I SA/Po 1436/05

Dnia 30 sierpnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi I. H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wysokości zobowiązania podatkowego od podatku od towarów i usług postanawia odrzucić skargę /-/ J. Małecki Pismem z dnia [...] 2006 roku skarżący działając przez pełnomocnika po raz pierwszy wniósł do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia [...] 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący działający przez pełnomocnika wniósł sprzeciw od tego postanowienia, który to sprzeciw nie został przez Sąd uwzględniony. W konsekwencji postanowieniem z dnia [...] roku Sąd postanowił odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Uzasadniając wskazano na sprzeczności w twierdzeniach samego skarżącego, który podając, iż jego zarobki wynoszą [...] zł brutto, określił wysokość swych wydatków na ponad [...] zł miesięcznie. Co więcej zrzekł się on na rzecz żony spłaty z tytułu podziału majątku wspólnego w kwocie [...] zł przejmując na siebie długi związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. W swym uzasadnieniu Sąd wykazał zasadność swej tezy, iż prawo pomocy, nawet w zakresie częściowym nie może pełnić dla strony funkcji kredytowych pochodzących ze strony Sądu. W jego ocenie sprawy skarżącego, bądź co bądź przedsiębiorcy, winny były być prowadzone w taki sposób, aby zabezpieczyć środki na wszystkie koszty związane z działalnością gospodarczą, w tym także pełne koszty sporów sądowych. Na postanowienie skarżący, reprezentowany przez swojego pełnomocnika, pismem z dnia [...] 2006 roku złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Po jego rozpatrzeniu Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] 2006 roku oddalił zażalenie skarżącego. W swym uzasadnieniu Sąd wskazał, iż podejmując swe rozstrzygnięcie zobowiązany był wziąć pod uwagę zarówno wysokość obciążeń finansowych w danym postępowaniu, jak i szeroko rozumiane możliwości strony skarżącej. Wskazał on na nietrafny zarzut skarżącego, jakoby Sąd przy rozpatrywaniu wniosku o udzielenie prawa pomocy miał obowiązek wziąć tylko aktualną sytuację materialną strony.. Niemożliwa jest bowiem ocena możliwości finansowych strony, bez zbadania okoliczności i przyczyn, które jak w sprawie skarżącego doprowadziły do znaczącego pogorszenia się jego sytuacji majątkowej. Rozwijając ten wątek Sąd wskazał na działania skarżącego, które doprowadziły go do pozbawienia się wartościowych zabezpieczeń rzeczowych mogących przynosić w przyszłości wymierne pożytki oraz służyć do uiszczenia należnych wpisów sądowych. Podkreślił on także, iż chcąc dochodzić praw przed Sądem należy zadbać przede wszystkim o środki na pokrycie kosztów sądowych, a nie wynagrodzenie pełnomocnika, tym bardziej iż wszystkie sprawy prowadzone z jego udziałem przed Sądem i organami podatkowymi są analogiczne. Co więcej Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę na fakt, iż skarżący osiąga stały miesięczny dochód, podwyższony w ostatnim okresie, a na jego utrzymaniu nie znajduje się ani jego żona, ani dziecko, w których utrzymaniu skarżący nie partycypuje. W następstwie powyższego pełnomocnik skarżącego pismem z [...] 2006 roku wniósł o zmianę postanowienia Sądu w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy o zwolnienie skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy była już przedmiotem postanowień Wojewódzkiego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Została ona zatem prawomocnie rozstrzygnięta w dniu [...] 2006 r. Postanowienia zaś w tym przedmiocie należą do kategorii postanowień nie kończących postępowania w sprawie i ponowny wniosek I.H. należało rozstrzygnąć stosownie do przepisu art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) jako wniosek o uchylenie lub zmianę pierwotnego w tym względzie orzeczenia z dnia [...] 2006 roku.. Skarżący działający przez pełnomocnika wniósł zażalenie na to postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] 2006 roku oddalił je i w uzasadnieniu podniósł, iż nie dopatrzył się podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W razie zbiegu w tym samym czasie obowiązku uiszczenia opłaty warunkującej podjęcie przez Sąd czynności (art. 220 § 1 p.p.s.a.) i uprawnienia strony niezamożnej do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy (art. 243 § 1 p.p.s.a.), pierwszeństwo uzyskuje postępowanie o zwolnienie od kosztów. Kończy się ono postanowieniem podlegającym zaskarżeniu zażaleniem (art. 227 § 1 p.p.s.a.). W chwili ustawowo oznaczonej postanowienie takie staje się prawomocne (art. 168 § 1 p.p.s.a.) i od tej chwili wiąże m.in. także Sąd, który je wydał (art. 170 p.p.s.a.). Jako orzeczenie nie rozstrzygające o istocie sprawy nie korzysta co prawda z powagi rzeczy osądzonej, ale ma pełny przymiot prawomocności, a zatem wiążącą moc skonkretyzowanej i zindywidualizowanej przez Sąd normy prawnej. Z mocy tej wypływa obowiązek i nakaz dla strony uiszczenia wymaganego wpisu i faktu tego nie może zmienić obowiązek ponownego wezwania jej do uiszczenia opłaty. Ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może wobec tego uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. Dopiero wydanie i uprawomocnienie się postanowienia o odmiennej treści w przedmiocie prawa pomocy powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, lecz nie wpływa na skutki niezastosowania się przez stronę do treści postanowienia prawomocnego. Złożenie wobec tego przez stronę skarżącą ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] 2006 roku, bez powołania istotnej zmiany okoliczności uzasadniającej powtórne rozpatrzenie sprawy w tym zakresie nie przerywa biegu terminu określonego w art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. do usunięcia braku opłaty. Dotyczy to wezwania do uiszczenia wpisu sądowego z dnia [...] 2006 roku, które doręczono pełnomocnikowi skarżącego dnia [...] 2006 roku. Rozstrzygając ponowny wniosek skarżącego Sąd mógł zwolnić jego zarówno od obowiązku uiszczenia całego wpisu od skargi jak i od części wpisu sądowego. Sąd nie znalazł ponownie podstawy nawet do zwolnienia skarżącego od obowiązku uiszczenia części wpisu od skargi. Dla wywołania przez ponownie złożony wniosek skutku w postaci przerwania biegu terminu do uiszczenie opłaty sądowej nie można uznać za wystarczające samo powoływanie się przez stronę na nowe okoliczności, ale okoliczności te muszą rzeczywiście wystąpić. Stanowisko takie należy uznać za ugruntowane w sądownictwie powszechnym, a dotyczące analogicznych rozwiązań prawnych (por. post. SN z 23.02.1999 r. w sprawie I CKN 1064/97 publ. OSNC 1999/9/153, post. SN z 21.04.1999 r. w sprawie I CKN 1461/98 publ. OSNC 1999/11/96). W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 160 p.p.s.a. i art. 16 § 2 p.p.s.a. /-/ J. Małecki