II SA/Ka 2454/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Michalik Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. S. i K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. Ś. z dnia [...] r., nr [...] Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta P. Ś. na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734) odmówił przyznania K. S. dodatku mieszkaniowego. Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że zachodzi rażąca dysproporcja między wykazanymi dochodami, a faktycznym stanem majątkowym strony, nieuzasadniająca przyznanie owego dodatku. Świadczy o tym dobry standard mieszkania oraz fakt posiadania i utrzymanie samochodu osobowego, kupionego w trakcie wypłaty wcześniej przyznanego dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] zł. W odwołaniu K. S. uznał powyższą decyzję za krzywdzącą. Zakwestionował ustalenie o wysokim standardzie jego mieszkania podnosząc, że zostało ono wyposażone w dawniejszym czasie. Przyznał fakt posiadania samochodu marki [...], ale wskazał, że jest to pojazd stary (rok produkcji [...]) i został nabyty po sprzedaży młodszego samochodu [...], który był droższy w eksploatacji. Zwrócił nadto uwagę na swój stan rodzinny i niepełnosprawność swojej żony. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. Kolegium podniosło, że powołane w odwołaniu okoliczności nie zmieniają faktu, iż, mimo trudnej sytuacji materialnej, rodzina wnioskodawcy ponosi dodatkowe opłaty związane z bieżącą eksploatacją, ubezpieczeniem, a także koszty napraw samochodu. Tymczasem posiadane przez nią środki pieniężne w pierwszej kolejności powinny być przeznaczone na czynsz i inne opłaty związane z utrzymaniem mieszkania. W ocenie Kolegium o zasobności osób ubiegających się o dodatki mieszkaniowe świadczą nie tylko zadeklarowane dochody, ale również posiadane dobra materialne. Zwróciło również uwagę na publicznoprawny charakter przedmiotowego dodatku. W skardze J. i K. S. zakwestionowali legalność zaskarżonej decyzji, gdyż spełnili wszystkie warunki do otrzymania dodatku mieszkaniowego, a jedyną przeszkodą okazał się stary samochód. Odnośnie wyposażenia mieszkania i okoliczności nabycia samochodu skarżący w zasadzie powtórzyli wywody odwołania. Podkreślili kwestię niskich kosztów używania samochodu. Podnieśli, że zamienili mieszkanie, by ograniczyć wydatki czynszowe. Zwrócili uwagę na racjonalność gospodarowania posiadanymi przez nich funduszami. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Odmowa przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego oparta została na przepisie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Według niego odmowa taka może nastąpić, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniająca przyznanie pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe. W motywach swojej decyzji organ odwoławczy trafnie odwołał się do słownikowego rozumienia pojęcia "rażący", wskazując że chodzi o występowanie niewątpliwej, oczywistej, bardzo dużej dysproporcji między wykazywanymi dochodami strony, a jej rzeczywistą sytuacją materialną, jednakże przeprowadzone przed organami administracyjnymi postępowanie wyjaśniające nie może być uznane za wystarczające do ustalenia, iż w rozpatrywanym przypadku taka rażąca dysproporcja istotnie wystąpiła. Stwierdzenie dobrego standardu mieszkania skarżącego w toku wywiadu środowiskowego wymyka się w ogóle ocenie, gdyż nie zostało ono wsparte jakimikolwiek konkretnymi ustaleniami. Kolegium nie ustosunkowało się przy tym do okoliczności przedstawionych w tym względzie w odwołaniu. Tymczasem gdyby się okazało, że przedmioty zwykłego wyposażenia mieszkania nie były nabywane w okresie pobierania dodatku mieszkaniowego, lecz znacznie wcześniej, to w ogóle nie można faktu ich posiadania przez rodzinę skarżących rozpatrywać w kontekście hipotezy art. 7 ust. 3 powołanej ustawy. Szczegółowego wyjaśnienia wymaga również kwestia posiadania i eksploatowania przez skarżących samochodu osobowego. Nie jest bowiem dopuszczalny zastosowany przez organy obu instancji automatyzm, według którego każde posiadanie i używanie samochodu odpowiada przesłance "rażącej dysproporcji". W dotychczasowym postępowaniu pominięte zostały twierdzenia skarżącego, że obecny samochód został nabyty po sprzedaży poprzedniego i to młodszego. W takim przypadku wydatek na zakup obecnego pojazdu nie pochodziłby z bieżących dochodów rodziny skarżących, lecz ze środków uzyskanych w zamian za przedmiot należący do majątku tej rodziny. W powiązaniu z podnoszoną w skardze okolicznością, że chodzi o samochody stare, o niskiej wartości, to samo posiadanie samochodu nie świadczy jeszcze o owej "rażącej dysproporcji". W omawianym zakresie Sąd może się wypowiadać tylko hipotetycznie, gdyż brak podstawowych ustaleń nie pozwala na stanowczą ocenę. Pozostaje do rozważenia problem kosztów eksploatacji samochodu. W tym zakresie organy orzekające całkowicie odeszły od treści cyt. art. 7 ust. 3, wprowadzając pozanormatywną przesłankę niezbędności potrzeb i kolejności ich zaspokajania. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych takiego kryterium nie przewiduje. Natomiast z punktu widzenia omawianego art. 7 ust. 3 istotne jest ustalenie, czy deklarowane przez wnioskodawcę dochody jego rodziny pozwalają na ponoszenie owych kosztów związanych z posiadaniem i używaniem samochodu, przy uwzględnieniu ogólnych kosztów utrzymania tej rodziny. Wymaga to jednak przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego, w którym rozpatrzone zostaną również okoliczności przedstawione przez skarżących, a dotyczące niskich opłat, korzystania ze zniżek, niskich kosztów napraw itp. We wskazanych trzech aspektach sprawa nie została zatem należycie wyjaśniona, co naruszyło przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego zachodzi konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy w znacznym zakresie, co uzasadnia uchylenie również decyzji I instancji. Kierunek postępowania organów administracyjnych wynika z przedstawionych wyżej wywodów. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt c i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających... (Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1271 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. SW