II GSK 310/06

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-03-14

Skład orzekający: Edward Kierejczyk, Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Jan Kacprzak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obowiązek współdziałania przedsiębiorcy w celu sprawnego przeprowadzenia kontroli jego działalności pocztowej, wynikający z art. 64 ust. 3 Prawa pocztowego, może być egzekwowany w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji w drodze nałożenia grzywny w celu przymuszenia?
Ratio decidendi
Obowiązek współdziałania przedsiębiorcy w celu sprawnego przeprowadzenia kontroli jego działalności pocztowej, wynikający z art. 64 ust. 3 Prawa pocztowego, nie jest obowiązkiem wynikającym bezpośrednio z przepisów prawa, który mógłby być egzekwowany w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Przepis ten dotyczy obowiązku współdziałania, a nie obowiązku egzekwowalnego administracyjnie. Sankcją za utrudnianie kontroli jest kara pieniężna wymierzana w drodze decyzji administracyjnej.
Stan faktyczny
Prezes Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty (URTiP) nałożył na przedsiębiorcę D.S. grzywnę w celu przymuszenia za trzykrotną odmowę zgody na przeprowadzenie kontroli działalności pocztowej i udostępnienia dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność postanowień o nałożeniu grzywny, uznając, że brak jest podstaw prawnych do egzekwowania obowiązku współdziałania z kontrolą w trybie egzekucji administracyjnej. Prezes UKE złożył skargę kasacyjną, zarzucając błędną interpretację przepisów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk (spr.) Sędziowie: WSA (del.) Arkadiusz Despot-Mładanowicz NSA Jan Kacprzak Protokolant Katarzyna Warchoł po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 284/06 w sprawie ze skargi D.S. - P.S.-T. A. w K. na postanowienie Prezesa Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty z dnia 21 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w sprawie dotyczącej kontroli działalności pocztowej oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 284/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność postanowienia Prezesa Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty z dnia 21 listopada 2005 r. oraz postanowienia Prezesa Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty z dnia 31 sierpnia 2005 r. w przedmiocie nałożenia grzywny dotyczącej kontroli działalności pocztowej oraz stwierdził, że postanowienia te nie podlegają wykonaniu. Powyższy wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego. D.S. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P.S.-T. A. z siedzibą w K. trzykrotnie odmówił zgody na przeprowadzenie kontroli działalności jego przedsiębiorstwa w zakresie działalności pocztowej, w tym odmówił udostępnienia dokumentacji dotyczącej tej działalności, co zostało odnotowane w protokołach kontroli z dnia 7 września 2004 r., 19 listopada 2004 r. i 11 kwietnia 2005 r. Wobec tego w dniu 17 sierpnia 2005 r. zobowiązanemu zostało doręczone upomnienie Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Okręgowego URTiP wzywające D. S. do wykonania obowiązku zapewnienia warunków sprawnego przeprowadzenia kontroli oraz udostępnienia pracownikom URTiP materiałów, dokumentów i danych podlegających kontroli. D. S. nie zareagował na doręczone upomnienie. W wyniku tego postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2005 r. o sygn. [...] nałożono na D. S. grzywnę w kwocie 5.000 zł w celu przymuszenia do wykonania tego ustawowego obowiązku wynikającego z art. 64 ust. 3 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz.U. Nr 130, poz. 1188 ze zm.). Postanowienie to zostało doręczone D. S. wraz z tytułem wykonawczym. D. S. w piśmie z dnia 18 września 2005 r., zatytułowanym "Odwołanie", złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej nałożenia grzywny w celu przymuszenia, domagając się uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny i podnosząc, że nie odmówił wykonania obowiązku ustawowego, a upomnienie, które otrzymał jest nieadekwatne do uprawnień kontrolującego. Zdaniem skarżącego nie było sytuacji, by w jakikolwiek sposób poza deklaracjami słownymi odmawiał on wykonania ustawowego obowiązku. Rozpoznając ponownie sprawę, Prezes URTiP postanowieniem z dnia 21 listopada 2005 r. utrzymał w mocy wcześniejsze postanowienie z dnia 31 sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), dalej: u. egz. adm., egzekucję administracyjną stosuje się m.in. do obowiązków o charakterze niepieniężnym pozostających we właściwości organów administracji rządowej, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo gdy wynikają one bezpośrednio z przepisów prawa. Zgodnie z art. 190 ust. 9 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), dalej: Pr.tel., Prezes Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty, będący organem regulacyjnym w dziedzinie rynku usług telekomunikacyjnych i pocztowych, jest organem egzekucyjnym w zakresie administracyjnej egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Wobec tego Prezes URTiP jest uprawniony do egzekucji ustawowego obowiązku - obowiązku zapewnienia przez podmiot wykonujący działalność pocztową warunków sprawnego przeprowadzenia kontroli oraz udostępnienia pracownikom URTiP materiałów, dokumentów i danych podlegających kontroli. Mimo doręczenia skarżącemu upomnienia wzywającego do porozumienia w sprawie terminu przeprowadzenia kontroli brak było pozytywnej reakcji ze strony skarżącego, w związku z tym zdaniem organu zasadnym było zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Prezes URTiP odniósł się także do zarzutu skarżącego dotyczącego treści pouczenia zaskarżonego postanowienia stwierdzając, że nie uchybiono zasadzie wyrażonej w treści art. 9 k.p.a., ponieważ pouczenie zawierało wszystkie niezbędne elementy wskazujące na sposób i termin wniesienia środków zaskarżenia, o czym świadczy chociażby fakt, że D. S. w terminie skorzystał z wszystkich środków wymienionych w treści pouczenia zaskarżonego postanowienia. W wyniku rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonych postanowień. Zdaniem Sądu, Prawo pocztowe w art. 63 ust. 1 uprawnia Prezesa URTiP do kontroli przestrzegania przepisów, decyzji i postanowień z zakresu działalności pocztowej. Przepis art. 64 tej ustawy reguluje sposób przeprowadzania kontroli i w ust. 3 stanowi, że "kontrolowany przedsiębiorca jest obowiązany zapewnić warunki sprawnego przeprowadzania kontroli oraz udostępnić pracownikom UKE materiały, dokumenty i dane podlegające kontroli, a także udzielać wszelkich potrzebnych informacji". Przepis ten nakłada na kontrolowanego przedsiębiorcę obowiązek współdziałania z kontrolerami celem zapewnienia sprawnego przeprowadzenia kontroli. Jednak nie precyzuje, w jaki sposób przedsiębiorca ma zapewnić warunki sprawnego przeprowadzenia kontroli i wskazuje jedynie, że przedsiębiorca ma udostępnić pracownikom UKE materiały, dokumenty i dane podlegające kontroli, a także udzielać wszelkich potrzebnych informacji. To współdziałanie przedsiębiorcy przy kontroli ma zapewnić i wymusić ustanowioną w art. 64 ust. 4 i ust. 5 Prawa pocztowego możliwość nałożenia na przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną kary pieniężnej za utrudnianie kontroli. Sąd nie znalazł podstaw prawnych, które ustanawiałyby możliwość egzekwowania wynikającego z ustawy obowiązku poddania się kontroli i współdziałania przy kontroli. W tej sytuacji nie jest możliwe wskazanie w tytule wykonawczym, zgodnie z wymogami art. 27 § 1 pkt 6 u. egz. adm. podstawy prawnej do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Samo wskazanie istnienia na podstawie art. 190 ust. 9 Pr.tel. kompetencji Prezesa URTiP /UKE/ do prowadzenia administracyjnej egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym nie zastępuje ustanowienia możliwości przymusowego wykonania konkretnego obowiązku w trybie tej egzekucji. Sąd uznał, że art. 190 ust. 9 Pr.tel. jest tylko przepisem kompetencyjnym ustanawiającym Prezesa UKE organem egzekucyjnym, nie daje on natomiast legitymacji do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Prawo pocztowe także nie zawiera przepisu przewidującego egzekucję administracyjną obowiązku z art. 64 ust 3. Reasumując Sąd uznał, że egzekucja administracyjna w tej sprawie była prowadzona bez podstawy prawnej, a wydane w jej toku postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia spełnia przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u. egz. adm. i w związku z tym dotknięte jest nieważnością. W skardze kasacyjnej Urząd Komunikacji Elektronicznej zaskarżył w całości powyższy wyrok i wniósł o jego uchylenie w całości, rozpoznanie skargi i jej oddalenie, ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił temu wyrokowi: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, pomimo że w tej sprawie nie zachodziły przesłanki, które w ocenie Sądu I instancji dawały podstawę do stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 21 listopada 2005 r. oraz postanowienia z dnia 31 sierpnia 2005 r., tj. błędne przyjęcie, że zaskarżone postanowienie wydane zostało bez podstawy prawnej, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 190 ust. 9 Pr.tel. w związku z art. 3 § 1 u. egz. adm., przez błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że brak jest przepisu prawa uprawniającego Prezesa UKE do prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie egzekwowania obowiązku wynikającego z art. 64 ust. 3 Prawa pocztowego, 3) art. 67 ust. 4 oraz ust. 5 Prawa pocztowego przez błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że nie jest możliwe w przypadku nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 67 ust. 4 Prawa pocztowego, prowadzenie egzekucji administracyjnej mającej na celu wyegzekwowanie obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. z art. 64 ust 3 Prawa pocztowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Urząd Komunikacji Elektronicznej podał, że w tej sprawie nie wystąpiły przesłanki warunkujące zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem organu wynika to z faktu, że zarówno dla wydania postanowienia z dnia 21 listopada 2005 r., jak i postanowienia z dnia 31 sierpnia 2005 r. istniał przepis prawa będący podstawą do ich wydania. Również, wbrew twierdzeniu WSA, były podstawy prawne dla egzekwowania obowiązku wynikającego z art. 64 ust. 3 Prawa pocztowego w trybie egzekucji administracyjnej. Art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Jak wynika z brzmienia wyżej przywołanego przepisu, warunkiem jego zastosowania jest zaistnienie w konkretnej sprawie przesłanek wynikających z art. 156 k.p.a. Skoro zatem WSA zastosował w przedmiotowej sprawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to konieczne jest zdaniem skarżącego odniesienie się do interpretacji przesłanki, na podstawie której Sąd stwierdził nieważność zaskarżonych postanowień. Przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, że stwierdzenie nieważności decyzji następuje w przypadku uznania, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Powołując się na orzecznictwo skarżący wskazał, że istota znaczenia pojęcia "decyzja wydana bez podstawy prawnej" oznacza brak przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis ten jest, ale nie spełnia wymagań co do podstawy prawnej działania organów administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne. Prezes UKE był więc uprawniony do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego i wydania zaskarżonych postanowień, ponieważ istniały właściwe podstawy prawne. Na potwierdzenie powyższego wniosku skarżący powołał się na literalne brzmienie art. 190 ust. 9 Pr.tel. oraz art. 3 § 1 u. egz. adm. Przepis art. 190 ust. 9 Pr.tel. stanowi, że Prezes UKE jest organem egzekucyjnym w zakresie administracyjnej egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Oznacza to, że ustawodawca wskazał Prezesa UKE jako organ egzekucyjny, który ma prawo dochodzić w drodze egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zasady egzekucji, środki egzekucyjne i sposób pokrycia kosztów egzekucji zostały określone w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jeśli ustawodawca przyznał Prezesowi UKE (art. 190 ust. 9 Pr.tel.) kompetencje do prowadzenia egzekucji obowiązków niepieniężnych, a art. 3 § 1 u. egz. adm. stanowi, że egzekucję administracją stosuje się do tego rodzaju obowiązków, jeżeli wynikają one między innymi bezpośrednio z przepisu prawa, to słusznym jest twierdzenie, że Prezes UKE na podstawie art. 190 ust. 9 Pr.tel. w związku z art. 3 § 1 u. egz. adm. miał prawo wszcząć i prowadzić egzekucję administracyjną w tej sprawie. Nie podlega wątpliwości, że z art. 64 ust. 3 Prawa pocztowego wynika wobec kontrolowanego przedsiębiorcy obowiązek do zapewnienia warunków sprawnego przeprowadzania kontroli oraz udostępniania pracownikom UKE materiałów, dokumentów i danych podlegających kontroli, a także udzielania wszelkich potrzebnych informacji. Dokonując analizy treści tytułu wykonawczego z dnia 21 sierpnia 2005 r. skarżący podkreślił, że Prezes URTiP wskazał podstawę prawną prowadzenia egzekucji. W tytule wykonawczym powołany został bowiem art. 3 § 1 u. egz. adm. oraz art. 64 ust. 3 Prawa pocztowego, który stanowił podstawę prawną prowadzenia egzekucji administracyjnej. Stanowisko WSA prezentowane w zaskarżonym wyroku jest więc błędne. WSA stwierdzając brak przepisu prawa, który ustanawiałby możliwość egzekwowania obowiązku wynikającego z art. 64 ust. 3 Prawa pocztowego w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, dokonał błędnej interpretacji obowiązujących przepisów prawa i w konsekwencji wydał błędne rozstrzygnięcie w sprawie. Dopiero łączna analiza art. 190 ust. 9 Pr.tel. i art. 2 i 3 u. egz. adm. daje podstawy do stwierdzenia, czy organ administracji miał umocowanie w przepisach prawa do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skarżący uznał za słuszne stanowisko WSA, że art. 190 ust. 9 Pr.tel. jest przepisem kompetencyjnym ustanawiającym Prezesa UKE organem egzekucyjnym w zakresie obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jednak uprawnienie do egzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym wynika także z brzmienia art. 3 § 1 u. egz. adm. Przepis ten określa ogólną normę stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, gdy obowiązki te wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Przepis art. 3 § 1 u. egz. adm. stanowi w związku z art. 64 ust. 3 Prawa pocztowego podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej przez Prezesa UKE. WSA dokonując interpretacji art. 190 ust. 9 Pr.tel. zupełnie pominął inne regulacje ustawowe, które winny być uwzględnione przy ocenie legalności działań podjętych przez Prezesa UKE w tej sprawie. Takie działanie Sądu stanowi naruszenie art. 190 ust. 9 Pr.tel. oraz art. 3 § 1 u. egz. adm., które w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem WSA uwzględnił w ocenie zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brzmienie art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wówczas nie byłoby możliwe uznanie, iż Prezes UKE prowadził egzekucję administracyjną bez podstawy prawnej, co z kolei skutkowałoby tym, że nie stwierdziłby nieważności obydwu postanowień. W ocenie skarżącego kara pieniężna, o której mowa w art. 67 Prawa pocztowego stanowi sankcję za zaniechanie bądź działanie, jakiego dopuszcza się określony podmiot i nie może być traktowana jako wystarczająca dolegliwość za popełniony czyn. Nie jest bowiem możliwe dopuszczenie do sytuacji, kiedy pomimo zastosowania wobec przedsiębiorcy sankcji w postaci kary pieniężnej przedsiębiorca nadal uniemożliwia wykonywanie przez organ administracji jego ustawowych uprawnień i obowiązków. Taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie. Prezes URTiP w dniu 31 grudnia 2004 r. nałożył na D. S. karę na podstawie art. 67 ust. 4 Prawa pocztowego. W ocenie Prezesa UKE art. 67 Prawa pocztowego jest samodzielną podstawą do wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej i w konsekwencji wydania decyzji administracyjnej nakładającej tę karę. Postępowanie kończące się wydaniem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej jest odrębnym postępowaniem od postępowania prowadzonego na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej jest bowiem postępowaniem, w wyniku którego Prezes UKE stosuje sankcję za określone działanie, bądź jego brak ze strony przedsiębiorcy. Natomiast postępowanie prowadzone na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest postępowaniem, w wyniku którego Prezes UKE stosuje środki mające na celu wyegzekwowanie w drodze przymusu obowiązku ciążącego na przedsiębiorcy. Nie można wobec powyższego przyjąć, że nałożenie przez Prezesa UKE kary pieniężnej wyklucza możliwość zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie skarżącego, Sąd I instancji przyjmując, iż samo nałożenie kary stanowi wystarczającą sankcją za utrudnianie kontroli, niejako pozbawia Prezesa UKE jego ustawowych kompetencji wynikających z art. 190 ust. 9 Pr.tel. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Ocena legalności zaskarżonego wyroku WSA będzie więc dokonana w oparciu o wskazane w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Przede wszystkim należy podkreślić, że WSA trafnie uznał przepis art. 190 ust. 1 Pr.tel. za normę kompetencyjną dającą Prezesowi UKE uprawnienia organu egzekucyjnego w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Ich powiązanie z art. 3 § 1 u. egz. adm. nie jest wystarczające do egzekwowania obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa i zawsze jest konieczne istnienie i wskazanie normy prawa materialnego kształtującej dla jej adresata taki obowiązek, z pominięciem jego konkretyzacji w formie decyzji lub postanowienia. W ramach dokonywania oceny zarzutów naruszenia przez WSA art. 64 ust. 3 oraz art. 67 ust. 4 i 5 Prawa pocztowego należy zwrócić uwagę na ich miejsce wśród innych przepisów rozdziału 6 i 7 poświęconych kontroli działalności pocztowej i karom pieniężnym. Otóż art. 65 i 66 ust. 1 stanowią, że w przypadku naruszenia przepisów, decyzji lub postanowień dotyczących działalności pocztowej, Prezes UKE wydaje decyzję określającą zakres naruszeń oraz termin i ewentualnie sposób usunięcia nieprawidłowości, a do tego postępowania stosuje się przepisy k.p.a. Takie naruszenia mogą być ujawnione w wyniku kontroli działalności pocztowej prowadzonej w identycznym zakresie, stosownie do art. 63 ust. 1 i 2 oraz z wykorzystaniem określonych w art. 64 uprawnień i obowiązków zarówno pracowników UKE, jak i przedsiębiorców, a więc podmiotów uczestniczących w kontroli. Przykładowo pracownicy UKE oprócz uprawnień mają także obowiązki takie, jak niesprawdzanie w toku kontroli przesyłek o masie przekraczającej dopuszczalne granice wagowe i przeprowadzanie kontroli w sposób niepowodujący zakłóceń w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa (art. 64 ust. 1 pkt 4 a contrario i ust. 5). Z kolei przedsiębiorca oprócz zapewnienia warunków sprawnego przeprowadzania kontroli, udostępnienia materiałów, dokumentów i innych danych oraz udzielenia potrzebnych informacji (art. 64 ust. 3) powinien być obecny w czasie kontroli lub zapewnić obecność upoważnionej osoby (art. 64 ust. 4), a także ma obowiązek podpisania protokołu z kontroli (art. 64 ust. 7). Nie są to więc obowiązki wynikające wprost z przepisów prawa, które różnią się od kształtujących istotę sprawy administracyjnej jedynie brakiem potrzeby ich konkretyzacji w formie decyzji czy postanowienia organu administracji publicznej. Nie mają one takiego charakteru jak np. określony w art. 11 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach (Dz.U. z 1991 r. Nr 2, poz. 5 ze zm.) obowiązek zwrotu unieważnionego paszportu wymuszany przez zastosowanie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czy też egzekwowany w takim trybie obowiązek szkolny lub obowiązek nauki przewidziany w art. 20 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.). Jak zasadnie podkreślił WSA, art. 64 ust. 3 Prawa pocztowego dotyczy obowiązku współdziałania przedsiębiorcy w celu sprawnego przeprowadzenia kontroli jego działalności i nie jest powiązany w takim kształcie z egzekucją obowiązków o charakterze niepieniężnym wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Art. 67 ust. 4 Prawa pocztowego przewiduje natomiast możliwość nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną, gdy podległa mu jednostka kontrolowana, mimo stosownego powiadomienia o tym fakcie, uniemożliwia lub utrudnia prowadzenie kontroli przez UKE. Taką karę wymierza Prezes UKE w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu ochrony konkurencji i konsumentów (art. 66 ust. 2 i art. 68 ust. 1). Chodzi tu więc o precyzyjnie określoną sytuację ocenianą i rozstrzyganą przez Prezesa UKE, która może się powtarzać w ramach kolejnej sprawy administracyjnej, jeżeli następna kontrola będzie utrudniona lub uniemożliwiona przez określone w art. 67 ust. 4 postępowanie przedsiębiorcy. W świetle przypomnianych unormowań WSA zasadnie stwierdził nieważność obu postanowień objętych zaskarżonym wyrokiem, jako wydanych bez podstawy prawnej, ponieważ nie istnieją możliwości traktowania art. 64 ust. 3 Prawa pocztowego jako określającego obowiązek wynikający wprost z przepisów prawa i egzekwowany w trybie przepisów u. egz. adm. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło