I OSK 1059/05

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-07-06

Skład orzekający: Izabella Kulig-Maciszewska, Zbigniew Rausz, Joanna Runge-Lissowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo uznał za złożony po terminie wniosek o zwrot nieruchomości, jeśli zawiadomienie o możliwości jego złożenia zostało doręczone osobie nieżyjącej, a wniosek został złożony przez wszystkich spadkobierców?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd administracyjny pierwszej instancji zasadnie wskazał na naruszenie przez organy przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i 77 k.p.a.), polegające na braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. W szczególności, organ nieprawidłowo ocenił skuteczność doręczenia zawiadomienia o możliwości zwrotu nieruchomości osobie zmarłej i nie zbadał prawidłowo momentu, od którego należy liczyć termin do złożenia wniosku przez spadkobierców.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości, który został złożony przez spadkobierców T. S. po terminie, który organ administracji wyznaczył na podstawie zawiadomienia wysłanego do zmarłego T. S. Zawiadomienie to odebrała jego córka, S. S. Organy obu instancji umorzyły postępowanie, uznając wniosek za złożony po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, wskazując na naruszenie przez organy przepisów postępowania, ponieważ nie wyjaśniono prawidłowo kwestii skuteczności doręczenia zawiadomienia i momentu rozpoczęcia biegu terminu dla spadkobierców.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie NSA Zbigniew Rausz Joanna Runge-Lissowska (spr.) Protokolant Justyna Nawrocka po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2004 r. sygn. akt I SA 1788/03 w sprawie ze skarg S. D. S., R. J. Ł., L. W. S. i S. D. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 2.12.2004 r., sygn. akt I SA 1788/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skarg S. D. S., R. J. Ł., L. W. S. i S. D. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z dnia 24.07.1999 r., stosownie do art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Zarząd Gminy [...] zawiadomił T. S., b. właściciela wywłaszczonej nieruchomości, iż stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia i istnieje możliwość wystąpienia z żądaniem jej zwrotu, jednocześnie informując, że niezłożenie wniosku w terminie 3-ch miesięcy od otrzymania zawiadomienia powoduje wygaśnięcie uprawnienia. Zawiadomienie to odebrała S. S., bowiem T. S. zmarł w 1983 r., zaś wniosek o zwrot nieruchomości, podpisany przez spadkobierców T. S., wymienionych na wstępie, został złożony u Starosty Powiatu [...] dnia 20.07.2001 r., zatem, w uznaniu organów, po terminie, co spowodowało umorzenie postępowania – kontynuował Sąd. Uchylenie decyzji organów obu instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny uzasadnił tym, że w sytuacji gdy zawiadomienie skierowane do nieżyjącego T. S. odebrała jego córka S. nie można przyjąć, że było ono wobec niej skuteczne, natomiast w momencie złożenia wniosku przez wszystkich spadkobierców organ powziął wiadomość, że zawiadomienie przesłane nieżyjącemu było nieskuteczne i wobec tego organ powinien był rozważyć wniosek pod kątem zachowania terminu. Sąd stwierdził, że art. 7 k.p.a. nakazuje dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, zaś art. 77 k.p.a. nakłada obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w tej sprawie organy obu instancji przepisy te naruszyły, co skutkuje uchyleniem decyzji, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga kasacyjna od tego wyroku została wniesiona przez radcę prawnego, działającego z upoważnienia Prezydenta m. [...]. W skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, polegającą na przyjęciu, że organ administracji nie dopełnił obowiązku zawiadomienia poprzedniego właściciela nieruchomości lub jego spadkobierców o zamiarze zwrotu, bo nie doręczył zawiadomienia adresatowi, domagając się uchylenia wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że S. S., po odebraniu zawiadomienia, nie poinformowała organu o śmierci poprzedniego właściciela, zaś faktem jest, że wniosek o zwrot został złożony po terminie, o którym mowa w art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wobec tego stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest niesłuszne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. Przyczyną uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonych, przez S. S., R. Ł., L. S. i S. S., decyzji było uznanie przez ten Sąd, iż organy obu instancji naruszyły zasady postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, naruszając art. 7 i 77 k.p.a., a wobec tego sprawa nie dojrzała jeszcze do rozstrzygnięcia. Jako podstawę uchylenia decyzji Sąd wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), tj. inne, aniżeli wskazanie pod lit. b – naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozważania Sądu nie dotyczyły natomiast prawa materialnego, oprócz oczywistego odniesienia do art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jednakże tylko w aspekcie wskazanego w ust. 5 terminu do złożenia wniosku. Za istotne w sprawie Sąd uznał naruszenie przez organy przepisów postępowania, tym samym nie miał potrzeby zajmowania się prawem materialnym. Skarga kasacyjna wyrokowi zarzuciła natomiast naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pomijając już fakt, iż art. 174 pkt 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymaga podania konkretnego przepisu, a art. 136 dzieli się na niższe jednostki redakcyjne, to, jak podniesiono wyżej, przepis ten ani w całości, ani poszczególnego jego ustępy nie był przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Nie można zatem zaskarżonemu wyrokowi postawić zarzutu naruszenia prawa materialnego. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 cyt. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło