VII SA/Wa 426/06

WyrokWSA w Warszawie2006-07-06

Skład orzekający: Wojciech Mazur, Tadeusz Nowak, Elżbieta Zielińska-Śpiewak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji budowlanej może nakazać wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem, jeśli nie ustalił, czy obiekt budowlany nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie jego realizacji lub czy nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia?
Ratio decidendi
Organ administracji budowlanej nie może nakazać wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., jeśli nie ustalił, czy obiekt budowlany nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie jego realizacji oraz czy nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Brak takiego ustalenia stanowi naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 i 77 K.p.a., co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą H. S. wykonanie robót budowlanych polegających na przyspawaniu poziomych elementów stalowych w górnej krawędzi przęseł ogrodzenia. Ogrodzenie zostało wybudowane w latach 1988-1989 bez pozwolenia. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące naruszenia jej prawa własności, stosowania przepisów uchylonej ustawy Prawo budowlane oraz braku ustalenia, że obiekt budowlany nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia z uwagi na brak dostępu do drogi publicznej.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.), Protokolant Monika Sosna-Parcheta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2006 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. – Prawo budowlane oraz art. 104 ustawy z dnia 14.06.1960 r. ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego nakazał H. S. wykonanie robót budowlanych polegających na przyspawaniu w górnej krawędzi przęseł ogrodzenia poziomych elementów stalowych o przekroju L 50/50 mm, wieńczących ostro zakończone pionowe elementy przęseł. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż przedmiotowe ogrodzenie wykonane zostało w latach 1988-1989bez pozwolenia. Z przedłożonej inwentaryzacji budowlanej ogrodzenia wynika, że wykonane zostało poprawnie pod względem konstrukcyjnym i o wymiarach dostosowanych do przepisów i nie koliduje z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ wskazał, że z oceny technicznej zawartej w w/w inwentaryzacji wynika, iż należy wykonać roboty powodujące zlikwidowanie ostrych zakończeń elementów pionowych przęseł, w celu doprowadzenia ogrodzenia do stanu zgodnego z przepisami i spełnienia wymogu zapisu planu zagospodarowania przestrzennego. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła T. K. wnosząc o jej uchylenie. Strona podniosła, że jest współwłaścicielką pasa gruntu o szerokości 1,5 metra, na którym inwestorka wybudowała ogrodzenie, a który przeznaczony był na ciąg pieszo-jezdny, uniemożliwiono jej w ten sposób dostęp do drogi publicznej. Zdaniem T. K. legalizowanie ogrodzenia w miejscu planowanego dostępu do drogi publicznej w sytuacji gdy nie ma ona możliwości dojazdu do domu jest niezgodne z prawem tym bardziej, że H. S. posługuje się zafałszowanymi dokumentami. W wyniku rozpatrzenia odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2005r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 - Prawa budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z dyspozycją art. 40 Prawa budowlanego z 24 października 1974r. w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeśli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 - Prawa budowlanego, właściwy terenowy organ administracji państwowej wydaje inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazująca wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Z przedłożonej przez inwestora inwentaryzacji wynika, ze zachodzi konieczność zlikwidowania ostrych zakończeń elementów pionowych przęseł ogrodzenia w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem w ten sposób, aby wyeliminować występowanie przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974r. Organ wskazał także, że podnoszone w odwołaniu kwestie własnościowe należą do kategorii spraw o charakterze cywilno – prawnym i mogą być rozstrzygane jedynie przed sądami powszechnymi. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T. K., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] czerwca 2005r. Zaskarżonej decyzji T. K. zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: - art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i art. 140 Kodeksu cywilnego, poprzez bezprawne ograniczenie przysługującego jej prawa własności, - art. 103 ust 1 - Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że w tej sprawie stosuje się przepisy uchylonej ustawy – Prawo budowlane z 24 października 1974r. - art. 5 ust 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane z 24 października 1997r. - art. 37 ust. 1 pkt 2 oraz art. 40 tej ustawy poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia z uwagi na brak dojazdu do domu skarżącej, w tym służb ratowniczych, oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie : - art. 7 w związku z art. 77 K.p.a. poprzez jednostronną ocenę materiału dowodowego, w tym brak ustaleń prawa własności do gruntu, po którym przebiega ogrodzenie, - art. 107 § 3 K. p. a. w związku z art. 140 K.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu argumentów skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał soje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie - aczkolwiek nie z powodu podniesionych w niej zarzutów. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja lub postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Jak ustalono w toku postępowania, sporne ogrodzenie zostało wybudowane w latach 1988-1989, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Konsekwencją przyjęcia, że obiekt powstał w 1988 – 1989 roku było prawidłowe zastosowanie przez organ przepisów ustawy - Prawo budowlane z 24 października 1974 r. Podstawę materialnoprawną decyzji organu I – szej instancji stanowi art. 40 Prawa budowlanego z 1974r., który stanowi, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ust. 1, właściwy terenowy organ administracji państwowej wydaje inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. W niniejszej sprawie, powołując się na wykonaną na zlecenie inwestora, inwentaryzacją budowlaną ogrodzenia, organ przyjął, iż "w celu doprowadzenia ogrodzenia do stanu zgodnego z przepisami i spełnienia wymogu zapisu planu zagospodarowania przestrzennego" należy wykonać roboty powodujące zlikwidowanie ostrych zakończeń elementów pionowych przęseł ogrodzenia. Wskazać jednak należy, iż taki zapis znajduje się w § 9 pkt 3 Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego rejonu [...] zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Gminy W. W. z dnia [...] września 2002 r., którego wypis znajduje się w aktach. Plan ten, co jest niewątpliwe, nie obowiązywał w dacie powstania samowoli budowlanej. Obowiązkiem organu, nakazującego na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wykonanie określonych obowiązków, było ustalenie czy nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 37 ust. 1 tej ustawy, a więc przede wszystkim sprawdzenie czy obiekt nie jest sprzeczny z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie jego realizacji oraz czy jego budowa nie spowoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W dacie powstania obiektu będącego przedmiotem niniejszej sprawy, obiekty budowlane mogły być budowane wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel, zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Takimi przepisami w odniesieniu do konkretnych terenów są właśnie miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, których ustalenia, ze względu na rangę prawa miejscowego, wiążą organy administracji publicznej przy wydawaniu decyzji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakładając na inwestorkę postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. obowiązek dostarczenia inwentaryzacji budowlanej i geodezyjnej wybudowanego ogrodzenia podał, iż w dacie jego realizacji obowiązywał ogólny plan zagospodarowania przestrzennego [...] zatwierdzony uchwałą nr [...] [...] z dnia [...] grudnia 1982 r. Brak jednoznacznego ustalenia, czy w przypadku wybudowanego ogrodzenia nie zachodzi przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., oznacza, iż brak było podstaw do wydania decyzji z art. 40 wskazanej ustawy. Organ nie ustalił, jaki plan miejscowy obowiązywał w czasie realizacji ogrodzenia, ani tez nie wskazał, czy jego budowa nie narusza obowiązującego planu. Zdaniem organu konieczność zlikwidowania ostrych zakończeń elementów pionowych przęseł ogrodzenia ma na celu także wyeliminowanie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. W toku postępowania nie wykazano jednak, że wybudowane niezgodnie z prawem ogrodzenie sprowadza niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów zgodzić należy się ze skarżącą, iż organ z naruszeniem art. 7 i art. 77 kpa nie wyjaśnił okoliczności podnoszonych już w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w którym wskazała, iż ogrodzenie wybudowane zostało bez jej zgody na działce stanowiącej jej współwłasność, przeznaczoną na drogę dojazdową do jej nieruchomości. Zważywszy na wskazane wyżej uchybienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 152 cytowanej ustawy orzekł, jak w pkt II wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło