IV SA/Gl 616/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, NSA Szczepan Prax (spr.), Protokolant starszy referent Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lipca 2006 r. sprawy ze skargi H. A.-P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działający z upoważnienia Wójta Gminy odmówił przyznania H. A.-P. prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku na jej syna M.. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 4, 5 ust. 1, art. 6 i 8 ustawy z dnia 18 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.).Organ orzekający uznał, że syn wnioskodawczyni nie odpowiada warunkom z art. 6 tej ustawy. Wprawdzie kontynuuje naukę w szkole wyższej, ale nie przedłożono orzeczenia o stopniu jego niepełnosprawności. Pobiera on rentę socjalną, jednak nie w oparciu o orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, lecz na podstawie wyroku sądowego. W odwołaniu strona zarzuciła, że wyrok sądowy w sprawie renty socjalnej jest równoznaczny z orzeczeniem o niepełnosprawności. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. Kolegium stanęło na stanowisku, że wyrok Sądu Okręgowego w C. przyznający synowi strony prawo do renty socjalnej jest wiążący jedynie w tamtej sprawie i nie stanowi orzeczenia o niepełnosprawności. Tym samym nie są spełnione przesłanki z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stronie nie można też przyznać dodatków do zasiłku rodzinnego, gdyż stosownie do art. 8 ustawy przysługują one tylko wówczas, gdy na dziecko przysługuje zasiłek rodzinny. W skardze H. A.-P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Poza okolicznościami przytoczonymi już w odwołaniu skarżąca zarzuciła, że zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. Nr 123, poz. 776, ze zm.) orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Tymczasem w wykonaniu wyroku o przyznaniu jej synowi renty socjalnej decyzją z dnia [...] r. ZUS wznowił wypłatę tej renty od dnia [...] r., a w punkcie [...] tej decyzji stwierdzono, że lekarz ZUS orzekł o okresowej całkowitej niezdolności syna do pracy. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest zasadna, bowiem wydane w sprawie decyzje administracyjne zapadły z naruszeniem prawa materialnego mającego wpływ na jej wynik. Otóż z akt sprawy wynika, że syn skarżącej urodził się [...] r., a więc w toku postępowania administracyjnego miał ukończone [...] lat, ale nie osiągnął wieku 24 lat. Według ustaleń organów obu instancji w czasie tym kontynuował naukę w szkole wyższej. Taki stan rzeczy wskazywał na konieczność oceny uprawnień skarżącej w świetle art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia przez dziecko 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniem niepełnosprawności. Negatywne rozstrzygnięcie organy wydały z powodu braku takiego orzeczenia. Okoliczności sprawy nie uzasadniają takiego stanowiska. Mianowicie wnioskodawczyni powołuje się na umiarkowany stopień niepełnosprawności jej syna. Pojęcie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności określone jest w art. 3 pkt 20 cyt. ustawy i oznacza : a) niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów. Wymienione punkty a – c różnią się trybem i formą orzekania, natomiast ich wspólną cechą jest to, że dotyczą przypadków całkowitej niezdolności do pracy. Trafnie w tym zakresie skarżąca przywołuje zresztą art. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej (...), który utożsamia całkowitą niezdolność do pracy z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W istocie zatem celem ustawodawcy było objęcie pojęciem umiarkowanego stopnia niepełnosprawności każdej całkowitej niezdolności do pracy, stwierdzonej stosownie do art. 3 pkt 20 lit. a – c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tymczasem w stosunku do syna skarżącej niewątpliwie zapadło orzeczenie stwierdzające całkowitą niezdolność do pracy tożsame z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. M. P. przyznano bowiem prawo do renty socjalnej na okres jednego roku, poczynając od 1 lipca 2004 r. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej ( Dz. U. Nr 135, poz. 1268, ze zm.) renta taka przysługuje właśnie wyłącznie osobom całkowicie niezdolnym do pracy. Jednocześnie zauważyć należy, że stosownie do art. 5 tej ustawy ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje się na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm./, w związku z czym przyznanie renty socjalnej, przysługującej tylko osobie całkowicie niezdolnej do pracy, musi być traktowane jako orzeczenie całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu art. 3 pkt 20 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wywody organów obu instancji odnośnie trybu przyznania tej renty wynikają chyba z niezrozumienia procedury w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z wywodów tych zdaje się wynikać, że gdyby decyzję o przyznawaniu renty socjalnej wydała jednostka organizacyjna Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o orzeczenie lekarza orzecznika, to prawo skarżącej do świadczeń rodzinnych nie byłoby przez organy kwestionowane, natomiast wyrok sądu powszechnego przyznający taką rentę nie ma dla rozpatrywanej sprawy żadnego znaczenia. Jest to pogląd zupełnie błędny. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, do których zalicza się również sprawę o rentę socjalną, nie ma zasadniczo dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, lecz odwołania od decyzji organów rentowych rozpoznają właśnie sądy powszechne w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania cywilnego ( głównie art. 4778 i n.). oraz art. 12 ust. 6 ustawy o rencie socjalnej. Taki też charakter miała sprawa zakończona wyrokiem Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] r., sygn. akt [...], którym na skutek odwołania M. P. od decyzji ZUS, odmawiającej mu przyznania renty socjalnej, zmieniono tę decyzję i przyznano ubezpieczonemu prawo do renty socjalnej na okres 1 roku, poczynając od [...] r. Wyrok ten, którego prawomocność nie była podważana, a jest potwierdzona decyzją ZUS o wznowieniu wypłaty renty socjalnej wywołuje takie same skutki jak ostateczna decyzja o przyznaniu świadczenia rentowego. Skoro zaś, jak to już wcześniej podniesiono, warunkiem sine qua non przyznania renty socjalnej jest uznanie danej osoby za całkowicie niezdolną do pracy, dlatego wyrok przyznający prawo do takiej renty oznacza spełnienie określonego w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymogu legitymowania się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający weźmie pod uwagę zaprezentowaną wyżej ocenę prawną i rozstrzygnie sprawę po wyjaśnieniu pozostałych przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie świadczeń objętych wnioskiem. Ponieważ stwierdzone naruszenie prawa w równym stopniu dotyczy decyzji obu instancji, dlatego na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.