I OZ 550/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 2062/05 odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z wniosku W. W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 2062/05 w sprawie ze skargi W. W. na uchwałę Rady Gminy O. z dnia 18 października 1997 r., nr XXXIII/132/97 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia granic gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE: Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 2062/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. W. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, o które skarżący wnioskował w związku ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2006 r. kończącego postępowanie w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2003 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz w zakresie ustanowienia adwokata. Na mocy powyższego postanowienia Sądu, Okręgowa Rada Adwokacka w W. pismem z dnia 4 listopada 2003 r. wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata P. R. Sąd stwierdził, że skoro powyższym orzeczeniem prawo pomocy zostało skarżącemu przyznane w zakresie całkowitym, o którym mowa w art. 245 § 2 powołanej ustawy, to kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie może być uwzględniony, gdyż nie jest możliwe ponowne przyznanie prawa, które skarżący już raz uzyskał. Podkreślił także, iż przyznane w dniu 16 października 2003 r. prawo pomocy rozciąga się na pełny tok postępowania zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zwrócił uwagę, iż w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który upoważniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat nie spełnia jej oczekiwań, czy też jak miało to miejsce w niniejszej sprawie strona wypowiada pełnomocnictwo przyznanemu jej z urzędu adwokatowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył również, że skarżący pismem z dnia 8 sierpnia 2006 r. był informowany przez Sąd, iż wszelką korespondencję dotyczącą zmiany wyznaczonego z urzędu pełnomocnika oraz zastrzeżeń co do sposobu prowadzenia przez niego sprawy należy kierować do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Powyższe postanowienie W. W. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, iż terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2006 r. uchybił z winy adwokata, który reprezentował go przed Sądem w sposób nienależyty, odpis nieprawomocnego wyroku przesłał skarżącemu z dużym opóźnieniem, a ponadto odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym skarżący zmuszony był cofnąć udzielone mu pełnomocnictwo. Ponadto W. W. zauważył, iż skoro prawo pomocy rozciąga się na pełny tok postępowania zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to dlaczego przyznany mu urzędu adwokat odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej od zapadłego w sprawie wyroku. Poprosił o wyjaśnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny, w jaki sposób może złożyć skargę kasacyjną, jeżeli adwokat odmawia jej sporządzenia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawia ustanowienia dla niego nowego pełnomocnika. Skarżący podkreślił także, iż do przydzielenia adwokata z urzędu uprawnione są Sady, a właściwa rada adwokacka jedynie po otrzymaniu przez Sąd informacji o przyznaniu pełnomocnika może go wyznaczyć. Wskazał również na uchybienia, jakie jego zdaniem miały miejsce w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i wobec tego podlega oddaleniu. Prawo pomocy, zgodnie z treścią art. 243 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą), może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, a przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje również postępowanie egzekucyjne. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 ustawy), albo może być przez Sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 ustawy). Stosownie natomiast do treści art. 253 ustawy o wyznaczenie adwokata (odpowiednio także radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, a jeżeli adwokat ustanowiony w ten sposób ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego właściwa okręgowa rada adwokacka na wniosek ustanowionego adwokata wyznaczy w razie potrzeby adwokata z innej miejscowości. Z treści przytoczonych przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wynika, iż prawo pomocy przyznane przez Sąd rozciąga się na pełen tok postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem zarówno na postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a także na postępowanie egzekucyjne. Możliwość jego utraty została wyraźnie wskazana w art. 249 i 251 ustawy. Jeżeli zatem nie zachodzą okoliczności, o których mowa w tych przepisach, to strona z przyznanego jej zwolnienia z kosztów sądowych i pełnomocnika z urzędu korzysta na wszystkich etapach postępowania przed sądami administracyjnymi w ramach sprawy, w której prawo pomocy zostało jej przyznane oraz w postępowaniu egzekucyjnym. Podkreślić należy, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy zaistniały przesłanki do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy i w jakim zakresie (całkowitym lub częściowym) oraz do wydania w tym przedmiocie postanowienia. Następnie sąd występuje do właściwego samorządu zawodowego - w rozpoznawanej sprawie jest nim okręgowa rada adwokacka - o wyznaczenie przyznanego postanowieniem sądu profesjonalnego pełnomocnika (w niniejszej sprawie - adwokata). Sąd nie ma wpływu na decyzję w tym zakresie, nie może również wnioskować o zmianę pełnomocnika. Jednakże mocodawca tj. strona, której przyznano prawo pomocy, jeżeli ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jego interesów przez wyznaczonego mu pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego (w rozpoznawanej sprawie do okręgowej rady adwokackiej) ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę. Skarżący o możliwości takiej był przez Wojewódzki Sąd Administracyjny poinformowany pismem z dnia 8 sierpnia 2006 r. (karta - 304), a zatem mógł wskazane działania we właściwym czasie podjąć. Wobec powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, iż brak jest podstaw, które upoważniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata, a zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.