II SA/Op 101/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy Grażyna Jeżewska (spr.) Protokolant: referent – stażysta Agnieszka Drozd po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2006 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania L. B. od decyzji, działającego z upoważnienia Starosty [...], Inspektora w Wydziale Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w N. z dnia [...], nr [...] w sprawie skierowania na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniosło, iż na skutek pisma H. C. z dnia 2 grudnia 2004 r., w którym powiadomiła Starostę [...], iż złożyła w Prokuraturze Rejonowej w N. wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania L. B. na badanie stanu zdrowia i predyspozycji psychicznych do kierowania pojazdami, w związku z opiniami lekarzy biegłych psychiatrów, stwierdzających u niego zaburzenia psychiczne - Starosta [...], w trybie art. 61 § 4 kpa, w dniu 25 lutego 2005r. wszczął z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie. Organ I instancji pouczył stronę o prawie zapoznania się z aktami sprawy, składania wniosków i zastrzeżeń oraz uzyskania wyjaśnień w sprawie, zakreślając w tym celu odpowiedni termin. Strona skorzystała z przysługujących jej uprawnień, zapoznając się z aktami sprawy, składając w dniu 7 marca 2005r. do protokołu oświadczenie, że H. C. jest leczona psychiatrycznie w Poradni Zdrowia Psychicznego w N., a ponadto że obie rodziny od kilku lat są skonfliktowane. Starosta [...] w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym, w dniu 7 marca 2005r. wydał decyzję nr [...], kierującą L. B. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy podając, że skierowanie strony na badania lekarskie nastąpiło z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach o jej stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. W wyniku odwołania L. B. od powyższej decyzji Kolegium uchyliło wyżej omówioną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na uchybienia w zakresie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa). W szczególności wymagającego ustalenia, czy stan zdrowia L. B. może budzić zastrzeżenia w aspekcie zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych. W dniu 3 sierpnia 2005r. również Prokurator Prokuratury Rejonowej w N. złożył w Starostwie Powiatowym w N. wniosek o skierowanie L. B. na badania lekarskie, dołączając do wniosku dwie opinie sądowo-psychiatryczne z dnia 16listopada 2004r. i z dnia 12 lutego 2005r. oraz jedną opinię psychologiczną z dnia 1 lutego 2005 r., sporządzone na potrzeby toczących się przeciwko L. B. postępowań karnych sygn. akt [...] i [...]. Z opinii z dnia 16 listopada 2004r. wydanej przez biegłych lekarzy psychiatrów H. K. i K. N. S. wynikało, że L. B. nie jest upośledzony umysłowo, jednak zalecono weryfikację stanu zdrowia poprzez poddanie go obserwacji w szpitalu psychiatrycznym. L. B. przebywał na obserwacji w Wojewódzkim Specjalistycznym Zespole Neuropsychiatrycznym w O. w dniach 5 stycznia do 25 stycznia 2005r. w wyniku której potwierdzono u badanego brak choroby umysłowej, czy upośledzenia umysłowego. Jednocześnie stwierdzono u L. B. osobowość paranoiczną. Analogiczne wnioski końcowe wskazujące na zaburzenia w funkcjonowaniu osobowości zawierała opinia psychologiczna biegłej psycholog dr J. D. z dnia 1 lutego 2005 r. Kolegium powołało się na fakt, iż w aktach przedłożonych przez organ I instancji znajdował się także nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] sygn. akt [...], uznający L. B., za winnego popełnienia występków z art. 157 § 2 k.k., z art. 190 § 1 k.k. i z art. 245 k.k. przy zast. art. 12 k.k., przy czym przyjęto w nim, że w czasie ich popełnienia miał w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznawania znaczenia czynu i kierowania postępowaniem. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy decyzją z dnia [...], nr [...], Starosta [...] ponownie skierował L. B., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie kat. B, B+E, T, na badania lekarskie z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. W odwołaniu do Kolegium strona podniosła, że od przeszło 40 lat prowadzi pojazdy w sposób bezkolizyjny. Wskazała, że w dalszym ciągu toczą się procesy sądowe z H. C. Na koniec zarzuciła opinii lekarzy biegłych sądowych brak obiektywizmu, który jest przedmiotem jego zażalenia złożonego do dyrektora szpitala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Powołało się na art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), według którego badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia oraz na § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15), stanowiący, iż starosta może skierować na badania lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Organ uznał, że warunkiem przesądzającym o zastosowaniu trybu przewidzianego w § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia jest uzyskanie przez organ rzetelnych, zgodnych z prawdą informacji, dotyczących stanu zdrowia osoby, która ma być poddana badaniu, wskazujące z dużym prawdopodobieństwem na istotne zmniejszenie sprawności organizmu kierującego pojazdem. Oceniając przedmiotową sprawę organ odwoławczy, podzielając stanowisko organu I instancji i uznał, na podstawie dołączonych do wniosku opinii lekarzy biegłych z zakresu psychiatrii, że zaistniały przesłanki do zastosowania art. 122 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy. Zarówno bowiem opinia sądowa lekarzy biegłych, stwierdzająca u strony osobowość paranoidalną, jak i wyrok Sądu Rejonowego w N. z dnia [...], potwierdzający, że L. B. dopuścił się zarzucanych mu czynów w stanie ograniczonej w stopniu znacznym zdolności rozpoznawania znaczenia tych czynów, posiadają przymiot wiarygodnej informacji, uzasadniającej przeprowadzenie badania na okoliczność istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W skardze L. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zakwestionował możliwość powoływania się przez Kolegium na nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w N., bowiem wyrok apelacyjny jest "przyjazny" dla niego. Zauważył, że nieuzasadnione jest również powoływanie się organów na opinie biegłych sądowych, gdyż są one przedmiotem zażalenia złożonego do Dyrektora Szpitala, jak też do Prezesa Sądu Okręgowego. Zarzucił im błędy pisarskie. Przytoczył treści artykułów prasowych krytykujących funkcjonowanie służby zdrowia i pracę lekarzy. Następnie wskazał na osoby, które pomimo stwierdzenia u nich choroby psychiatrycznej posiadają prawo jazdy. Na koniec poinformował Sąd, iż od 41 lat posiada prawo jazdy i nigdy nie spowodował wypadku, a brak finansów na pokrycie kosztów podróży i badania powoduje, że nie może poddać się im. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 7 września 2006r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i dodatkowo zaakcentował brak naukowych podstaw do określenia zaburzeń osobowości jako stanu chorobowego. Zarzucił, iż decyzja organu I instancji nie zawierała uzasadnienia faktycznego, wymaganego art. 107 § 1 i 3 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę L. B. należało oddalić. Na wstępie trzeba powiedzieć, że właściwość Sądu, została ustawowo określona jako kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Oddalenie skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - zwaną dalej Prawo o postępowaniu) następuje w przypadku nieuwzględnienia skargi. Sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega na zbadaniu ich zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dniu wydania decyzji, oraz trafności zastosowania tych przepisów w odniesieniu do istniejącego - również w dacie podjęcia aktu - stanu faktycznego sprawy. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny kieruje się zasadą, iż bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny sprawy z chwili wydania zaskarżonego aktu. W rozpatrywanej sprawie, organy obu instancji orzekły o skierowaniu L. B. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Do zajęcia takiego stanowiska skłoniła organy regulacja prawna zawarta w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.)- zwaną dalej ustawą, oraz doprecyzowane w § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15 – zwanym dalej rozporządzeniem), zapisy ustawowe. Przywołane przepisy określają przypadek, w których osoby kierujące pojazdami podlegają skierowaniu przez właściwy organ na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. We wzmiankowanym art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy, wezwanie kierującego do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy nasuną się zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Nie wystarczą wątpliwości, że kierujący może być w takim stanie, że nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Okoliczności ustalone przez organ muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego występują przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze. Starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów (§ 2 ust. 5 rozporządzenia). Powyższa regulacja prawna ma na celu ochronę bezpieczeństwa ruchu drogowego, stąd organ uprawniony do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów ma czuwać nie tylko nad tym, aby otrzymały je osoby z odpowiednim stanem zdrowia, ale także kontrolował, czy nie utraciły one tego wymogu. Prawo do prowadzenia pojazdów ma charakter podmiotowy. Jego ograniczenia mogą mieć miejsce tylko w ściśle określonych przez prawo zakresach. Stąd też i ingerencja organu administracyjnego w postaci sprawdzenia stanu zdrowia kierującego jest ograniczona. Organ ten nie może dokonywać tej czynności w sposób dowolny, ale tylko wtedy gdy spełnione są ustawowe przesłanki. Przewidziane zatem w tym przepisach przesłanki muszą być stosowane, po starannym zebraniu i rozważeniu materiału dowodowego, zgodnie z regułami wynikającymi z art. art. 7, 77 i 107 kpa. Ponownie trzeba podkreślić, iż redakcja omawianego przepisu ustawy wskazuje, że musi istnieć przesłanka materialno - prawna w postaci "nasuwających się zastrzeżeń co do stanu zdrowia" i że te zastrzeżenia muszą być potwierdzone przeprowadzonym postępowaniem przez organ. Warunkiem zezwalającym na zastosowanie trybu przewidzianego w § 2 ust. 5 rozporządzenia jest uzyskanie przez organ rzetelnych, zgodnych z prawdą informacji, dotyczących stanu zdrowia osoby, która ma być poddana badaniu, wskazujących z dużym prawdopodobieństwem na istnienie zastrzeżeń mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że organy swoją argumentację oparły na zawiadomieniu nie tylko osoby fizycznej, ale działały również na podstawie zawiadomienia Prokuratora Rejonowego w N., który poddał pod wątpliwość zdolność skarżącego do kierowania pojazdami ze względu na jego stan zdrowia, zatem tego rodzaju zawiadomienie winno stanowić podstawę do władczych działań organu. Przesądza o tym, to że informacja pochodzi od organu państwowego jakim jest Prokurator i że została przekazana w zakresie właściwości tego organu (art.182 kpa). Organy zebrały materiał dowodowy w postaci dwóch opinii sądowo-psychiatryczne z dnia 16 listopada 2004r. i z dnia 12 lutego 2005r. oraz jednej opinii psychologicznej z dnia 1 lutego 2005r. oraz nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] wskazującego, że skarżący dopuścił się zarzucanych mu czynów w stanie ograniczonej w stopniu znacznym zdolności rozpoznawania znaczenia tych czynów. W ocenie Sądu, zatem słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, że zebrany materiał dowodowy posiada przymiot wiarygodnej informacji, uzasadniającej przeprowadzenie badania na okoliczność istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W zaskarżonej decyzji Kolegium przyjęło, iż stwierdzenie w trzech opiniach osobowości paranoicznej u skarżącego, ze wskazaniem w opinii z dnia 12 lutego 2005r., że miał on ograniczoną poczytalność w odniesieniu do zarzucanych mu czynów, jest okolicznością uprawdopodobniającą istnienie stanu zdrowia wpływającego na zdolność psychofizyczną kierowcy. W rozpatrywanej sprawie zasadnie przyjęto, że jeśli informacja pochodzi od Prokuratora i wynika z niej, że u kierującego pojazdem biegli psychiatrzy rozpoznali u niego osobowość paranoiczną skutkującą stwierdzeniem ograniczonej poczytalności w trakcie popełnienia zarzucanych mu czynów, że może to być informacja wskazująca na występowanie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Nie można się zgodzić z argumentacją skarżącego, że w użytym w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy pojęciu "stan zdrowia" mieszczą się jedynie stany chorobowe. Ponownie podkreślić należy, że stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu. Od dyspozycji psychofizycznej kierowcy w dużym stopniu zależy bezpieczeństwo ruchu. Niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. Zagrożenie dla ruchu może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi lub umysłowymi, a nawet cechami charakteru dyskwalifikującymi go jako kierowcę. W systemie zagrożeń ruchu drogowego, zatem istotne znaczenie mają zagrożenia osobowe (podkreślenia Sądu), psychiczne, medyczne i antropologiczne (por. R.A. Stefański - Prawo o ruchu drogowym, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II). Wobec tego, bardzo istotną rzeczą jest poddanie badaniom osoby wobec której nasuwają się zastrzeżenia co do jej stanu zdrowia po uzyskaniu uprawnień do prowadzenia pojazdów. Nie ulega wątpliwości bowiem, iż kondycja zdrowotna uprawnionego może ulec pogorszeniu. Temu celowi służy właśnie wskazany przepis umożliwiający organowi skorzystanie z omówionego postępowania, gdy zachodzi okoliczność określona w tej normie prawnej. Zdaniem Sądu, przekazana w sprawie informacja przez Prokuratora powzięta po dacie przyznania skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami może powodować istotne wątpliwości co do posiadania przez skarżącego wymaganej sprawności. Skierowanie na badania mające wykazać brak istnienia przeciwwskazań do dalszego prowadzenia pojazdów przez skarżącego jest w okolicznościach sprawy najwłaściwszą formą dozwolonej kontroli posiadanych przez niego uprawnień. Należy zgodzić się ze skarżącym, że decyzja pierwszoinstancyjna nie zawierała uzasadnienia faktycznego. Wynika to z faktu, iż organ zastosował się do przepisów rozporządzenia, wydanego na podstawie delegacji ustawowej, gdzie w § 2 ust. 7 nałożono na niego obowiązek stosowania wzoru skierowania, o którym mowa w ust. 4 i 5, a wzór ten nie przewiduje uzasadnienia tego aktu. Zdaniem Sądu zastosowanie przez organ tegoż wzoru skierowania, które jest niewątpliwie decyzją administracyjną, wymagającą po myśli art. 107 § 1 kpa m. in. uzasadnienia faktycznego, nie zwalnia go od jego sporządzenia. Powyższa wadliwość formalna nie mogła jednak doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu, albowiem wbrew twierdzeniu skarżącego nie uszło to uwadze Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., które w swojej decyzji dokonało powtórnej, oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób szczegółowy, odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 kpa, przedstawiło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności oraz fakty, które spowodowały uznanie decyzji organu I instancji za zgodną z prawem. Wpływ na zajęte stanowisko miało powzięcie wiarygodnej informacji nasuwającej przypuszczenia, że istnieją być może realne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Pozostałe argumenty zawarte w skardze również nie zasługują na uwzględnienie. Nie mógł mieć wpływu na rozstrzygnięcie fakt posiadania prawa jazdy, przez osoby leczone psychiatrycznie, albowiem zarówno organy jak i Sąd badają indywidualną sprawę administracyjną. Argumentacja skarżącego zmierzająca do zakwestionowania opinii biegłych także nie mogła mieć znaczenia przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, ponieważ – jak już na wstępie powiedziano – Sąd kieruje się zasadą, iż bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny sprawy z chwili wydania zaskarżonego aktu. Skierowanie na badania opierało się na dowodach, które posiadały w chwili jego wydania przymiot wiarygodności. Także racje posiadania przez 41 lat prawa jazdy oraz bezkolizyjnego uczestniczenia w ruchu drogowym nie mogą być uwzględnione, w świetle omówionej regulacji prawnej, która uprawnia organ, gdy zaistnieją przesłanki, do kontroli zachowania warunków do prowadzenia pojazdów osoby posiadające prawo jazdy, mając na uwadze podstawowy cel, jakim jest ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 Prawa o postępowaniu, orzeczono jak w sentencji.