II SA/Sz 116/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak - Siuda Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.) Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder Protokolant Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2006r. sprawy ze skargi K. i J. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę o d d a l a skargę Decyzją z dnia [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania K. i J. Z. od decyzji Starosty z dnia [...] odmawiającej zmiany decyzji z dnia [...] udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z przyłączami wodno-kanalizacyjnymi i elektryczno-energetycznymi na działce nr [...] w miejscowości [...] gm. [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że K. i J. Z. w dniu [...] złożyli wniosek o zmianę pozwolenia na budowę z dnia [...] w celu wykonania dodatkowych okien w ścianie północno-wschodniej, znajdującej się w odległości [...] m od granicy działki budynku usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości [...]. W oparciu o uzyskane upoważnienie Ministerstwa Infrastruktury do udzielenia zgody na odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych i postanowienie z dnia [...] Starosty udzielające tej zgody, organ na podstawie art. 36a ustawy Prawa budowlanego wydał decyzję o zmianie pozwolenia na budowę zgodnie ze złożonym wnioskiem. Od decyzji tej odwołali się D. i R. S. Organ odwoławczy po ocenie zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując na konieczność dokonania oceny czy rozpatrywane odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym w myśl art. 9 Prawa budowlanego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił zmiany decyzji z dnia [...] udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w miejscowości [...]. Od decyzji odwołanie wnieśli K. i J. Z.. Organ odwoławczy dokonał ponownej analizy zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego i stwierdził, że zgodnie z § 12 ust. l rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości nie mniejszej niż 4,0 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy. Odstępstwo od tych warunków wymaga przeprowadzenia przez organ administracji architektoniczno-budowlanej postępowania zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) i uzyskania upoważnienia Ministra Infrastruktury, a następnie udzielenia lub odmowy zgody na odstępstwo (art. 9 ust. 2). Przy czym dopuszczenie odstępstwa zostało zastrzeżone dla przypadków szczególnie uzasadnianych. Organ odwoławczy dokonał analizy projektu budowlanego przedmiotowego budynku mieszkalnego oraz projektowanych zmian i stwierdził, że powierzchnia istniejącego okna i drzwi balkonowych w pomieszczeniu [...] wynosi [...]m2 przy powierzchni podłogi = [...]m2, co stanowi [...] i tym samym spełnia wymagania § 57 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien liczonej w świetle ościeżnic do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8). Dla przedmiotowego pomieszczenia spełniony jest wymóg jego naturalnego, oświetlenia określony w § 13 ust. 1 pkt. 1 cyt. rozporządzenia, ponieważ dla istniejącego okna i drzwi balkonowych między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi tych otworów nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku w odległości (głębokości) mniejszej niż wysokość przesłaniania tj. ściany boczne i elementy połaci dachowej nie zawierają się pomiędzy ramionami kąta 60° wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, a tym samym nie są elementem przesłaniającym w rozumieniu § 13 cyt. rozporządzenia, natomiast balustrada o wysokości [...] m znajduje się w odległości większej niż jej wysokość przesłaniania zgodnie z definicją zawartą w § 13 ust. 2. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził brak podstaw do uznania zamiaru wykonania dwóch dodatkowych otworów okiennych o wym. [...]cm w ścianie północno-wschodniej poddasza przedmiotowego budynku jako przypadku szczególnie uzasadnionego, ponieważ zgodnie przepisami powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie pomieszczenie oznaczone nr [...] w projekcie budowlanym spełnia warunki określone obowiązującymi przepisami prawa dotyczącymi jego oświetlenia i przesłaniania. Tak więc organ I instancji zasadnie odmówił zmiany decyzji z dnia [...]. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że K. i J. Z. zrezygnowali z wykonania okien na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego. Zmiany tej dokonał uprawniony projektant, który zgodnie z art. 20 ust. 1 Prawa budowlanego był zobowiązany do opracowania projektu budowlanego w sposób zgodny z przepisami i obowiązującymi Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyli K. i J. Z. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji. Skarżący przedstawili dotychczasowy bieg sprawy wskazując, że we toku postępowania uzyskali korzystne dla siebie orzeczenia, a mianowicie postanowienie Starosty z dnia [...] o wyrażeniu zgody na odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych w zakresie umieszczenia otworów okiennych w ścianie ich budynku mieszkalnego, a także postanowienie z dnia [...] dotyczące projektu budowlanego zamiennego w którym zaprojektowano usytuowanie dwóch otworów okiennych. Skarżący wskazali, że postanowieniem z dnia [...] Starosta po ponownym sprawdzeniu projektu budowlanego dotyczącego zmiany pozwolenia na budowę z dnia [...] nałożył obowiązek uzupełnienia projektu przez sporządzenie analizy dotyczącej konieczności wykonania okien w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego (w poziomie poddasza). Analiza została wykonana a z jej treści wynikało, że dostęp światła dziennego przez istniejące otwory okienne i drzwiowe do pokoju usytuowanego przy ścianie szczytowej północno - wschodniej jest mocno ograniczony, poprzez wykusz dachowy oraz dolne zadaszenie, które są elementami przesłaniającymi. W związku z tym istnieje konieczność wykonania dodatkowych okien. W żaden inny sposób nie można doświetlić pokoju, gdyż okna dachowe byłyby powyżej sufitu podwieszonego. Na dalszym etapie postępowania korzystne dla skarżących orzeczenia zostały jednak uchylone i organ I instancji w dniu [...] odmówił zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego a organ odwoławczy decyzją z dnia [...] utrzymał decyzję organu I instancji. Skarżący wskazali też, że rząd świerków po stronie sąsiadów dokładnie odcina widoczność na ich ścianę, a ponadto otwory okienne planowane są powyżej kalenicy budynku sąsiadów. Treść skargi skarżący uzupełnili pismem z dnia [...] w którym rozwinęli przedstawioną w skardze argumentację. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i obszernie odniósł się do podniesionych przez skarżących zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Odnosząc się do podniesionych zarzutów należało wskazać, że K. i J. Z. na podstawie decyzji z dnia [...] wydanej przez Starostę wybudowali budynek mieszkalny jednorodzinny typu [...] wraz z przyłączami na działce nr [...] w miejscowości [...] gm. [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że sąsiedzi nieruchomości objętej postępowaniem wnieśli uwagi, które zostały przeanalizowane i rozpatrzone przed wydaniem decyzji. W konsekwencji organ stwierdził m.in., że usytuowanie budynku projektowanego ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych w odległości [...] m od granicy z działką nr [...] spełnia wymóg zawarty w § 12 ust. 3 warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Na etapie realizacji budynku mieszkalnego inwestorzy K. i J. Z. ubiegali się o uzyskanie zgody na odstępstwo od warunków technicznych przez usytuowanie trzech otworów okiennych w ścianie od strony działki nr [...] należącej do D. i R. S. W pismach wnoszonych w tej sprawie wyjaśniali, że ich działka jest bardzo wąska, a mianowicie [...] mb., co ogranicza swobodne usytuowanie budynku. Wskazali również, że pominięcie otworów okiennych nastąpiło na etapie sporządzenia (adaptacji) projektu budowlanego, gdyż w oryginalnym projekcie okna te były przewidziane (k. 4 i nast. akt administracyjnych). Zgody właściwych organów inwestorzy jednak nie otrzymali, z uwagi na ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich (stanowisko Ministra Infrastruktury w piśmie z dnia [...] oraz postanowienie Starosty z dnia [...] – k. 4 i nast. akt administracyjnych). W dniu [...] wpłynął kolejny wniosek inwestorów dotyczący uzyskania zgody na odstępstwo od warunków technicznych polegające na usytuowaniu otworów okiennych w ścianie od strony sąsiedniej działki nr [...]. W piśmie z dnia [...] Minister Infrastruktury upoważnił Starostę do wyrażenia zgody na odstępstwo wskazane we wniosku, pod warunkiem zachowania uzasadnionych interesów osób trzecich. W związku z tym Starosta udzielił takiej zgody postanowieniem z dnia [...] (k. 10 i 16 akt administracyjnych). Następnie na podstawie wniosku z dnia [...], złożonego przez K. i J. Z., którzy domagali się zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej dniu [...] przez Starostę, zostało wszczęte postępowanie w rozpoznawanej obecnie sprawie. Decyzją z dnia [...] organ I instancji zmienił decyzję Starosty z dnia [...] pozwalając tym samym na usytuowanie okien w ścianie od strony sąsiedniej działki. Decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody z dnia [...], który wskazał, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób niewyczerpujący i nie podał przyczyn które uzasadniałyby odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę a organ odwoławczy decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując na jej zgodność z obowiązującymi przepisami. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego, w kontekście oceny zasadności podniesionych przez skarżących zarzutów, należy uznać za trafne. Organ wskazał bowiem na brak przesłanek uzasadniających odstąpienie od obowiązujących warunków techniczno-budowlanych. W myśl § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości nie mniejszej niż 4,0 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy. Odstępstwo od tych warunków wymaga by organ administracji architektoniczno-budowlanej przeprowadził postępowanie na podstawie art. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) i uzyskał upoważnienie Ministra Infrastruktury, a następnie udzielił lub odmówił zgody na odstępstwo (art. 9 ust. 2). Z tym, że ustawodawca uzależnia dopuszczalność odstępstwa tylko w razie zaistnienia przypadków szczególnie uzasadnianych. Ocena projektu budowlanego budynku mieszkalnego należącego do skarżących oraz projektowanych zmian dała organowi odwoławczemu podstawę do stwierdzenia, że powierzchnia istniejącego okna i drzwi balkonowych w pomieszczeniu [...] wynosi [...]m2 przy powierzchni podłogi = [...]m2, co stanowi [...] i tym samym spełnia wymagania § 57 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków techniczno-budowlanych, ponieważ w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien liczonej w świetle ościeżnic do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8. Dla przedmiotowego pomieszczenia spełniony jest zatem wymóg jego naturalnego, oświetlenia określony w § 13 ust. 1 pkt. 1 cyt. rozporządzenia, albowiem dla istniejącego okna i drzwi balkonowych między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi tych otworów nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku w odległości (głębokości) mniejszej niż wysokość przesłaniania tj. ściany boczne i elementy połaci dachowej nie zawierają się pomiędzy ramionami kąta 60° wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, a tym samym nie są elementem przesłaniającym w rozumieniu § 13 cyt. rozporządzenia. Kierując się tymi ustaleniami organ odwoławczy stwierdził brak podstaw do uznania zamiaru wykonania dodatkowych okien ścianie północno-wschodniej poddasza w budynku skarżących jako przypadku szczególnie uzasadnionego, z uwagi na to, że zgodnie przepisami powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury pomieszczenie oznaczone nr [...] w projekcie budowlanym spełnia warunki dotyczące jego oświetlenia. Racjonalność i argumentację zawartą w uzasadnieniu organu odwoławczego należy w pełni podzielić. Ustawodawca przyjął w prawie budowlanym określone reguły między innymi dotyczące odległości między budynkami. Odstępstwo od tych reguł uzależnił od szczególnych okoliczności – przypadków szczególnie uzasadnionych (art. 9 ust. 2 Prawa budowlanego). Ustawodawca nie zamieścił w tym przepisie żadnej definicji, która określałaby jakie okoliczności należy traktować jako szczególnie uzasadnione. Takie sformułowanie przepisu oznacza prawo organu administracji do oceny każdego konkretnego przypadku, i stwierdzenia czy takie szczególne okoliczności nastąpiły. Ocena ta nie może być jednak dowolna i subiektywna, ale musi być rzeczowa i wszechstronna. Można więc przyjąć, tytułem przykładu, że takie okoliczności to brak właściwego oświetlenia, wzgląd na potrzeby osoby niepełnosprawnej itd. Sytuacje te mają jednak charakter obiektywny. Natomiast wniosek skarżących został złożony w istocie w związku z trudnością pogodzenia wymogów wynikających z przepisów budowlanych z wielkością budynku usytuowanego na działce stanowiącej wąski pas ziemi. Wskazywali na to sami skarżący w składanych w sprawie pismach. W rozpoznawanej sprawie organ przyjął więc trafnie, że skoro pomieszczenie znajdujące się w budynku skarżących, oznaczone w projekcie nr [...] jest właściwie oświetlone (zgodnie z normami techniczno-budowlanymi) i nie istnieją inne racjonalne powody uzasadniające zwiększenie ilości światła nie można mówić o przypadku szczególnie uzasadnionym, o którym mowa jest w art. 9 ust. 2 Prawa budowlanego. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.