II SA/Wa 2050/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędziowie NSA Teresa Kobylecka, asesor WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant Joanna Dziedzic, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Wyższej Szkoły [...] w W. na postanowienie Wojewody M. z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Wojewody M. na rzecz Wyższej Szkoły [...] w W. kwotę 340,00 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dn. [...].07.2004 r. Prezydent W. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie w sprawie wymeldowania z pobytu stałego M. G. z lokalu nr [..] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu podniesiono, iż toczy się postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania z pobytu stałego M. G. z lokalu przy ul. [...] m [...] z powodu braku tytułu prawnego. Organ ustalił, iż zarządca uniemożliwił wyżej wymienionemu korzystanie z lokalu poprzez założenie zabezpieczeń na drzwiach wejściowych do mieszkania z jednoczesnym zniszczeniem zamka. M. G. złożył do sądu powszechnego pozew o przywrócenie naruszonego posiadania. Okoliczność sposobu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez M. G. ma istotne znaczenie w sprawie o wymeldowanie, a na obecnym etapie nie można rozstrzygnąć, czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny. Koniecznym było zatem zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii. Wskutek zażalenia wniesionego przez Wyższą Szkołę [...] Wojewoda M. postanowieniem z dn. [...].08.2004 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono, że postępowanie meldunkowe ma charakter wtórny wobec postępowania sądowego, w którym toczy się spór o określone uprawnienie. Zasadnie zatem organ I instancji zawiesił postępowanie administracyjne uznając toczące się postępowanie przed sądem powszechnym za zagadnienie wstępne. Dopiero bowiem rozstrzygnięcie przez sąd zagadnienia wstępnego, jakim będzie ustalenie spełnienia przesłanki dobrowolnego opuszczenia lokalu uwarunkuje wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. W skardze do sądu administracyjnego Wyższa Szkoła [...] wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody M. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik skarżącej wskazał na naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dn. 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zw. z art. 1 ust. 2 tejże ustawy poprzez odmowę stwierdzenia stanu faktycznego polegającego na niewystępowaniu zamieszkiwania i pobytu M. G., naruszenie art. 77 kpa i art. 80 kpa poprzez nierozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez błędne uznanie, iż w sprawie występuje zagadnienie wstępne, którym jest wynik postępowania o przywrócenie naruszonego posiadania. W uzasadnieniu skargi podniesiono argumentację rzeczową odnoszącą się do podejmowania rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, natomiast w kwestii zawieszenia postępowania pełnomocnik stwierdził, iż "z faktu wystąpienia z pozwem, wobec okoliczności faktycznych dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu, nie można wywodzić uprawnień posiadacza do przebywania w lokalu w rozumieniu przepisów meldunkowych i wystąpienie takie nie może rzutować na brak odzwierciedlenia w decyzji administracyjnej o wymeldowaniu zaistniałego, utrzymującego się stanu faktycznego, do czego organ jest zobowiązany z mocy przepisów ustawy". W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł ojej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, aczkolwiek wywody w niej zawarte należy uznać za rozmijające się z istotą sprawy. Otóż przedmiotem zaskarżenia jest jedynie postanowienie o charakterze procesowym, stąd też argumenty skargi w zakresie przesłanek opuszczenia miejsca pobytu przez M. G. należy uznać za bezprzedmiotowe. Kwestie te będą badane przy wydawaniu decyzji merytorycznej. W niniejszej sprawie natomiast zasadnicze znaczenie ma prawidłowość zastosowania przez organy art. 97 § 1 pkt 4) kpa. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Takim zagadnieniem wstępnym w stosunku do postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, w ocenie organów, jest wyrok wydany przez sąd powszechny w przedmiocie roszczenia o przywrócenie naruszonego posiadania. Innymi słowy sąd rozstrzygnąłby, czy opuszczenie przez stronę lokalu bez wymeldowania miało charakter dobrowolny, czy też zadecydowały o tym przyczyny zewnętrzne, na które nie miała ona wpływu. Kwestia możliwości zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania z powodu toczącego się postępowania posesoryjnego nie była jednolicie rozstrzygana przez sąd administracyjny. Z jednej strony dopuszczono możliwość takiego zawieszenia (vide wyrok NSA z dn. 05.04.2002 r., V SA 2307/01, wyrok NSA z dn. 08.11.2001, V SA 794/01). Z drugiej strony został wyrażony odmienny pogląd, zgodnie z którym żaden przepis nie uzależnia wydania decyzji w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego (wyrok NSA z dn. 18.04.2002 r., sygn. akt V SA 2353/01). Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iż orzeczenie w postępowaniu posesoryjnym nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4) kpa. Zawieszenie postępowania na podstawie tego przepisu następuje wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego rozumie się taką sytuację, gdy wydanie orzeczenia co do istoty w postępowaniu administracyjnym uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem określonego problemu przez inny organ lub sąd. Innymi słowy bez wyroku wydanego w procesie o ochronę naruszonego posiadania organ administracji nie będzie władny wydać decyzji co do istoty. W ocenie Sądu jednak przyczyny opuszczenia lokalu przez stronę, a zatem dokonywanie związanych z tym ustaleń faktycznych oraz ocena materiałów dowodowych, należy nie do sądu powszechnego, lecz do organu właściwego do rozpatrzenia sprawy, który w tym zakresie nie może uchylić się od jej rozstrzygnięcia. Nie oznacza to oczywiście, iż organ nie jest zobowiązany do oceny wyroku sądu w sprawie posesoryjnej, o ile został takowy wyrok wydany jeszcze przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania. Wyrok taki jednak winien być potraktowany jako dowód w sprawie, który podlega ocenie organu stosownie do reguł obowiązujących w postępowaniu dowodowym. Jeśli jednak wyrok w postępowaniu o ochronę posiadania nie został wydany, sąd powszechny nie może zastępować organów przy dokonywaniu ustaleń faktycznych. Prezydent winien prowadzić własne postępowanie wyjaśniające i na podstawie dokonanych ustaleń przyjąć bądź dobrowolność opuszczenia przez stronę miejsca zamieszkania bez wymeldowania się, bądź też stan odmienny. Uznając zatem, iż zaskarżone postanowienie, jak również utrzymane nim w mocy orzeczenie organu I instancji, naruszają powołany art. 97 § 1 pkt 4) kpa, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 c) i art. 135 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił je obydwa. Przy ich wydawaniu bowiem organy naruszyły przepis postępowania, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i 205 § 2 powołanej ustawy.