III SA/Po 333/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Beata Sokołowska Asesor sąd. Szymon Widłak Protokolant : sekr. sąd. Anna Piotrowska-Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Z.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2006r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o d d a l a s k a r g ę /-/Sz. Widłak /-/M. Kwiecińska /-/B. Sokołowska Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] Starosta J. na podstawie art. 104 w związku z art. 148 § 1 i art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił wznowienia postępowania w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa opuszczonego, położonego w W. gm. K. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż Z.R. w maju 2003 r. wniósł na podstawie art. 145 § 1 kpa o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...].01.1962 r. Nr [...]. Wydana w tej sprawie przez Starostę J. w dniu [...].02.2004 r. decyzja Nr [...] odmawiająca uchylenia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J., została uchylona przez Wojewodę decyzją z dnia [...].08.2004 r. Nr [...] wraz z poprzedzającym je postanowieniem o wznowieniu postępowania. Uwzględniając wytyczne zawarte w decyzji Wojewody, organ I instancji zobowiązany był zbadać w szczególności na jakiej ustawowej podstawie oparta jest skarga o wznowienie postępowania oraz czy skarga została wniesiona w odpowiednim terminie, tj. w ciągu miesiąca od dnia kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania – art. 148 § 1 kpa. W przypadku gdyby skarga została oparta na treści art. 145 § 1 pkt 1 kpa (oparcie decyzji na sfałszowanych dowodach) organ I instancji winien rozważyć, czy zostały spełnione przesłanki ustawowe, a mianowicie stwierdzenie przez Sąd faktu sfałszowania dowodów. Postępowanie to dotyczy etapu wstępnego zmierzającego do przesądzenia w trybie art. 149 kpa kwestii, czy w ogóle możliwe jest wznowienie w tej sprawie postępowania. Rozpatrując powyższą kwestię wstępną organ I instancji stwierdził, że Z.R. będący zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w T.L. z dnia [...].09.1993 r. sygn. akt I Ns [...] jedynym spadkobiercą gospodarstwa rolnego po Z.R., wniósł o wznowienie postępowania w sprawie przejęcia w 1962 r. przez Skarb Państwa gospodarstwa rolnego jego ojca. Skarżący jako podstawę do wznowienia postępowania, wskazał, iż zawarta w uzasadnieniu decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w J. z dnia [...].01.1962 r. teza, iż gospodarstwo rolne zostało opuszczone przez właściciela, który nie zamieszkiwał w nim ani nie gospodarował osobiście, czy też przez członków swojej rodziny, użytkowników lub dzierżawców jest fałszywa (pismo skarżącego z dnia [...].10.2004 r. – k. 110 akt administracyjnych). Organ I instancji zbadał więc przede wszystkim czy został zachowany termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 kpa. Cofnął się w tym celu do roku 1990, w którym to Z.R. po raz pierwszy wystąpił do Wójta K. o zwrot niesłusznie, w jego przekonaniu, odebranej ziemi. Zarówno w tym piśmie, jak i kolejnych, w tym między innymi skierowanym do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia [...].11.2000 r., skarżący powoływał się na to, że decyzja o wywłaszczeniu oparta była na błędnej przesłance, że gospodarstwo ojca było opuszczone, gdy tymczasem było ono wydzierżawione innym rolnikom, sam bowiem nie mógł w nim gospodarować na skutek prześladowań, jakie spotkały go ze strony ówczesnej władzy. W obecnie złożonym wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...].05.2003 r. podaje, ze taki stan rzeczy mogą poświadczyć sąsiedzi ojca – rolnicy P.L. i J.K., a więc osoby, które składały zeznania w charakterze świadków w prowadzonej na wniosek Z.R. w 1996 r. sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...] stycznia 1962 r. dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej we wsi W.. Mając powyższe na uwadze Starosta J. uznał, że twierdzenie Z.R., iż o okolicznościach wskazanych w piśmie z dnia [...].10.2004 r. i stanowiących jego zdaniem podstawę do wznowienia postępowania, dowiedział się dopiero w dniu [...].05.2003 r., po szczegółowej analizie wszystkich umów dzierżawy i otrzymaniu oświadczenia P.L. i J.K., nie odpowiada faktom. Okoliczności te były znane mu bowiem już wcześniej. W tych warunkach Starosta J. stwierdził, iż Z.R. nie dochował miesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, który biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia (art. 149 kpa), w związku z czym odmówił wznowienia postępowania. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący Z.R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i podniósł okoliczności, które jego zdaniem przemawiają za uznaniem, iż decyzja o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego po jego ojcu była wydana niezgodnie z prawem, w szczególności z tego powodu, iż organ administracji przyjął bezpodstawnie, iż gospodarstwo to było opuszczone i niezagospodarowane. Wskazał, iż dopiero w dniach [...] i [...] maja 2003 r. dowiedział się ostatecznie o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, w szczególności o represjach stosowanych względem jego ojca przez ówczesne władze. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty J. Organ II instancji wskazał, iż świadkowie, których zeznania wskazuje jako nowy dowód w sprawie skarżący, tj. P.L. i J.K., słuchani byli w 1996 r. na okoliczność prowadzenia gospodarstwa rolnego przez Z.R. (ojca skarżącego) oraz dzierżawców w ramach postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa. Wśród dowodów zgromadzonych w tamtym postępowaniu znalazły się też umowy dzierżawy zawarte przez Z.R. z rolnikami, którzy uprawiali część ziemi wchodzącej w skład gospodarstwa. Okoliczności podnoszone również w obecnym postępowaniu przez skarżącego a dotyczące szykan, jakim poddawany był Z.R. w latach pięćdziesiątych, były przedmiotem pisma skierowanego przez skarżącego w listopadzie 2000 r. do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (pismo z dnia [...].11.2000 r.). Wszystkie te fakty wskazują w ocenie organu odwoławczego, iż skarżący nie zachował miesięcznego termin do zgłoszenia wniosku o wznowienie postępowania, liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawach do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa) O faktach, które w subiektywnej ocenie skarżącego, stanowią podstawę do wznowienia postępowania, skarżący wiedział bowiem co najmniej od listopada 2000 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji SKO z dnia [...] stycznia 2006 r. oraz o stwierdzenie, że decyzja z dnia [...] stycznia 1962 r. w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego jako opuszczonego, została wydana z naruszeniem prawa. Skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji Starosty J. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Sąd bada wyłącznie zgodność zaskarżonych decyzji administracji publicznej z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zawarte zatem w punkcie drugim skargi żądanie stwierdzenia, że decyzja z dnia [...] stycznia 1962 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia przez Skarb Państwa opuszczonego gospodarstwa, została wydana z naruszeniem prawa, nie może być uwzględniona w niniejszym postępowaniu. Przedmiotem tego postępowania jest bowiem skarga Z.R. o wznowienie postępowania zakończonego wyżej wskazaną decyzją, nie zaś – na tym etapie – sama ta decyzja. W wyniku złożonego przez Z.R. wniosku o wznowienie postępowania, organ administracji odmówił wznowienia postępowania i zgodność z prawem tej decyzji winien zbadać w związku ze skargą Z.R., Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 149 kpa. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie takie jest aktem procesowym, nie rozstrzygającym samej sprawy o wznowienie postępowania a jedynie otwierającym postępowanie w sprawie. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 145 kpa. W sytuacji natomiast, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne, względnie gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 198 § 1 i § 2 kpa lub art. 145 a § 2 kpa organ wydaje decyzję, w której odmawia wszczęcia postępowania. Na tym etapie nie są badane przyczyny wznowienia postępowania a tym bardziej kwestie merytoryczne związane z decyzją ostateczną, której wniosek o wznowienie postępowania dotyczy. W niniejszym przypadku, jak wynika z treści zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty J., odmowa wznowienia postępowania spowodowana była ustaleniem iż skarżący uchybił ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, określonemu w art. 148 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jakkolwiek skarżący jednoznacznie nie określił, którą z przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 kpa czyni podstawę złożonego wniosku o wznowienie postępowania, wskazując jedynie, iż treść uzasadnienia decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Skarb Państwa była fałszywa, można jednak uznać w świetle jego wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...].05.2003 r. (k. 85 akt administracyjnych) wraz z oświadczeniami J.K. i P.L. oraz pisma z dnia [...].10.2004 r. (k. 110 akt administracyjnych), iż w rzeczy samej wskazuje on jako podstawę do wznowienia postępowania istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji a nie znane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Tymi nowymi okolicznościami miał zapewne być fakt represjonowania oraz aresztowania ojca skarżącego Z.R. w latach pięćdziesiątych, co uniemożliwiło mu osobiście prowadzenie gospodarstwa rolnego, które zostało wydzierżawione, a nowymi dowodami w sprawie, zeznania świadków, sąsiadów zamieszkujących we wsi W., tj. P.L. i J.K., potwierdzających powyższy stan rzeczy. Przy tak określonej podstawie wznowienia postępowania, należy zgodzić się z organem administracji, iż skarżący uchybił miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wskazanemu w art. 148 § 1 kpa. Wszystkie te okoliczności, które podnosi skarżący w niniejszym postępowaniu, a mianowicie, że ojciec jego był w latach pięćdziesiątych szykanowany a nawet został aresztowany oraz, że gospodarstwo zostało wydzierżawione były podnoszone już wcześniej przez skarżącego a także były rozpatrywane w ramach prowadzonego w 1996 r. postępowania z wniosku Z.R. o stwierdzeniu nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa przez Skarb Państwa, zakończonego ostateczną decyzją Wojewody K. z dnia [...].09.1996 r. Nr [...]. W tym postępowaniu, jak wynika z treści samej decyzji z dnia [...].09.1996 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej we wsi Wilcza, jak i akt administracyjnych, badane były umowy dzierżawy dotyczące przedmiotowego gospodarstwa, jak i słuchani byli w charakterze świadków w obecności Z.R., P.L. i J.K. (protokół z rozprawy administracyjnej z dnia 05.06.1996 r. w aktach administracyjnych). Były to więc osoby, które obecnie wskazuje skarżący jako te, które w maju 2003 r. udzieliły mu informacji wcześniej nieznanych, w szczególności co do represji, jakim poddawany był jego ojciec. O represjach tych skarżący wiedział jednak już wcześniej, co wynika jednoznacznie z jego pisma z dnia [...].11.2000 r. skierowanego do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, jak również pisma skierowanego przez Kancelarię do Starosty J., a przesłanemu skarżącemu do wiadomości (pismo z dnia [...].12.2000 r. – k. 71 akt administracyjnych). Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że organ administracji prawidłowo ustalił w zaskarżonej decyzji, iż skarżący uchybił ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania określonemu w art. 148 § 1 kpa, gdyż nie można uznać, tak jak to zarzuca skarżący, iż wiedzę o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania powziął dopiero w maju 2003 r. Z akt administracyjnych dotyczących prowadzonych wcześniej postępowań, a także z korespondencji skarżącego z organami administracji publicznej wynika bowiem, iż wiedzę tę skarżący posiadał znacznie wcześniej. Z powyższych względów, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 stycznia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/Sz. Widłak /-/M. Kwiecińska /-/B. Sokołowska