłowo wykorzystanej w 2002 r. dotacji pochodzącej z rezerwy celowej zaplanowanej w ustawie budżetowej, na 2002 r. a przeznaczonej na dofinansowanie gminom wypłat dodatków mieszkaniowych w kwocie [...].
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. po przeprowadzeniu postępowania w zakresie prawidłowości:
- sporządzania wniosków o przyznanie dotacji celowej na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych,
- prawidłowości przyznawania i dokonywania wypłat tych dodatków oraz
- sporządzania rozliczeń dotacji za 2002 r.
stwierdził iż:
1) Gmina J. nieprawidłowo sporządziła rozliczenie dotacji za poszczególne okresy rozliczeniowe i za cały 2002 rok ponieważ:
a) ujęła wypłacone w I kwartale 2002 r. zaległe dodatki mieszkaniowe za IV kwartał 2001 r. w kwocie [...],
b) dla ustalenia nadpłaty lub niedoboru dotacji w kolejnych kwartałach (narastająco) wysokość otrzymanej dotacji odejmowała od kwoty naliczonej zamiast od wypłaconej kwoty dotacji.
2) Najemcy części lokali mieszkalnych zarządzanych przez Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko-Własnościową w J. oraz Zarząd Lokalami Mieszkalnymi (otrzymujący dodatki mieszkaniowe) nie opłacali na bieżąco należności za zajmowane lokale, a okresy zaległości przekraczały 2 miesiące, co winno skutkować wstrzymaniem wypłaty dodatków mieszkaniowych, a tym samym zwrotem zawartych w nich kwot dotacji budżetowej.
3) We wnioskach o przyznanie dotacji Gmina J. zwiększyła zapotrzebowanie o 20-30%, co nie znajdowało uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa.
W rezultacie stwierdzono, iż Gmina J. w 2002 r. dotację celową na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych wykorzystała na wypłatę tych dodatków, ale w wyniku nieprawidłowego stosowania przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U Nr 71, poz. 734) pobrała dotacje w kwocie zawyżonej o [...]. Nastąpiło to w wyniku sfinansowania ze środków dotacji zobowiązań z tytułu niewypłaconych dodatków mieszkaniowych okresów poprzedzających okresy rozliczeniowe 2002 r. (tj. naruszenia art. 10 ust. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych) oraz nie przestrzegania zapisów zawartych w art. 7 ust. 11 wymienionej ustawy w związku z zaniedbaniem egzekwowaniem od zarządów lokali mieszkalnych przestrzegania zapisów art. 8 ust. 4 tej ustawy.
Ustalenia te spowodowały określenie, na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014 ze zm.), wysokości należnej wpłaty do budżetu z tytułu zwrotu nadmiernie pobranej w 2002 r. dotacji pochodzącej z rezerwy celowej zaplanowanej w ustawie budżetowej na 2002 r., przeznaczonej na dofinansowanie gminom wypłat dodatków mieszkaniowych na kwotę [...].
W odwołaniu od decyzji Gmina J. wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania i zarzuciła:
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 11 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U Nr 71, poz. 734), przez przyjęcie, że w kwocie dodatków mieszkaniowych przyjmowanych do rozliczenia dotacji nie mogą być wykazywane kwoty należnych dodatków będących zobowiązaniem kwartały wcześniejszego,
- art. 10 ust. 6 w/w ustawy przez przyjęcie, że wystąpiła nadpłata dotacji w rozliczeniu kwartalnym, w sytuacji gdy w myśl przepisu nadpłata mogła być zaliczona na poczet dotacji należnej w kwartale następnym, co w rozliczeniu rocznym skutkowałoby niedoborem otrzymanej dotacji,
Gmina podkreśliła, że otrzymana dotacja została wykorzystana zgodnie z jej przeznaczeniem – na wypłatę dodatków mieszkaniowych. W okresie objętym kontrolą Gmina nie stosowała instytucji wstrzymania wypłat dodatków mieszkaniowych, albowiem osoby uprawnione, które posiadały zaległości, występowały do zarządców nieruchomości o ich spłatę w systemie ratalnym, a ponadto Gmina ze względu na brak środków finansowych także terminowo nie regulowała należności z tytułu dodatków mieszkaniowych.
Ponadto Gmina wskazała, iż zastosowanie art. 93 ust. 1 ustawy o finansach publicznych jest możliwe w sytuacji, gdy środki "dotacji wykorzystano nieprawidłowo na skutek celowego działania i woli podmiotu otrzymującego dotację. Odwołujący w tym przypadku nie działał celowo ani nie wykazał woli nieprawidłowego wykorzystania środków przekazanych na wypłatę dodatków mieszkaniowych" powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2002 r. sygn. akt III SA 300/2002.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. uchylił decyzję organu I instancji i określił należną do budżetu wpłatę w kwocie [...].
Organ wyjaśnił, że gminy mogą składać wnioski o przyznanie dotacji na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych na podstawie art. 11 lub 12 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Gmina J. wystąpiła na podstawie art. 12 w/w ustawy tj. określiła zapotrzebowanie na dotację w wysokości różnicy pomiędzy kwotą dodatków mieszkaniowych a kwota stanowiącą iloczyn wskaźnika procentowego, określonego w zależności od kategorii gminy (ustalonych zgodnie z ust. 3) i podstawowych dochodów gminy, przy czym stosując tą metodę przyjęła kwotę dodatków mieszkaniowych wynikających z decyzji powiększoną o około 20-30%.
Organ odwoławczy nieprawidłowości w tym zakresie nie stwierdzał wskazując, iż art. 11 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dał gminom możliwość uwzględniania we wnioskach również przewidywanych do wypłacenia w okresie objętym wnioskiem dodatków mieszkaniowych. Gmina uwzględniła wzrost bezrobocia (wskaźnik zarejestrowanych bezrobotnych bez prawa do zasiłku) i pogłębiające się kłopoty finansowe spowodowane kondycją podmiotów gospodarczy działających na terenie gminy. W tym zakresie nie naruszyła obowiązujących przepisów.
Ponadto organ odwoławczy powołując art. 12 ust. 6 w związku z art. 11 ust.3 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stwierdził, iż do obliczenia zapotrzebowania na dotacje na dany kwartał gmina przyjmuje przy sporządzeniu rozliczenia dotacji kwotę dodatków mieszkaniowych wypłaconych w kwartale objętym rozliczeniem. Przepis ten nie precyzuje, zatem, iż kwota dodatków mieszkaniowych wypłaconych w kwartale objętym rozliczeniem i dofinansowana dotacją celową winna być ograniczona do kwoty dodatków mieszkaniowych, których wypłata przepada na ten kwartał. Uwzględniając, zatem trudności interpretacyjne organ odwoławczy, kierując się zasadą in dubio pro reo przyjął, że przy ustalaniu kwoty zapotrzebowania na dotację sposobem przedstawionym w decyzji należało uwzględniać wypłaty zobowiązań z poprzednich okresów. Takie stanowisko wyraził też wicewojewoda dolnośląski a także Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Z tym, iż rozliczenie dotacji w taki sposób, w ocenie organu odwoławczego, mogło mieć zastosowanie do dotacji za II, III i IV kwartał 2002 r., nie mogło mieć jednak zastosowania do w rozliczeniu za I kwartał 2002 r., bowiem ujęto w nim niewypłacone (zaległe) dodatki mieszkaniowe za IV kwartał 2001 r., a zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014 ze zm.) niezrealizowane kwoty wydatków budżetowych państwa wygasają z upływem roku budżetowego. Z tego powodu wykorzystanie części dotacji budżetowej w kwocie [...] przeznaczonej na I kwartał 2002 r. na wypłatę zaległych dodatków za IV kwartał 2001 r. nie znajduje uzasadnienia. W tym zakresie organ odwoławczy podzielił stanowisko Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W., iż dotację pobrano w kwocie nadmiernej.
Podzielił też stanowisko organu I instancji w zakresie nadmiernego pobrania dotacji na wypłatę dodatków mieszkaniowych w kwocie [...]. Gmina J. nie egzekwowała, bowiem od zarządców domów informacji o występowaniu zaległości w regulowaniu bieżących należności z tytułu opłat czynszowych przez osoby, którym dodatki mieszkaniowe przyznano, tym samym nie egzekwowała zwrotu przyznanych dodatków w takich przypadkach, czym naruszyła art. 8 ust.4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wyjaśnienia Gminy o spłacie przez najemców zaległych czynszów w systemie ratalnym, w ocenie organu odwoławczego nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. Gmina J. wniosła o uchylenie decyzji i zarzuciła naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w szczególności:
- art. 102 ust 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych oraz art. 12 ust. 6 w związku z art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez przyjęcie, że Gmina J. nie mogła wykorzystać części dotacji przeznaczonej na I kwartał 2002 r. na wypłaty zaległych dodatków mieszkaniowych za IV kwartał 2001 r. oraz, że w kwocie wydatków nie mogły być wykazane kwoty należnych dodatków będące zobowiązaniem kwartału wcześniejszego.
- art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez przyjęcie, że Gmina J. nie egzekwowała od zarządców budynków informacji o wystąpieniu zaległości w regulowaniu bieżących opłat czynszowych i z tego względu nadmiernie pobrała dotację na wypłatę dodatków mieszkaniowych,
Ponadto zarzuciła rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść skarżącej Gminy.
W uzasadnieniu skargi Gmina wskazała, iż przekazana dotacja budżetowa został wykorzystana wyłącznie na dofinansowanie dodatków mieszkaniowych i nie stwierdzono ani jednego przypadku bezzasadnego przyznania dodatku mieszkaniowego. Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż w sprawie zastosowanie ma art. 102 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Stwierdza, iż jakkolwiek w myśl tego przepisu nierozliczone kwoty wydatków budżetu państwa wygasają z upływem roku budżetowego to jednak zobowiązanie do wypłaty zaległych dodatków mieszkaniowych za IV kwartał 2001 r. nie wygasło. Z tych przyczyn brak podstaw do twierdzenia, że wykorzystanie dotacji budżetowej w kwocie [...] nie było uzasadnione z uwagi na brzmienie tego przepisu.
Gmina nie zgadza się także ze stanowiskiem organu odwoławczego w kwestii zwrotu dotacji w kwocie [...] w związku z nie egzekwowaniem od zarządców domów informacji o wystąpieniu zaległości w regulowaniu bieżących należności z tytułu opłat czynszowych przez osoby którym przyznano dodatki mieszkaniowe. Gmina nie może, bowiem ponosić ujemnych następstw nie wypełnienia obowiązków przez zarządców budynków. Skarżąca wskazała też na występowanie opóźnień w przekazywaniu przez Gminę dodatków mieszkaniowych, co także powodowało zaległości w opłatach czynszowych. Ponadto w ocenie Gminy przepis art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych pozostaje w sprzeczności z zapisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 ze zm.). Powołana ustawa art. w 11 ust. 2 pkt 2 zobowiązuje wynajmujących lokale do stosowania określonej procedury windykacji należności, powodującej wydłużenie tego okresu do 4 miesięcy.
Skarżąca twierdzi, iż przyznaną dotację wykorzystała zgodnie z przeznaczeniem powołuje się w tym zakresie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2002 r. sygn. akt III SA 300/2002.
Gmina podnosi także, iż konieczność zwrotu, zdaniem organu podatkowego, nadmiernie pobranej dotacji celowej za 2002 r. pogorszy bardzo trudną sytuacje finansowa Gminy J. i zablokuje możliwość ubiegania się o środki z Unii Europejskiej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przytoczył dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutu sprzeczności art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych z ustawą o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego stwierdził, iż przepis art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jednoznacznie precyzuje obowiązki pobierającego należności czynszowe i obowiązki te nie zostały dopełnione, a zakwestionowane wypłaty dotyczyły zaległości czynszowych obejmujących okresy dłuższe niż 4 miesiące.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, powodującym usuniecie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
W rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma art. 93 ust. 1-3 ustawy o finansach publicznych, który stanowi, iż dotacja udzielona z budżetu państwa podlega zwrotowi w części, która:
- została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem lub
- została pobrana w nadmiernej wysokości.
Organ odwoławczy stwierdził, iż dotacja celowa otrzymana na dofinansowanie w 2002 wypłat dodatków mieszkaniowych została przez Gminę J. pobrana w nadmiernej wysokości w części, w jakiej sfinansowano z niej dopłaty do dodatków mieszkaniowych, których termin płatności przypadł na 2001 r. oraz w części, w jakiej sfinansowano dopłaty do dodatków mieszkaniowych wypłaconych osobom zalegającym z opłatami czynszowymi przez pełne 2 miesiące (art. 8 ustawy o dodatkach mieszkaniowych).
W sprawie sporne są, zatem dwie kwestie. Dla rozstrzygnięcie pierwszej znaczenie ma ustalenie czy obowiązujące w 2002 r. przepisy umożliwiały sfinansowanie z dotacji celowej przyznanej na 2002 r. wydatków związanych z rokiem 2001.
Wypłata dodatków mieszkaniowych, zgodnie z art. 10 ust.1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jest zadaniem własnym gminy. Gmina zobowiązana jest, zatem do wypłaty z własnych środków finansowych dodatków mieszkaniowych przyznanych, na wniosek osoby uprawnionej, decyzją administracyjną. Na dofinansowanie wypłaty dodatków mieszkaniowych gmina otrzymuje dotację celową z budżetu państwa, w granicach kwot określonych na ten cel corocznie w ustawie budżetowej (art. 10 ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Dotacja, zgodnie z art. 10 ust. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych rozliczana jest kwartalnie, nie dotyczy to jednak nadpłaty za dany rok, która podlega przekazaniu w terminie do 20 stycznia następnego roku na rachunek właściwego urzędu wojewódzkiego (ust. 8 art.10 w/w ustawy). Regulacja ta jest ściśle związana z okresem, na jaki zgodnie z art. 61 ustawy o finansach publicznych uchwalany jest budżet. Oznacza to, iż z dotacji przeznaczonej na dany rok budżetowy można sfinansować wyłącznie wydatki związane z tym rokiem, a nie z latami poprzednimi - jak twierdzi skarżąca Gmina.
Za prawidłowością stanowiska organu odwoławczego, iż nie jest możliwe finansowanie z dotacji celowej otrzymanej w danym roku budżetowym wydatków związanych z rokiem poprzednim, przemawia zarówno regulacja zawarta w art.10 ust. 2 i ust.8 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jak i regulacja zawarta w art. 63 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 61 i art. 102 ust.1 ustawy o finansach publicznych.
Budżet państwa jest rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów Realizację zapisu wyżej wskazanego na gruncie ustawy o dodatkach mieszkaniowych zawiera art. 10 ust.2 i ust 8 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowiący, iż dotacja na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych przyznawana jest w granicach kwot określonych na ten cel corocznie w ustawie budżetowej, a nadpłata dotacji za dany rok jest przekazywana na rachunek właściwego urzędu wojewódzkiego.
Z tych przyczyn w ocenie Sądu zasadnie organ odwoławczy przyjął, iż sfinansowanie z dotacji przyznanej na 2002 r. dodatków mieszkaniowych związanych z 2001 r. spowodowało pobranie w 2002 r. dotacji w nadmiernej wysokości. Uzasadnia to, zastosowanie art. 93 ust.1-3 ustawy o finansach publicznych i określenie należnej z tego tytułu wpłaty do budżetu.
Druga sporna kwestia to odpowiedzialność Gminy za nadmiernie pobraną dotację przeznaczoną na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych osobom zalegającym z opłatami czynszowymi przez okres pełnych dwóch miesięcy. Do wypłat tych doszło w związku z nieprawidłowościami w przekazywaniu informacji przez podmioty pobierające opłaty czynszowe.
Zasady wypłaty dodatków mieszkaniowych określono w art. 8 ust. 1-3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z powołanymi przepisami dodatek mieszkaniowy wypłaca się w terminie do 10 każdego miesiąca z góry zarządcy domu lub osobie uprawnionej do pobierania należności za lokal mieszkalny. Podmioty te zaliczają dodatek mieszkaniowy na poczet przysługujących (rozliczanych za jego pośrednictwem) należności za zajmowany lokal. Na podmioty pobierające należności za lokale mieszkalne nałożono obowiązek niezwłocznego zawiadomienia organu przyznającego dodatek mieszkaniowy o wystąpieniu zaległości w płatności za lokal obejmującej pełne dwa miesiące u osób pobierających dodatek mieszkaniowy (art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). W przypadku niedopełnienia tego obowiązku podmiot pobierający opłaty za lokale mieszkalne zwraca organowi przyznającemu dodatek mieszkaniowy kwoty dodatków wypłacone za miesiące, w których występowały zaległości we wpłatach. Zwrot następuje w terminie kolejnych dwóch miesięcy, jeśli gospodarstwo domowe, któremu dodatek mieszkaniowy przyznano nie uiści zaległych opłat w terminie miesiąca od powstania obowiązku zawiadomienia organu o powstaniu zaległości.
W rozpatrywanej sprawie organ I instancji ustalił, iż w 2002 r. spośród 19 zarządców tylko Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko – Własnościowa w J. systematycznie przekazywała Gminie informacje o osobach zalegających z bieżącymi opłatami. W celu sprawdzenia terminowości zawiadamiania przez zarządców organu przyznającego dodatek mieszkaniowy o występowaniu zaległości obejmujących pełne dwa miesiące w opłacaniu czynszu przez osoby, którym przyznano dodatek mieszkaniowy organ I instancji przeprowadził kontrolę u dwóch największych zarządców lokali mieszkalnych tj. w Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w J. i Zarządzie Lokalami Komunalnymi w J. W wyniku tych kontroli stwierdzono, iż informacje przekazywane przez Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko – Własnościową w J. nie odpowiadały warunkom określonym w art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, gdyż obejmowały wszystkich dłużników pobierających dodatki mieszkaniowe, a nie tylko tych, którzy zalegali z płatnościami pełne dwa miesiące. Zarząd Lokalami Komunalnymi w J. nie przekazywał w ogóle informacji o zadłużeniach lokatorów pobierających dodatki mieszkaniowe mimo wystąpienia zaległości w opłatach czynszowych obejmujących pełne dwa miesiące W trakcie kontroli stwierdzono ponadto, iż Gmina J. nie podejmowała żadnych czynności zmierzających do wyegzekwowania od podmiotów pobierających należności za lokale mieszkalne wywiązania się z obowiązków nałożonych ustawą o dodatkach mieszkaniowych. Gmina nie wystąpiła też o zwrot kwoty dodatków mieszkaniowych wypłaconych za miesiące, w których wystąpiły zaległości we wpłatach. Na gruncie tak ustalonego stanu faktycznego organy obu instancji stwierdziły, iż Gmina J. nie przeprowadziła szczegółowej analizy otrzymanych informacji o zaległościach w opatach czynszowych i nie podjęła żadnych działań zmierzających do wyegzekwowania od wymienionych zarządców obowiązków przewidzianych w art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Gmina jako jednostka otrzymująca dotacje zobowiązana jest zgodnie z art. 93 ust. 1-3 ustawy o finansach publicznych do czuwania nad jej prawidłowym wykorzystaniem jak i pobraniem w prawidłowej wysokości dotacji. Obowiązków tych w 2002 r. Gmina nie dopełniła.
W ocenie Sądu brak podstaw do zakwestionowania prawidłowości tego stanowiska. Do zastosowania przepisu art. 93 ust. 1 ustawy o finansach publicznych wobec podmiotu otrzymującego dotacje z budżetu wystarczy stwierdzenie wykorzystania tej dotacji niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranie jej w nadmiernej wysokości. Co w rozpatrywanej sprawie w toku postępowania ustalono.
Zarzut Gminy, iż nie może ona ponosić ujemnych następstw nie wypełnienia obowiązków przez zarządców lokali zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie podjęła, bowiem żadnych czynności, zmierzających do wyegzekwowania stosowania się przez zarządców do obowiązujących przepisów, a to na Gminie ciążył obowiązek pobranie dotacji w prawidłowej wysokości, gdyż to Gmina a nie zarządcy lokali mieszkalnych otrzymała dotacje z budżetu.
Gmina J. stwierdziła, iż, otrzymaną w 2002 r. dotację wykorzystała zgodnie z przeznaczeniem brak, zatem podstaw do stosowania art. 93 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, co potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2002 r. sygn. akt III SA 300/02 (ONSA 2003/3/96). Odnosząc się do tego zarzutu na wstępie należy stwierdzić, iż w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie podnosiły wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, ale uznały, że skarżąca pobrała dotację w zawyżonej kwocie. Już choćby z tych przyczyn powołany wyrok nie może mieć w sprawie zastosowania zakresie wskazanym przez Gminę.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut, iż Gmina nie wstrzymywała wypłat dodatków mieszkaniowych, gdyż osoby zalegające z wpłatami należności czynszowych występowały do zarządców budynków o spłatę w systemie ratalnym, a cześć zaległości spowodowane były opóźnionym przekazywaniem dodatków mieszkaniowych przez Gminę. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie zwalnia zarządców z obowiązku przekazywania informacji o zaległościach w przypadku spłaty zaległego czynszu w ratach, a spłata taka nie uprawnia organu do odstąpienia od wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego. Opóźnienie w przekazywaniu dodatków mieszkaniowych przez Gminę nie mogło mieć wpływu na powstanie zaległości, o jakich mowa w art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Przepis ten odwołuje się do art. 7 ust. 11 tej ustawy, który jednoznacznie określa, iż podstawą do wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego jest stwierdzenie, że osoba, której dodatek przyznano nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal.
Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu nie występują żadne sprzeczności między art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych a art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Każdy z powołanych przepisów reguluje inne zagadnienia – art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych obowiązki zarządców budynków mieszkalnych wobec podmiotu przyznającego dodatki mieszkaniowe, a art.11 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego zasady wypowiadania umów najmu lokatorom pozostającym w zwłoce z zapłatą czynszu lub innych opłat za używanie lokalu, co najmniej za trzy pełne okresy płatności.
Również trudności finansowe Gminy w rozpatrywanej sprawie nie mają znaczenia przepis art. 93 ustawy o finansach publicznych nie uprawnia, bowiem organów orzekających w sprawie do uwzględniania takich okoliczności.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło