II OSK 27/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia del. NSA Paweł Miładowski ( spr.) Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2006 r. sygn. akt III SA/Lu 175/06 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Wojewody L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 28 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę K. M. na decyzję Wojewody L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Z. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego K. M. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Z. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji Wojewoda L. decyzją z dnia [...] znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda podał, że organ I instancji orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu Nr [...] przy ul. [...] w Z. uznając, że opuścił on przedmiotowy lokal i faktycznie w lokalu tym nie mieszka. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm. - dalej ustawa o ewidencji ludności) decyzję w sprawie wymeldowania wydaje się gdy osoby opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W decyzji organ II instancji podniósł również, iż skarżący od czasu jego zatrzymania i osadzenia w zakładzie karnym faktycznie w lokalu nie przebywa, a zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że jego pobyt w tym lokalu przed jego zatrzymaniem i osadzeniem w zakładzie karnym też nie miał charakteru pobytu stałego, bowiem skarżący sam przyznał, że w [...] r. tylko przez pewien czas przebywał pod adresem stałego zameldowania, a święta [...] spędzał już poza domem, podobnie było w [...], zaś w [...] wcale w lokalu nie mieszkał. Zdaniem organu świadczy to, że przed zatrzymaniem i osadzeniem go w zakładzie karnym jedynie w lokalu bywał, ale nie mieszkał. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł K. M. zarzucając jej błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Skarżący podniósł również, iż Wojewoda swoją decyzją pozbawił go miejsca zamieszkania po opuszczeniu Zakładu Karnego, gdyż brak jest jakiejkolwiek wzmianki o przyznaniu lokalu zastępczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie podnosząc ponadto, iż okoliczność wskazana przez skarżącego, jakoby dobrowolnie nie opuścił miejsca pobytu stałego, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż przesłanka dobrowolności nie ma uzasadnienia prawnego w przepisie i nie może być oceniania przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę wskazał, iż organy prawidłowy przyjęły, że osadzenie skarżącego w zakładzie karnym w dacie orzekania stanowi podstawę do jego wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Sąd zwrócił również uwagę, iż w toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal jeszcze przed umieszczeniem w zakładzie karnym i miało to związek z próbą uniknięcia rozpoczęcia wykonywania orzeczonej kary pozbawienia wolności i wyjazdem z miasta. Sąd I instancji wskazał również, iż inną kwestią jest to, czy opuszczenie lokalu ma charakter dobrowolny. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powyższa kwestia jest obojętna, skoro sama wola przebywania w danym miejscu, która nie została zrealizowana, nie tworzy stanu faktycznego rzeczywistego w nim zamieszkiwania. W uzasadnieniu Sąd przytoczył również treść przepisów art. 5 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1 i 3 ustawy o ewidencji ludności. Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego odnośnie pozbawienia go miejsca zamieszkania Sąd wyjaśnił, iż zameldowanie jest jedynie rejestracją danych o faktycznym miejscu pobytu osoby i nie jest ani źródłem, ani pochodną tytułu prawnego do lokalu. Zdaniem Sądu nie należy utożsamiać zameldowania z nabyciem, a wymeldowania z utratą uprawnień do lokalu. Są to dwie niezależne od siebie sprawy, z których jedna dotyczy kwestii przebywania w określonym miejscu, zaś druga - praw majątkowych uprawnionego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik K. M. zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucił: - naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że każde opuszczenie stałego miejsca pobytu jest podstawą do wymeldowania, podczas gdy przesłanką ku temu może stanowić jedynie dobrowolne i trwałe opuszczenie lokalu, - naruszenie przepisów postępowania w zakresie, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 6,7 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. - dalej Kpa) polegające na niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego. W uzasadnieniu, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący wskazał, iż opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, należy rozumieć jako opuszczenie dobrowolne, a nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona. Skarżący podniósł, iż za dobrowolne opuszczenie nie można uznać opuszczenia lokalu spowodowane osadzeniem w zakładzie karnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest bezzasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc jedynie pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Badając stosownie do treści art. 183 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaistnienie, którejkolwiek z przesłanek nieważności , w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń stąd też ograniczono rozpoznanie sprawy do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami i wnioskami. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że jeśli strona skarżąca wskaże konkretny przepis prawa materialnego lub prawa procesowego, który - jej zdaniem - został naruszony, to Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy w sprawie nie naruszono innego przepisu. W sytuacji gdy autor skargi kasacyjnej zarzuca zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego (por. uzasadnienie wyr. NSA z dnia 27 października 2004 r., FSK 1146/04, niepubl.). W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania skarżący wskazał na naruszenie art. 6, 7 i 9 Kpa. Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako podstawa skargi kasacyjnej dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organem administracji publicznej. Wobec tego w ramach niniejszego zarzutu skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut musi dotyczyć postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organami administracji publicznej. Wskazane w skardze kasacyjne przepisy nie mogą stanowić skutecznego podważenia stanu faktycznego przyjętego przez Sąd. Wadliwe sformułowanie podstawy kasacyjnej z art. 174 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi spowodowało nieskuteczność zarzutu naruszenia przepisów postępowania oraz to, że Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za miarodajny stan faktyczny sprawy, uznany przez Sąd pierwszej instancji za prawidłowy. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności uznać należy za bezzasadny. Wprawdzie słusznie zauważył autor skargi kasacyjnej, iż nie każde opuszczenie lokalu może stanowić podstawę wymeldowania. W tym zakresie błędne jest stanowisko Sądu I instancji, iż kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu nie ma znaczenia w sprawie. Wskazać należy, iż o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne. Wobec nieskutecznego zakwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż skarżący opuścił lokal przed jego umieszczeniem w zakładzie karnym oraz że opuszczenie miejsca stałego pobytu miało związek z próbą uniknięcia rozpoczęcia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności i było dobrowolne. Ukrywanie się skarżącego przed organami ścigania i w związku z tym nie przebywanie w przedmiotowym lokalu słusznie potraktowano jako dobrowolne opuszczenie lokalu. Sąd pragnie zauważyć, iż skarżący nie może wywodzić dla siebie pozytywnych skutków z faktu ukrywania się przed Policją. Skoro skarżący ukrywając się przed organami ścigania opuścił przedmiotowy lokal, to opuszczenie należy traktować jako dobrowolne. Ponadto jak ustaliły organy, a w ślad za nimi Sąd I instancji skarżący opuścił lokal jeszcze przed terminem stawienia się do Zakładu Karnego i bez wątpienia uczynił to bez przymusu. Skarżący sam wskazał, iż od wiosny 2004 r. często opuszczał przedmiotowy lokal "na różne okresy czasu od kilku dni do dwóch-trzech miesięcy". Powyższe znajduje potwierdzenia również w zeznaniach świadków, piśmie policji jak i po części w zeznaniach, które skarżący złożył przed Sądem Rejonowym w Z. W niniejszej sprawie nie jest istotny czas osadzenia skarżącego w zakładzie karnym lecz okres poprzedzający zatrzymanie skarżącego do odbycia orzeczonej kary. Jak wskazano wyżej w okresie tym tj. przed zatrzymaniem skarżący nie przebywał już w przedmiotowym lokalu, a opuścił go dobrowolnie. Do orzeczenia o wymeldowaniu, z uwagi na rejestrowy charakter meldunku, wystarczy, iż organ administracji ustali, że dana osoba opuściła i nie zamieszkuje przez odpowiednio długi czas przedmiotowy lokal i przy tym nie dopełniła, ciążącego na niej z mocy ustawy, obowiązku wymeldowania się albo zameldowała się w innym lokalu, w którym faktycznie przebywa. W tym stanie rzeczy skoro skarżący opuścił dobrowolnie lokal, nie zamieszkiwał w nim i nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku meldunkowego to obowiązkiem organu było dokonanie odpowiedniej czynności meldunkowej, co w niniejszej sprawie uczyniono. Również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności uznać należało za bezzasadny Podstawą skutecznych zarzutów kasacyjnych może być naruszenie wyłącznie takich przepisów, które stosował albo miał zastosować Sąd. Tezę tą potwierdzają zwłaszcza poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 31 maja 2004 r., sygn. FSK 103/04 w którym stwierdzono wprost, że "zarzuty stanowiące podstawy kasacyjne, jako skierowane przeciwko wyrokowi sądu pierwszej instancji, formułowane muszą być z odniesieniem do przepisów zastosowanych przez ten sąd". Art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności wskazany przez stronę formułuje jedynie obowiązek wymeldowania się w osób które opuszczają miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Naruszenie tego przepisu może ewentualnie zgodnie z art. 56 ustawy o ewidencji ludności stanowić wykroczenie przeciwko obowiązkowi meldunkowemu. W niniejszym postępowania ani Sąd I instancji, ani organy administracji publicznej nie stosowały przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Wobec powyższego za bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia tego przepisu. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż wywody na temat art. 5 i art. 8 ustawy o ewidencji ludności zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku są bez znaczenia w sprawie. Kwestia prawidłowego rozstrzygnięta nie zależy od tego, jak zostało napisane uzasadnienie. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, także wtedy, gdy mimo błędnego uzasadnienia orzeczenie odpowiada prawu. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sąd pomimo błędnej argumentacji w zakresie kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu wydał rozstrzygnięcie w swojej istocie odpowiadające prawu. W tym stanie rzeczy tak sformułowana skarga kasacyjna, jako nie mająca usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie.