II SA/Gd 343/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2006 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 lutego 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich oddala skargę. J. R. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację - zaświadczenie z dnia 16 grudnia 1976 r., z tytułu udziału w ruchu oporu w okresie od kwietnia 1943 r. do stycznia 1945 r. oraz z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od kwietnia 1945 r. do marca 1946 r. Dnia 11 grudnia 2000 r. J. R. został zawiadomiony przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w trybie art. 21 i art. 25 Ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371) oraz wezwany do nadesłania dowodów mogących się przyczynić do ustalenia charakteru pracy lub służby mających wpływ na uzyskane uprawnienia. W toku postępowania weryfikacyjnego organ ustalił, iż J. R. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD z dnia 16 grudnia 1976r. z tytułów: - udział w ruchu oporu Armia Ludowa w okresie od dnia 14.04.1943r. do dnia 01.1945r.; - udział w -walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej w szeregach MO w okresie od dnia 23.04.1945r. do dmą 30.03.1946r. Ponadto na podstawie informacji Komendy Wojewódzkiej Policji w G. z dnia 7 maja 200 Ir. (znak: PA-1054/2001) ustalono, że J. R. był zatrudniony w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w K. od dnia 23.04.1945r. do dnia 30.03.1946r. oraz w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w G. od dnia 01.01.1950r. do dnia 15.03.1954r. na stanowiskach referenta, st. referenta i kierownika referatu. Biorąc pod uwagę powyższe, Kierownik Urzędu do Spaw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 21 czerwca 2001 r. Nr [...]utrzymaną w mocy decyzją z dnia 11 września 2001 r. Nr [...] pozbawiono J. R. uprawnień kombatanckich. Powyższe rozstrzygnięcia J. R. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2004r. (sygn. akt II SA/Gd 3355/01) skargę J. R. na wymienione powyżej decyzje oddalił. W dniu 18 października 2004 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynęło podanie J. R., w którym wnosił o przywrócenie uprawnień kombatanckich powołując się na służbę w ruchu oporu w Armii Ludowej w I Brygadzie im. Ziemi Kieleckiej. Wskazał, że po zakończeniu działań wojennych został zdemobilizowany i skierowany do PUBP. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 9 grudnia 2004 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i art. 25 ust 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity - Obwieszczenie Marszałka Sejmu RP z dnia 30 marca 2002 r. - Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371), odmówił J. R. uchylenia decyzji z dnia 11 września 2001 r. Nr [...] oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia 21 czerwca 2001 r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawca nie przedłożył żadnych nowych dowodów a podniesione argumenty w wyżej wskazanym wniosku znane były organowi już we wcześniejszym postępowaniu weryfikacyjnym. W związku z tym, iż pismo nie zawierało ustawowych podstaw do wznowienia postępowania jak też wszczęcia postępowania w celu stwierdzenia nieważności decyzji, stosownie do przepisów art. 235 § 1 kpa uznane zostało jako wniosek o uchylenie decyzji w trybie przepisów art. 154 k.p.a. W ocenie organu wniosek J. R. jest niezasadny i nie zasługuje na uwzględnienie. Bezsporne jest, iż wnioskodawca uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w Armii Ludowej, niemniej jednak uzyskał je również z tytułu utrwalania władzy ludowej podczas zatrudnienia w organach Bezpieczeństwa Publicznego - WUBP K. i WUBP G. w latach 1945 - 1954. Ustaleń powyższych organ dokonał na podstawie dokumentów w postaci akt b. ZBoWiD, w tym zaświadczenia KWMO w G. z dnia 21 października 1979 r. oraz pisma Komendy Wojewódzkiej Policji w G. z dnia 7 maja 2001r. Do ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych, w ocenie organu ma zastosowanie przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust.2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego , który stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby które uzyskały je z tytułu pełnienia służby lub funkcji i zatrudnienia w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa, Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Na temat pełnienia służby lub funkcji i zatrudnienia w strukturach UB, SB i IW oraz wynikających stąd konsekwencji dla bytu posiadanych uprawnień kombatanckich wielokrotnie wypowiadały się w swoich orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny, Sąd Najwyższy oraz Naczelny Sąd Administracyjny. Organ powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego, który dokonując wykładni art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a, wyżej wskazanej ustawy stwierdził, że określenie "osoba zatrudniona" oznacza również osoby zatrudnione w aparacie bezpieczeństwa publicznego w ramach stosunku pracy (uchwała 7-u sędziów SN z dnia 7.05.1992 r. II UZP 7/91, OSNCP 1992 r. Nr 10, póz. 174). Przepis ten oceniany był następnie przez Trybunał Konstytucyjny, który w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r. sygn. K 15/93 (opublikowane w OTK ZU 1994 r., cz. I, poz.4) interpretując pojęcie "zatrudnienia" w aparacie bezpieczeństwa publicznego, uznał że oznacza ono pozostawania w stosunku pracy zarówno na podstawie umowy o pracę jak też innych podstawach (mianowanie, powołanie). Uzasadniając swoje jednoznaczne stanowisko w kwestii zatrudnienia w tym aparacie Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "współpraca z organami represji nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na to, o jakie stanowiska i jaki charakter zatrudnienia w tych organach chodzi. Dotyczy to zarówno aparatu represji państw obcych, jak i komunistycznego aparatu represji w Polsce. Jednostkami, które wypełniały wyżej wskazane kryteria aksjologiczne i które mogą być zaliczone do "komunistycznego aparatu represji w Polsce" były struktury Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. W wyroku z 15 września 1999 r. sygn. K. 11/99 ( opublikowany w OTK ZU z 1999 r., Nr 6, póz. 116) Trybunał Konstytucyjny podtrzymał tok myślenia i stanowisko wyrażone w swym orzeczeniu z dnia 15.02.1994 r. sygn. K.15/93, gdzie przyjął m.in., że kryterium wyłączenia z grona osób, którym należą się szczególne uprawnienia - tych, którzy współpracowali z aparatem represji nastawionym na zwalczanie ruchów niepodległościowych, jest trafne. Trybunał podkreślił, że krąg osób objętych zakresem art. 21 ust. 2, pkt 4 lit a, nie może być sprowadzony tylko do funkcjonariuszy 5 lecz dotyczy wszystkich osób związanych z tymi strukturami, jednostkami organizacyjnymi i stanowiskami, bez względu na to jaki charakter miało zatrudnienie. Przytoczone wyżej poglądy Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego podzielił skład 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 21 października 2002 r. sygn. akt OPS 2/02 stwierdzając, że: "Przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371/ ma zastosowanie także do osoby, która w latach 1944-1956 była zatrudniona w Urzędzie Bezpieczeństwa i nie pełniła w strukturach tego Urzędu służby lub funkcji". Organ wskazał ponadto, że brak jest w aktach sprawy dowodów świadczących o tym, aby do zainteresowanego miała zastosowanie dyspozycja przepisu art. 21 ust. 3 pkt 1 w/w ustawy stanowiącego, że przepisów o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie stosuje się do osoby, która przedłoży dowody, że do wymienionych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy. W ocenie organu zatrudnienie i pełnienie funkcji przez zainteresowaną w aparacie Bezpieczeństwa Publicznego musi być ocenione negatywnie z punktu widzenia aksjologicznego i tym samym zachowania uprawnień kombatanckich. Uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobom, które były zatrudnione w organach Bezpieczeństwa Publicznego nawet jeśli istnieją podstawy do przyznania tychże uprawnień z tytułów określonych ustawą z 24.01.1991 r. W ocenie organu, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie nie zostało dotknięte jakąkolwiek wadliwością. Zostało przeprowadzone w sposób wnikliwy, zgodny z treścią art. 7 oraz art. 77 k.p.a. Zdaniem organu dokonane ustalenia nie wskazują na to, aby za uchyleniem decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu przemawiał interes społeczny jak i słuszny interes strony. Ponadto w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 póz. 1270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W dniu 3 stycznia 2005 r. J. R. zwrócił się do Urzędu o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniesionego pisma wskazał, iż do Urzędu WUBP w Katowicach został skierowany i odszedł na własne żądanie. Ponadto był uczestnikiem Walki Zbrojnej z okupantem i służył w I Brygadzie imienia Ziemi Kieleckiej gdzie walczył od 1943 r. do 09 maja 1945 r. Po zakończeniu działań został zdemobilizowany i skierowany do WUBP w K., następnie w G.. W dniu 15 marca 1954 r. został zwolniony na własną prośbę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 28 lutego 2005 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na podstawie art. 25 ust. 2 pkt l lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i art. 25 ust. 4 Ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42, póz. 371) utrzymał w mocy decyzję z dnia 9 grudnia 2004 r. Nr [...]. W uzasadnieniu organ podtrzymał dotychczasową argumentację. Na powyższą decyzję J. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Administracyjnego w Gdańsku. Skarga zawiera taką samą treść jak wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w wydanych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie do treści art. 154 § 1 kpa, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie prowadzone na postawie 154 stanowi jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. W tym też trybie prowadzone było postępowanie w niniejszej sprawie, przez organ, który pismo skarżącego z dnia 18 października 2004 r. potraktował jako wniosek o uchylenie wcześniej wydanej decyzji z dnia 21 czerwca 2001 r. oraz 11 września 2001 r. Organ dokonał ponownej analizy materiału dowodowego w świetle przesłanek wynikających z cytowanego wyżej art. 154 § 1 kpa, i w ocenie sądu, zasadnie uznał brak tych przesłanek. W sprawie nie nastąpiły żadne zmiany w stanie faktycznym, a decyzje, których domaga się wzruszenia skarżący, zostały skontrolowane pod kątem zgodności z prawem przez sąd administracyjny, który skargę oddalił. Wskazać też należy, że nie uległa zmianie ocena działań służby bezpieczeństwa i związany z nią brak przesłanek do uzyskania, czy też zachowania uprawnień kombatanckich. W tych okolicznościach, nie znajdując podstaw do uwzględniania skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.