II SA/Gl 551/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Rafał Wolnik ( spr. ) Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2006 r. sprawy ze skargi A.Ś.-Ż. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania nazwiska w akcie małżeństwa oddala skargę Pismem z dnia [...] skarżąca A.Ś. – Ż. zwróciła się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w C. o sprostowanie w akcie małżeństwa nr [...] z dnia [...] nazwiska rodowego jej zmarłego męża z "Ś. – Ż." na "Ś.". Decyzją numer [...] z dnia [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w C., na podstawie art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2004 roku, Nr 161, poz. 1688) odmówił dokonania sprostowania w zakresie nazwiska rodowego mężczyzny. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że na wniosek męża skarżącej decyzją Urzędu Miasta P. z dnia [...] numer [...] zmieniono jego nazwisko ze "Ś." na "Ś. – Ż." w trybie przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1956 roku o zmianie imion i nazwisk (ówcześnie tekst jedn. Dz.U. z 1963 roku, Nr 59, poz. 328 z późn. zm.). Decyzja o zmianie nazwiska została przesłana do urzędów stanu cywilnego właściwych ze względu na miejsce urodzenia wnioskodawcy (USC w N.S.) oraz ze względu na miejsce zawarcia małżeństwa (USC w C.). Zmiana nazwiska w przypadku, gdy było ono tożsame z nazwiskiem rodowym spowodowała zmianę nazwiska rodowego. Podstawę odmowy sprostowania stanowi w ocenie organu odpis zupełny aktu urodzenia nr [...] z [...] na nazwisko Z. W. Ś. – Ż. wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w N.S. Pismem z dnia [...] skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości. Wskazała, że późniejsza zmiana nazwiska nie może automatycznie prowadzić do zmiany nazwiska rodowego, ponieważ decyzja o zmianie nazwiska nie może działać wstecz. Zwróciła także uwagę na okoliczność, że w akcie zgonu jej męża sporządzonym w Urzędzie Stanu Cywilnego w P. nazwisko rodowe brzmi "Ś.", a z kolei w akcie małżeństwa (USC w C.) raz nazwisko to brzmi "Ś.", innym zaś razem "Ś.-Ż.". W odpisie z 1994 roku zmienione zostało nawet nazwisko jej teścia na "Ś.-Ż.". Rozpoznając odwołanie skarżącej Wojewoda Ś. zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia [...] numer [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego stanowi, iż w akcie stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa stanowi inaczej. Można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski. Na wniosek męża skarżącej zmieniono jego nazwisko ze "Ś." na "Ś. – Ż.", a ponieważ nie posiadał on innego nazwiska mógł jedynie wnioskować o zmianę nazwiska rodowego, gdyż tylko takie posiadał. Informacja o zmianie nazwiska został naniesiona do jego aktu urodzenia i małżeństwa. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi zatem przypadek oczywistego błędu pisarskiego podlegającego sprostowaniu, ponieważ nazwisko rodowe mężczyzny w akcie małżeństwa brzmi "Ś. – Ż.", a wpis nazwiska nie stanowi błędu pisarskiego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody Ś., zarzucając jej naruszenie art. 21 i 28 Prawa o aktach stanu cywilnego. Podniosła, że w decyzji o zmianie nazwiska nie ma wzmianki o tym, że decyzja wywoła skutek wstecz. Zdaniem odwołującej, po zmianie nazwiska męża w 1975 roku, we wcześniej sporządzonych aktach stanu cywilnego należało jedynie uczynić wzmiankę o tej zmianie, ale nie zmieniać wstecz nazwiska rodowego. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę Sąd badał, czy zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Sąd badał również, czy stan faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonego aktu dawał organom podstawę do zastosowania odpowiednich przepisów prawa. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego. Badając zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami tejże ustawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem względnie stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa formalnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazać przy tym przyjdzie w tym miejscu, ze jedynie takie naruszenia stanowiłyby podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego kontrolowanych decyzji po myśli art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a. Zarzuty skarżącej w istocie sprowadzały się do kwestionowania dopuszczalności zmiany rodowego nazwiska męża w tych aktach stanu cywilnego, które sporządzane były przed wydaniem decyzji o zmianie nazwiska, a więc przed dniem 5 maja 1975 roku. Chodziło zatem o akt urodzenia z [...] roku i akt małżeństwa z [...]. Z uwagi na właściwość miejscową organu w niniejszej sprawie postępowanie dotyczyło wyłącznie sprostowania aktu małżeństwa. Art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego daje organom administracji podstawę do sprostowania aktu stanu cywilnego. Sprostowanie będzie jednak mieć miejsce tylko w przypadku zaistnienia oczywistego błędu pisarskiego. Zgodnie z orzecznictwem, przy wykładni tego przepisu należy przyjąć, że oczywistość polega na tym, iż okoliczność popełnienia błędu nie budzi wątpliwości przy porównaniu z innymi dokumentami, zwłaszcza z wcześniej sporządzonymi aktami stanu cywilnego, których dane są reprodukowane w akcie. Za oczywisty błąd pisarski należy uznać taką niedokładność, która nie znalazłaby się w akcie, gdyby uczestnicy czynności - to znaczy osoba zgłaszająca dane i kierownik urzędu stanu cywilnego - wykazali należytą staranność. W szczególności chodzi tu o przeoczenie, że coś źle odczytano, pominięto przy pisaniu, wpisano w niewłaściwej rubryce albo przeinaczono części wyrazu (tak: uzasadnienie wyroku NSA z 16 grudnia 1987r, SA/Gd 679/87, ONSA 1987/2/90). W akcie stanu cywilnego – akcie małżeństwa nazwisko męża skarżącej brzmi "Ś. – Ż." i takie brzmienie jest zgodne z innymi dokumentami, w szczególności z decyzją Urzędu Miasta P. z dnia [...] numer [...] oraz innymi aktami stanu cywilnego dotyczącymi małżonka skarżącej. Skutkiem zmiany imienia lub nazwiska w drodze decyzji administracyjnej, stosownie do przepisu art. 18 dekretu z dnia 8 czerwca 1955 roku Prawo o aktach stanu cywilnego. (Dz. U. z dnia 30 czerwca 1955 r.), który to akt obowiązywał w czasie zmiany nazwiska przez małżonka skarżącej, jest wpisanie do aktów stanu cywilnego odpowiednich zmian w formie wzmianki dodatkowej. Istotą zmiany nazwiska w drodze decyzji administracyjnej w trybie przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1956 roku o zmianie imion i nazwisk jest odnotowanie tej zmiany w aktach stanu cywilnego i m.in. w rejestrach organów prowadzących ewidencję ludności, a także w następczo wystawianych na podstawie tych danych dokumentach urzędowych. Takimi dokumentami będą m.in. odpisy zupełne i skrócone aktów stanu cywilnego. Zgodnie z art. 80 Prawa o aktach stanu cywilnego odpis zupełny stanowi dosłowne powtórzenie treści aktu stanu cywilnego wraz ze wszystkimi wzmiankami dodatkowymi. W niniejszej sprawie odpis zupełny zawierać winien brzmienie nazwiska męża skarżącej "Ś." jako dosłowne powtórzenie pierwotnej treści oraz wzmiankę marginesową o dokonanej zmianie nazwiska (taki też odpis znajduje się w aktach sprawy). Z kolei po myśli art. 81 ustawy w odpisie skróconym podaje się jego treść z uwzględnieniem treści wzmianek dodatkowych oraz z pominięciem wyrazów, ustępów i zdań skreślonych. Za prawidłowe zatem należy uznać te skrócone odpisy aktu małżeństwa wydane po decyzji z 1975 roku, w których brzmienie małżonka jest oznaczone, jako "Ś.-Ż.". W niniejszej sprawie nie zachodzi zatem oczywisty błąd pisarski, który pozwalałby na sprostowanie aktu małżeństwa skarżącej. Natomiast za zasadne należy uznać te zarzuty skarżącej, które wskazywały na różnice w brzmieniu wydanych odpisów aktów stanu cywilnego. W sytuacji jednak, gdy odpisy te nie spełniały przesłanek, o których mowa w art. 80 – 82 Prawa o aktach stanu cywilnego, a tym samym nie odzwierciedlały aktualnej treści aktu, to nie można było w stosunku do nich wszcząć procedury określonej w rozdziale 4 ustawy. Procedura ta dotyczy bowiem wyłącznie aktów, a nie ich odpisów. W ocenie Sądu takie nieprawidłowości mogły być natomiast egzekwowane przez stronę na zasadach ogólnych postępowania administracyjnego (art. 227 kpa). Zarzuty te nie miały jednak wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Na marginesie wskazać przyjdzie, że interpretując przepisy rozdziału 4 omawianej ustawy ("Unieważnienie, sprostowanie, ustalenie treści, odtworzenie i uzupełnienie aktu stanu cywilnego"), nie można odrywać się od zasady wyrażonej w jej art. 4, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Dlatego poza sprawami określonymi w art. 28 i 36 tej ustawy, według których sprostowania (uzupełnienia) mogą być dokonywane w postępowaniu administracyjnym, w pozostałych sprawach, w myśl art. 33, orzeka sąd w postępowaniu nieprocesowym. Mając na uwadze powyższe Sąd nie uwzględnił skargi, a zatem podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.s.a