III SA/Po 574/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Beata Sokołowska Asesor sąd. Szymon Widłak Protokolant : sekr. sąd. Anna Piotrowska-Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Gminy J. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2006r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o d d a l a s k a r g ę /-/Sz. Widłak /-/M. Kwiecińska /-/B. Sokołowska Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] – Starosta J. działając na podstawie art. 105 §1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego umorzył postępowanie prowadzone z wniosku małżonków M. i P. R., w przedmiocie zwrotu niewykorzystanej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, iż M. i P. R. wnieśli o zwrot niewykorzystanej nieruchomości, wywłaszczonej w 1988 r. pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w J. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowa nieruchomość, położona na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne, została zbyta dobrowolnie przez małżonków R. na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...].07.1988 r. Rep. [...]. W konsekwencji decyzją z dnia [...].06.1988 r. Nr [...] umorzono postępowanie administracyjne, prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, w sprawie wywłaszczenia, objętej powyższą umową, nieruchomości. Obecnie małżonkowie R. domagają się zwrotu tej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004 Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Przepis ten nie znajduje jednak, zdaniem organu I instancji, w niniejszym przypadku zastosowania, ponieważ nieruchomość, której wniosek dotyczy, nie była nieruchomością wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa lub przejętą na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, lecz została zbyta przez wnioskodawcę na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży. Stwierdzając, że nie zachodzą w niniejszym przypadku podstawy do zastosowania przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zawartych w ustawie z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Starosta umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 kpa jako bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody wnieśli M. i P. R. wnosząc o jej uchylenie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. – Nr 261 poz. 2603) przepisy działu III rozdziału 6 ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z dn. 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zm.). W tych warunkach zbywcy nieruchomości mogli zgłosić wniosek o zwrot niewykorzystanej nieruchomości, a organ I instancji winien taki wniosek rozpatrzyć, przestrzegając przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 28, 36, 61, 77 i 104 kpa. Powyższa decyzja Wojewody została doręczona odwołującym M. i P. R. oraz Gminie jako uczestnikowi postępowania. Skargę na decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Gmina, domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił, iż wprawdzie art. 216 ust. 2 ustawy z dn. 21 sierpnia 1997 r. przewiduje iż przepisy rozdziału 6 działu III, dotyczące zwrotu nieruchomości, stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zm.), jednakże pod pojęciem nabycia w znaczeniu ustawy należy rozumieć jedynie nabycie w wyniku postępowania wywłaszczeniowego, nie zaś w drodze umowy cywilnoprawnej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie z przyczyn wskazanych w decyzji Starosty z dnia [...].03.2006 r. nie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa, jako bezprzedmiotowego i już chociażby z tego względu decyzja organu I instancji prawidłowo została uchylona i sprawa przekazana temu organowi do ponownego rozpoznania. Umorzenie postępowania stanowi decyzję, która kończy postępowanie "w inny sposób" niż poprzez orzeczenie, co do istoty sprawy (art. 104 kpa.) i może nastąpić zgodnie z treścią art. 105 kpa, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. O bezprzedmiotowości postępowania można mówić w szczególności wówczas, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie, co do jej istoty. W niniejszym przypadku taka sytuacja nie zachodziła. Byli właściciele nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa złożyli wniosek o jej zwrot i w świetle obowiązujących przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, stwarzającej materialnoprawne podstawy dla potencjalnego zgłoszenia takiego żądania, organ administracji wniosek ten winien był rozpatrzyć. Uznając zaś jego bezzasadność winien był orzec co do istoty, odmawiając zwrotu nieruchomości. Umorzenie natomiast w omawianej sytuacji postępowania, stanowiło niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i decyzja Starosty już chociażby z tego względu nie mogła się ostać. Zgodzić się ponadto należy ze stanowiskiem prezentowanym przez Wojewodę, że treść przepisu art. 216 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w żadnej mierze nie upoważnia do takiej interpretacji, iż przepisy działu III rozdziału 6 tejże ustawy, dotyczące zwrotu nieruchomości, nie znajdują zastosowania do nieruchomości objętych postępowaniem wywłaszczeniowym i nabytych ostatecznie przez Skarb Państwa w drodze umowy sprzedaży zawartej pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Ustawodawca w odniesieniu do tych nieruchomości posługuje się pojęciem nieruchomości "nabyte", nie zaś "przejęte", a więc pojęciem którego zakres znaczeniowy obejmuje różnego rodzaju czynności prawne, w wyniku których dochodzi do przeniesienia własności nieruchomości, w tym również umowy sprzedaży nieruchomości objętych postępowaniem wywłaszczeniowym (jak w niniejszym przypadku). Z powyższych względów należało uznać iż zaskarżona decyzja Wojewody odpowiada prawu, a skarga winna ulec oddaleniu (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). /-/Sz. Widłak /-/M. Kwiecińska /-/B. Sokołowska